Ενα ακόμη επεισόδιο ή κάτι παραπάνω;

Είναι φανερό ότι η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης βρίσκεται στη σειρά ανάλογων κινήσεων που έγιναν κατά τις τελευταίες ημέρες στα περισσότερα κράτη της ΕΕ, ανεβάζοντας τους ρώσους διπλωμάτες που έχουν απελαθεί στους 260.  Η αντίδραση της ρωσικής πρεσβείας ήταν εξαιρετικά επιθετική και απειλητική. Χαρακτήρισαν την κίνηση επιθετική ενέργεια, η δε εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών απείλησε ότι θα υπάρξουν συνέπειες.  Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα δεν είναι πρώτη φορά που προχωρεί σε απέλαση ρώσων διπλωματών. Στις αρχές του 2018, περίοδος διαπραγμάτευσης της Συμφωνίας των Πρεσπών στην οποία η Ρωσία ήταν αντίθετη, απελάθηκαν δυο ρώσοι διπλωμάτες για δράση στη Βόρεια Ελλάδα. Η κίνηση όμως να απελαθούν 12 διπλωμάτες είναι ένα ποιοτικό άλμα που κόβει και τις τελευταίες γέφυρες συνεννόησης με τη Μόσχα. Είναι μια κίνηση που δεν αποφέρει κάτι στη χώρα μας αλλά φέρνει την πλήρη ρήξη.

Ουσιαστικά η απέλαση αυτή αποτελεί κλιμάκωση της γραμμής που ακολουθεί η κυβέρνηση, αντίστοιχη με των άλλων χωρών της ΕΕ, και οδήγησε στην επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία και την αποστολή στρατιωτικού υλικού στην Ουκρανία. Και τότε η αντίδραση του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών ήταν εξαιρετικά οξεία, εκπλήσσοντας για την έντασή της.

Η κρίση των ελληνο-ρωσικών σχέσεων δεν ξεκινάει με την εισβολή στην Ουκρανία. Η νέα ελληνοαμερικανική αμυντική συμφωνία, αορίστου πλέον διάρκειας, με πολλαπλασιασμό της αμερικανικής παρουσίας στη χώρα και κυρίως η νέα βάση στην Αλεξανδρούπολη είχαν δημιουργήσει προ πολλού ρήγματα στις σχέσεις Ελλάδας – Ρωσίας. Η στάση της χώρας μας στη συνέχεια υποστήριξε στο ακέραιο την επιλογή αυτή.

Τι συνέπειες μπορεί να έχει αυτή η ενέργεια; Είναι δύσκολο να πει κανείς σε αυτή τη φάση δεδομένου ότι οι σχέσεις μπαίνουν πλέον σε αχαρτογράφητο πεδίο. Ο δυσανάλογα μεγάλος αριθμός των απελαθέντων διπλωματών οδηγεί σε μια ρήξη χωρίς επιστροφή και οι συνέπειες μπορεί να είναι πολλαπλές και σοβαρές. Κυρίως όμως υπάρχει ο κίνδυνος να φέρει πιο κοντά μια ρωσο-τουρκική συμφωνία, κάτι που αποτελεί μεγάλο κίνδυνο για την Ελλάδα.

Η Ελλάδα δεν είχε τη δυνατότητα της Τουρκίας να κρατήσει ίσες αποστάσεις από τα εμπόλεμα μέρη. Συντάχθηκε, και ορθά, με το Διεθνές Δίκαιο, όπως όλος ο δυτικός κόσμος, και στήριξε την Ουκρανία απέναντι στη βάρβαρη ρωσική επίθεση. Ομως η ιστορία, η γεωγραφική θέση μας, τα ανοιχτά μας μέτωπα επιβάλλουν πιο λεπτούς και προσεκτικούς χειρισμούς. Επιβάλλουν να διατηρούμε ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με όλες τις πλευρές. Με την κίνηση αυτή κόβονται οι γέφυρες με τη Μόσχα με τρόπο πρωτόγνωρο και με μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.

Η Μαριλένα Κοππά είναι αναπλ. καθηγήτρια Συγκριτικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο, μέλος ΔΣ του ΙΔΙΣ