«Τις μεγαλύτερες υπερβάσεις τις έκανα ύστερα από μεγάλα λάθη»

Ενα μοιρολόι αιώνων άρχισε να γίνεται viral, με χιλιάδες views στο youtube και αναπαραγωγές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το «Γιατί πουλί μ’ δεν κελαηδείς» (το οποίο έχει τραγουδήσει μοναδικά ο Χρόνης Αηδονίδης) είναι το τελευταίο single που κυκλοφόρησε η Μαρίνα Σάττι, προϊδεάζοντας για αυτό που έρχεται. Δύσκολα μπορεί να ξενίσει κάποιον η επιλογή της, αν σταθεί κανείς λίγο παραπάνω στην πορεία που έχει ακολουθήσει. Τα βήματά της βρίσκονται σε απόλυτη συνοχή με τις επιθυμίες της. Η ιδιαίτερη δημιουργός, με σπουδές στο Πολυτεχνείο και στο Berklee, περπατά προσεκτικά στους δρόμους όπου αισθάνεται ότι μπορεί να εκφραστεί. Δουλεύει μεθοδικά και αθόρυβα ή τουλάχιστον κάνοντας σαματά όταν οι περιστάσεις το απαιτούν. Οταν έχει κάτι να πει. Πιο συχνά μπορεί να τη δει κανείς σε συναυλίες της – με τις αγαπημένες της (κόρες) Chores – απ’ ό,τι στην τηλεόραση ή σε περιοδικά. Μέσα από την κουβέντα που είχαμε αναδύθηκαν σε πολλά σημεία οι λόγοι της εσωστρέφειάς της. Η Μαρίνα Σάττι είναι ένα κορίτσι που αναζητά τα «πώς» και τα «γιατί» και πολλές από τις απαντήσεις της τις «ακούμε» στις συνθέσεις της. Είναι ένας τρόπος να διαχειρίζεται τις μάχες της όπως έχει μάθει να διαχειρίζεται την απώλεια. Αυτό είναι το μεγάλο δώρο του χρόνου που δεν περνά αβασάνιστα για εκείνη. Αυτή είναι μια ωραία εκκίνηση για συζήτηση και την εκμεταλλευτήκαμε και οι δύο.

«Δεν φοβάμαι την απώλεια, τον αποχαιρετισμό και την αλλαγή πια. Παλαιότερα όταν ήμουν σε μία σχέση, ακόμη και αν ένιωθα ότι δεν λειτουργούσε, δυσκολευόμουν να δώσω ένα τέλος. Η αίσθηση της οικειότητας, ο φόβος της μοναξιάς και του άγνωστου με κρατούσε από το να τολμήσω την αλλαγή. Συνειδητοποίησα ότι αν κάτι δεν προχωρά, αργά ή γρήγορα θα χρειαστεί να αποκοπείς από αυτό. Αν γίνει νωρίς ίσως να φτάσεις μια ώρα νωρίτερα στο καινούργιο. Ο αδερφός μου είχε πει μία φράση που μου άρεσε πάρα πολύ και τη λέω κι εγώ. “Η κρίση ορίζεται ως η περίοδος όπου το παλιό έχει πεθάνει και το καινούργιο δεν έχει ακόμη γεννηθεί”». Οι σχέσεις με τους φίλους της είναι διαφορετικές, γιατί, όπως λέει, δεν είχε πολλούς φίλους που να διέκοψε επαφές μαζί τους. «Είμαι άνθρωπος που χρειάζομαι χρόνο για να χτίσω μία σχέση και να δεθώ με κάποιον. Οι φίλοι που έχω είναι σαν αδέλφια μου. Οπότε όλο το παραπάνω έχει συμβεί σε ρομαντικές σχέσεις ή με κάποιους συνεργάτες. Με πονούσε να αποχωρίζομαι ανθρώπους που δουλεύαμε μαζί. Σαφώς ένα μεγάλο κομμάτι της πραγματικότητάς σου, των ονείρων σου διαμορφώνεται και με τους ανθρώπους που επιλέγεις να πορευθείς. Αλλά η θέλησή σου και το όραμά σου είναι προσωπικά σου στοιχήματα. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα έπρεπε να διαλύεται και να γκρεμίζεται ο κόσμος γύρω σου κάθε φορά που αλλάζει το περιβάλλον σου». Σκέφτομαι ότι είναι μια ασφαλής θέση για έναν τόσο ανταγωνιστικό χώρο. Στις συνεργασίες της ξεκαθαρίζει το όραμά της. «Αν μπορεί ο άλλος να δει τον εαυτό του σε αυτό θα προχωρήσουμε. Το ίδιο έγινε και με τον μεξικανό σκηνοθέτη Alexis Gomez με τον οποίο κάναμε γυρίσματα στην Κωνσταντινούπολη για το κλιπ του “Γιατί πουλί μ’ δεν κελαηδείς”. Δεν είχε ιδέα από τη δική μας την παράδοση. Ομως τον συγκίνησε πολύ, γιατί είχε δει ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου, είχε διαβάσει για την Ελλάδα. Είδε την ιστορία που ήθελα να πω, το πίστεψε. Παλαιότερα μπορεί να θαύμαζα έναν καλλιτέχνη, έναν άνθρωπο ή έναν άντρα και μου έφτανε αυτό για να συνυπάρξω μαζί του. Τώρα πια συνειδητοποιώ ότι πρέπει και τα οράματά μας να ταυτίζονται για να μπορέσουμε να συμπορευτούμε. Να βλέπουμε τα ίδια πράγματα στις εικόνες».

