Κατά Μάρκον

Σας αρέσει ο Μάρκος Σεφερλής; Εάν ρωτάτε εμένα, λυπάμαι όμως δεν έχω αποκρυσταλλωμένη άποψη. Δεν τον έχω δει ποτέ στο σανίδι. Δεν τον έχω καν παρακολουθήσει για αρκετή ώρα στη μικρή οθόνη. Συγκρατώ τη γνώμη του μέγιστου εν ζωή γνώστη του θεάτρου μας, του Κώστα Γεωργουσόπουλου. Πως πρόκειται για τεράστιο κωμικό ταλέντο. Θυμάμαι και τον σπουδαίο Μάνο Ελευθερίου, ο οποίος είχε πάει στο «Δελφινάριο» και για να τον τιμήσει ο Μάρκος Σεφερλής τον είχε ανεβάσει στη σκηνή, να κάθεται κατά τη διάρκεια της παράστασης όσο εγγύτερα γινόταν στους ηθοποιούς.

Ξεκίνησε ο Μάρκος Σεφερλής ένα τηλεοπτικό σόου. Λοιδορεί – λένε – τους ανθρώπους για το σώμα, την ηλικία, το φύλο και για τις ερωτικές τους προτιμήσεις. Τα χωρατά του είναι – τον κατηγορούν – από σαχλά έως χυδαία, σε κάθε δε περίπτωση εντελώς παρωχημένα. Σαν των χοντράνθρωπων παλιά στα καφενεία, οι οποίοι έμπλεκαν το χιούμορ με τη βάναυση κοροϊδία, χλεύαζαν οποιονδήποτε απείχε από τον μέσο όρο. Εάν όμως κάποιος πήγαινε να αστειευθεί μαζί τους, τότε γίνονταν έξαλλοι.

Πιθανόν έτσι ακριβώς να συμβαίνει. Η σάτιρα εντούτοις μπορεί – ίσως και οφείλει – να είναι σαρωτική. Μέχρι και ισοπεδωτική. Ο κωμικός, από την άλλη, καταξιώνεται όταν τα βάζει όχι με τους αδύναμους, όχι με τους αλλιώτικους, μα με τους ισχυρούς. Οταν σφάζει με τη γλώσσα – που κόκκαλα δεν έχει και κόκκαλα τσακίζει – την κάθε εξουσία. Οταν στρέφει τα βέλη του εναντίον του ίδιου του εαυτού του. Και αυτοσαρκάζεται. Και προσφέρεται, πρώτος εκείνος, θυσία στον βωμό του γέλιου.

Ας υποθέσουμε πως η χειρότερη κριτική εναντίον του Μάρκου Σεφερλή αληθεύει. Είναι λόγος αυτός για να κοπεί το σόου του; Ουδόλως, πιστεύω εγώ.

Αλίμονο εάν – με το αγαθότερο έστω πρόσχημα – επιβαλλόταν λογοκρισία. Σήμερα θα αποκλειόταν ο Σεφερλής, αύριο όποιος άλλος θα πρόσβαλλε το γούστο κάποιων «φωτισμένων». Ή την ιδεολογία τους. Ή την πολιτική ορθότητά τους.

Κανείς, στο κάτω-κάτω, δεν σε αναγκάζει να τον παρακολουθείς. Ούτε ποτέ έχει λάβει ο συγκεκριμένος επιχορήγηση από το κράτος. Δουλεύει σκληρότατα, μουσκεύει στο σανίδι τη φανέλα, ικανοποιεί και με το παραπάνω το κοινό του. Ως εργοδότης δε, ως θεατρικός επιχειρηματίας ή θιασάρχης, είναι μάλλον άμεμπτος. Ψίθυρος δεν έχει ακουστεί ποτέ εναντίον του.

Γιατί ωστόσο να έχουν τόση απήχηση οι μπαλαφάρες του; Ενώ τέτοιος αγώνας δίνεται – στην Ελλάδα και διεθνώς – εναντίον του ρατσισμού, υπέρ των μειονοτήτων, για την κοινωνική συμπερίληψη και ενσωμάτωση, πώς είναι δυνατόν ο Μάρκος Σεφερλής να εμφανίζει τους ομοφυλόφιλους σαν θλιβερές καρικατούρες, βγαλμένες από βιντεοκασέτα του 1980, και οι θεατές του να ξεκαρδίζονται;

Εδώ σε θέλω…

Μήπως η κοινωνία μας έχει κοπεί στα δύο; Το ένα κομμάτι της γίνεται ολοένα και πιο φιλελεύθερο, ανεκτικό, απροκατάληπτο. Ενώ το άλλο – το πολυπληθέστερο – πεισματικά εμμένει στις παλιές προλήψεις, στους παραδοσιακούς ρόλους και σχέσεις των φύλων, στη συντήρηση που εύκολα εξαλλάσσεται σε αντίδραση…

Με την ψυχή στο στόμα είναι οι Ελληνες εδώ και ήδη μια δωδεκαετία. Πότε εξαιτίας της χρεοκοπίας και των μνημονίων, πότε της πανδημίας, πλέον αντικρίζουν το φάσμα της ενεργειακής – ίσως και της επισιτιστικής – κρίσης. Εχουν τον κάθε αυτόκλητο σωτήρα να τους πλασάρει φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Εχουν τους σοβαρούς αναλυτές να τους προειδοποιούν ότι εφεξής κάθε πέρυσι και καλύτερα. Οτι άλλο δεν μας μένει παρά να σφίγγουμε τα δόντια. Πώς οι λιγότερο προνομιούχοι, τα λαϊκότερα στρώματα να μη σαλπίσουν όπισθεν ολοταχώς; Πώς να μην αγκαλιάσουν την τηλεόραση – έχουν πολλές επιλογές ψυχαγωγίας; Πώς να μην καταφύγουν στην πιο εύκολη διασκέδαση, στη χαχανιστή εκτόνωση;

Πηγαίνεις στον αναγκεμένο άνθρωπο με ευγενείς προθέσεις – ή με αλαζονεία – πολιτιστικού ιεραπόστολου. Και αποπειράσαι να του ανεβάσεις επίπεδο. Να μην ακούει, τον συμβουλεύεις, ποπ σκυλάδικα αλλά έντεχνα… Να μη βλέπει επιθεωρήσεις μα ραφινάτες κωμωδίες της δικής σου αρεσκείας. Στην καλύτερη περίπτωση θα σε αγνοήσει. Στη χειρότερη θα σε φτύσει.

Και δεν θα φταίει ο Μάρκος Σεφερλής.