Κουλτούρα συνεργασίας

Η περιλάλητη «κουλτούρα συνεργασίας» είναι μια από τις νεφελώδεις πολιτικές έννοιες που έχουν κακοπάθει στη χώρα μας όσο ελάχιστες άλλες. Κατ’ αρχάς έχει καταστεί κοινός τόπος στη συνείδηση των περισσοτέρων μας ότι παραδοσιακά οι Ελληνες στερούνται κουλτούρας συνεργασίας – λες και μας λείπει ένα καθοριστικό πολιτικό ένζυμο ή το εύσημο της «λεβεντιάς» που έχουμε απονείμει οι ίδιοι στον εαυτό μας δεν μας επιτρέπει να βάλουμε νερό στο κρασί μας (και ας είναι το κρασί, η κράση δηλαδή οίνου και ύδατος, καθαρά ελληνική επινόηση· όταν οι βάρβαροι έτρωγαν βελανίδια, εμείς είχαμε βρει ήδη τον τρόπο να πίνουμε τον αγλέουρα χωρίς να κινδυνεύουμε από hangover). Ασφαλώς – και για να περιοριστούμε στη μεταπολιτευτική περίοδο – όταν ακούς από τα πιο επίσημα πολιτικά χείλη (για να μην πιάσουμε στο στόμα μας και τα ανεπίσημα) να προσδιορίζεται ο κύριος αντίπαλός σου ως ο «Εφιάλτης» ανάμεσα στο πολιτικό μας προσωπικό ή ως ο αόρατος «Αρχηγός» της εγχώριας τρομοκρατίας, κατανοείς ότι τα περιθώρια για οιαδήποτε συνεργασία είναι ιδιαίτερα στενά, αν όχι ανύπαρκτα. Μολαταύτα, ω του θαύματος, το καλοκαίρι του 2012, «Εφιάλτες» και «Τρομοκράτες» μια χαρά κατάφεραν να τα βρουν μεταξύ τους. Τους αναγνωρίστηκε τουλάχιστον η γενναία υπέρβαση των δικών τους προκαταλήψεων; Τι λέτε, καλέ; Κατηγορήθηκαν αμφότεροι για καιροσκοπισμό του αισχίστου είδους.

Σας έχω καλά νέα. Η δυσανεξία απέναντι στην κουλτούρα συνεργασίας δεν είναι αποκλειστικά δική μας πατέντα. Υποφέρουν από αυτήν και  δημοκρατίες με μακρά παράδοση στις συνεργασίες. Στη Μεγάλη Βρετανία, επί παραδείγματι, ένα κόμμα με σταθερά λυμφατικά εκλογικά ποσοστά, το κόμμα των Φιλελευθέρων, κρατούσε σε ομηρεία με τα καπρίτσια του τόσο τους Συντηρητικούς όσο και τους Εργατικούς – τους «χόρευε στο ταψί», κατά το κοινώς λεγόμενον. Εδώ βρίσκεται και το κλειδί για την κατανόηση της δυσανεξίας. Κανένα μεγάλο κόμμα, από εκείνα που διαρκώς φλερτάρουν με την αυτοδυναμία κι ενίοτε την κατακτούν, δεν συντάσσει τις προεκλογικές του δεσμεύσεις έχοντας εκ των προτέρων στο μυαλό του ποιες και πόσες θα υποχρεωθεί να μην τηρήσει ελλείψει αυτοδυναμίας. Κάτι ανάλογο ισχύει και για τους ψηφοφόρους: κανένας δεν ρίχνει στην κάλπη την ψήφο του με την προσδοκία ότι το κόμμα που ψήφισε θα συρθεί να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα διαφορετικό από αυτό που εξήγγειλε. Ποτέ και πουθενά στα κοινοβουλευτικά χρονικά δεν έχει καταγραφεί κυβέρνηση συνεργασίας από έρωτα. Ολες είναι από συνοικέσιο. Με προικοσύμφωνα και λοιπά σχετικά συμπράγκαλα.

Τούτων δοθέντων, η πρόσφατη δημόσια τοποθέτηση του Νίκου Ανδρουλάκη στο Φόρουμ του «Οικονομικού Ταχυδρόμου» δεν συνιστά μονάχα υπαναχώρηση από προηγούμενες δικές του δημόσιες τοποθετήσεις (αυτό είναι το λιγότερο ενδιαφέρον)· συνιστά και μια θεμελιώδη παρανόηση ως προς την πεμπτουσία των κυβερνήσεων συνεργασίας. Υπενθυμίζουμε ότι στο ένα και μοναδικό ντιμπέιτ υποψηφίων προέδρων, προς τα τέλη του περασμένου Νοεμβρίου, ο νυν πρόεδρος του ΚΙΝΑΛ, με ασυνήθιστη για πολιτικό ειλικρίνεια, παραδέχτηκε ότι η συνεργασία του με τη Νέα Δημοκρατία ή με τον ΣΥΡΙΖΑ θα εξαρτηθεί από το εκτόπισμα του κόμματός του στις επόμενες εκλογές. Τις προάλλες η προσέγγισή του ήταν πιο «αγαπησιάρικη»: δεν θα ρίξει σωσίβιο σωτηρίας σε μια κυβέρνηση που βουλιάζει και αν ο Μητσοτάκης έτρεφε ειλικρινά αισθήματα για τις κυβερνήσεις συνεργασίας, θα τις πρότεινε και πριν βρεθεί σε εκλογικό αδιέξοδο. Δεν θέλουμε να πληγώσουμε και άλλο τον Ανδρουλάκη αποκαλύπτοντας τα ειλικρινή αισθήματα του Μητσοτάκη, αλλά ας το πάρει το ποτάμι: πράγματι, ο Πρωθυπουργός, εάν βρεθεί στη «δυσάρεστη» θέση να επιλέξει μεταξύ αυτοδυναμίας και συνεργασίας, θα επιλέξει την αυτοδυναμία. Ελπίζουμε να μην γκρεμίζουμε όνειρα μιας ζωής.