^{«Εχω κάνει δουλειές που δεν µου άρεσαν»}

Μου εξηγεί ότι αυτή η ωριμότητα και οι κατασταλαγμένες απόψεις δεν ήρθαν ανώδυνα. Μετά τη «Μάντισσα» ένιωθε ότι δεν ήθελε τα στολίδια και τα φτιασίδια. «Το περιβάλλον όμως και η εποχή δεν επιτρέπουν να βγεις χωρίς το κατάλληλο μακιγιάζ και τα κατάλληλα ρούχα. Ξέρεις, έχω κάνει δουλειές που δεν μου άρεσαν και με έριξαν ψυχολογικά. Ενιωθα ότι είχα κάνει κάτι που δεν ήμουν εγώ». Από εκείνη τη στιγμή πλησίαζε μόνο ό,τι μπορούσε να υποστηρίξει, να «συνομιλήσει» μαζί του φέρνοντας ως παράδειγμα το τελευταίο της τραγούδι που το έλεγε όταν ήταν μικρή. «”Γιατί πουλί μ’ δεν κελαηδείς / πώς κελαηδούσες πρώτα;/ Αχ, πώς μπορώ να κελαηδώ/ πώς κελαηδούσα πρώτα;/ Μου κόψαν τα φτερούδια μου/ μου πήραν τη λαλιά μου”. Με διαλύει αυτός ο στίχος, με συγκινεί. Επειδή ήταν τραγούδι της Κωνσταντινούπολης ήθελα να πάω εκεί να γυρίσω το κλιπ. Ολοι μου έλεγαν “μα πώς θα πας εκεί;” κ.λπ. Με τρελαίνει όταν ακούω να μου λέει κάποιος “αυτό δεν γίνεται”». Το ίδιο συνέβη και με το βιντεοκλίπ της «Μάντισσας». Οσους είχε ρωτήσει της τόνιζαν ότι δεν μπορεί ν’ αποκλείσει την οδό Αθηνάς. Η Μαρίνα Σάττι όμως με τη βοήθεια των φίλων της τα κατάφερε. «Μας ευνόησαν οι πολλές και καλές συγκυρίες. Εκείνη την ημέρα γινόταν ο Μαραθώνιος της Αθήνας. Οι περισσότεροι δρόμοι ήταν αποκλεισμένοι. Οπότε βρήκαμε ευκαιρία και αποκλείσαμε κι εμείς το σημείο που θέλαμε, για να κάνουμε γυρίσματα με το πρόσχημα του Μαραθωνίου. Σε αυτόν τον δρόμο τα βράδια γινόταν τράφικινγκ. Τη μέρα που κάναμε τα γυρίσματα περνούσαν και μας έλεγαν “πόσο πάει;”. Εκεί λοιπόν ήθελα μια ομάδα γυναικών να μετασχηματίσει την εικόνα που είχε συνδεθεί με αυτή την οδό.

Στην Κωνσταντινούπολη κάναμε γυρίσματα στο Γκραν Μπαζάρ σε μια ταράτσα ενός πάρκινγκ με φόντο την Αγια-Σοφιά, στη γέφυρα του Γαλατά, σε έναν θρησκευτικό χώρο με τους δερβίσηδες να χορεύουν, ή σε ένα μέρος που καπνίζουν ναργιλέ και βρίσκονται μόνο άντρες. Είναι εικόνες που δείχνουν την πόλη αλλά για μένα έχουν κάτι παραπάνω. Οπως και το βιντεοκλίπ του “Πάλι”. Υπάρχει μια εικόνα όπου είμαι σε ένα αυτοκίνητο που κινείται. Στην ουσία είναι ένα φορτηγό – ψυγείο, από αυτά που υπάρχουν στα χωριά και πουλάνε κότες. Στην αρχή φαίνονται τα κορίτσια να ετοιμάζουν τη νύφη και μετά να την περιφέρουν πάνω στο άλογο και να τη δείχνουν».

Η φυγή του πατέρα

Οι εικόνες που συνθέτουν τα κλιπ των τραγουδιών της λένε μια ιστορία στην οποία υπάρχουν οι θέσεις, οι αντιλήψεις, οι ανησυχίες και οι αξίες της τα βιώματά της. Ενα τέτοιο ήταν επώδυνη εμπειρία του χωρισμού των γονιών της το 2000. Ηταν μαθήτρια του γυμνασίου. Από εκείνο το πρωινό που έφυγε ο πατέρας της για την πατρίδα του, μέχρι πριν από κάποια χρόνια δεν μιλούσε μαζί του. Ηταν Σάββατο μόλις είχε τελειώσει τις εξετάσεις στο σχολείο. Στην κουζίνα του σπιτιού τους στο Ηράκλειο Κρήτης ήταν μαζεμένη η οικογένεια: η Μαρίνα, ο αδελφός της, η μητέρα της και ο πατέρας της. Κάποια στιγμή άνοιξε την πόρτα και έφυγε. «Δεν ήθελα να του μιλήσω. Περίμενα ότι αν δεν έχει λόγο να το κάνει εκείνος, δεν έχω ούτε εγώ. Αλλά αν πρέπει να πω αλήθειες – πράγματα που δεν έχω ξαναπεί -, συχνά σκεφτόμουν: να τον καλέσω και να είμαι σκληρή μαζί του ή να μην του τηλεφωνήσω; Πάντα κατέληγα στο να μην τον καλέσω. Θεωρούσα ότι η σιωπή έλεγε περισσότερα από το να του φωνάξω, να κλάψω ή να θυμώσω». Σε αυτό το σημείο τολμά να διατυπώσει άλλη μια αλήθεια. «Εκείνη τη στιγμή του αποχωρισμού ήθελα να βάλω τα κλάματα. Δεν το έκανα για να μη νιώσει άσχημα ένας άνθρωπος – εν προκειμένω ο πατέρας μου – για την επιλογή που είχε κάνει. Από τότε σε δύσκολες στιγμές ενώ νιώθω ότι πρέπει να βγω και να φωνάξω για ό,τι με στενοχωρεί ή με αδικεί, συνήθως σιωπώ. Είναι η αντίδραση ενός πληγωμένου παιδιού – όπως είμαστε όλοι».

Τελικά ίσως είναι αυτό το τραύμα που την οδήγησε στη δημιουργία. «Οσο καιρό κάνω αυτή τη δουλειά, αλλάζουν οι λόγοι και οι ανάγκες μου. Το πιο δύσκολο πράγμα που αντιμετώπισα είναι η έκθεση και η άποψη που σχηματίζει ο κόσμος γι’ αυτό που είσαι και γι’ αυτό που κάνεις. Προσπαθώ να είμαι ανοιχτή, όμως παίρνω και κάποιες πληροφορίες που με στενοχωρούν. Εχω για παράδειγμα διαβάσει ότι προχώρησα όχι γιατί το άξιζα, αλλά με τα χρήματα των γονιών μου – κάτι που δεν ισχύει. Μου έχουν έρθει σχετικά μηνύματα στο facebook, e-mail, instagram. Ξέρεις, μπορεί να μου γράφουν δέκα καλά και ένα κακό και να εστιάζω σε αυτό. Είναι αντίδραση πολλών – τουλάχιστον εκείνων που αναζητούν την αποδοχή». Ο,τι δεν είχε εισπράξει από τη σχέση με τον πατέρα της. Η μητέρα της, λέει, της έχει δώσει τα πάντα. Στήριξε με όλες τις δυνάμεις της κι εκείνη και τον αδελφό της, ο οποίος είναι δικηγόρος και ζει στην Αγγλία. «Η μητέρα μου είναι ένας δοτικός άνθρωπος. Ηθελε το καλύτερο για μας και έκανε ό,τι μπορούσε βάσει των δεδομένων που υπήρχαν. Σίγουρα το πού βρίσκομαι τώρα συνδέεται με όσα έχω ζήσει. Είπα ότι δεν φοβάμαι τις αλλαγές και δεν μετανιώνω. Ο,τι έχει συμβεί με έφερε εδώ. Τις μεγαλύτερες υπερβάσεις τις έκανα ύστερα από μεγάλα λάθη. Οι μεγαλύτερες νίκες ήρθαν ύστερα από μεγάλες ήττες».

Εχει κάνει δουλειές που δεν της άρεσαν και έφερε το αρνητικό συναίσθημα που της προκάλεσαν για αρκετό καιρό. Ομως έπειτα από μια τέτοια δουλειά βρήκε το θάρρος να εκτεθεί χωρίς στολίδια και μέικαπ. Το άντλησε από μια εμπειρία που έζησε και απαιτούσε την υπερβολική φροντίδα της εικόνας της.

«Βρίσκομαι ακόμη στην αρχή»

Πότε αισθάνθηκε ότι πλέει πια στα νερά που έχει επιλέξει; «Ακόμη δεν το νιώθω. Εχουμε πολύ δρόμο γι’ αυτό. Βρίσκομαι ακόμη στην αρχή. Δεν έχω δείξει ούτε το ελάχιστο από ό,τι υπάρχει στο μυαλό μου από αυτά που θα ήθελα να κάνω». Και αυτά που θέλει να κάνει είναι πολλά. Δεν δίστασε να θυσιάσει ακόμη και περιουσιακά στοιχεία για να υλοποιήσει τα projects που οραματιζόταν. «Εχω πουλήσει χωράφι για να κάνω τα projects μου. Τι να το κάνω ένα κομμάτι γης στην Κρήτη που δεν το χρησιμοποιούσα; Θέλω σε αυτή τη ζωή να πραγματοποιήσω όσο περισσότερα μπορώ και με τους όρους που θέλω. Να δηλώνουν τη στάση μου, την αισθητική μου – που για μένα εμπεριέχει κοινωνικοπολιτική θέση. Πιστεύω στο μότο «κοιτάς εκεί όπου θες να πας, για να μην πας εκεί όπου κοιτάς». Τι μουσική θες να τραγουδάς, με ποιον τρόπο, ή πώς ενορχηστρώνεις τα κομμάτια, δείχνουν τον χαρακτήρα σου, την προσωπικότητά σου». Ενας από τους λόγους που καθυστερεί να κυκλοφορήσει καινούργια δουλειά είναι γιατί παιδεύεται με την παραμικρή λεπτομέρεια. Κάθε όργανο που θα χρησιμοποιήσει έχει τη λειτουργία του και θα αφηγηθεί το κομμάτι της ιστορίας που θέλει να πει η δημιουργός του. Δεν επιλέγει τίποτα τυχαία. «Κάθε τραγούδι έχει τον δικό του κόσμο και πρέπει να βρεις πώς θα τον ξεκλειδώσεις. Για παράδειγμα άλλο συναίσθημα αναδύεται με τα βιολιά, άλλο με τις φωνές κ.λπ. Φέρνει συγκεκριμένους συνειρμούς, μνήμες όπως οι εικόνες και οι μυρωδιές. Συνδέεται με έναν τόπο και χρόνο με ένα βίωμα».

Μετά την κυκλοφορία των τραγουδιών, «Πάλι», «Πόνος κρυφός», «Γιατί πουλί μ’» είναι έτοιμη να παραδώσει την πρώτη ολοκληρωμένη δουλειάς της, έχοντας ήδη περάσει πέντε χρόνια από την επιτυχία της «Μάντισσας» που σε χρόνο – ρεκόρ είχε εκατομμύρια views στο youtube. Εναν δίσκο αντιθέσεων, αλλά αγαπημένων, δουλεμένων και συνειδητών επιλογών. Οπως το νανούρισμα σε μουσική δική της και στίχους του Σωκράτη Μάλαμα και της Φωτεινής Λαμπρίδη. «Κοιμήσου άστρο της αυγής, κοιμήσου νιο φεγγάρι/ Μαζί με το τραγούδι μου, καρδιά μου και λουλούδι μου/Είναι τα χέρια μου αδειανά σκιές στο μαξιλάρι / Αχ, ξαναγύρνα, μοίρα μου, στην αγκαλιά μου πάλι».

Παραδέχεται ότι τα πέντε χρόνια που μεσολάβησαν είναι αρκετά και εξηγεί: «Το να γράψω ένα τραγούδι με πονάει πάρα πολύ. Ενας φίλος μου μού είχε πει “καθετί που δημιουργεί ένας άνθρωπος εμπεριέχει πόνο”. Είναι μια γέννα. Αποφάσισα αυτός να είναι ο τίτλος του. YENNA».