Σύγκρουση ΗΠΑ – Πολωνίας για τα MiG-29

Η διαμάχη μεταξύ Πολωνίας και ΗΠΑ σχετικά με την πιθανή χρήση μαχητικών αεροσκαφών MiG-29 παλαιάς τεχνολογίας για να χτυπήσουν ρωσικές δυνάμεις εντός της Ουκρανίας είναι μία από τις λίγες διπλωματικές αποτυχίες της Δύσης τον περασμένο μήνα. Εγείρει επίσης ερωτήματα σχετικά με το πόσο μακριά είναι διατεθειμένες οι ευρωπαϊκές χώρες να κλιμακώσουν την κατάσταση στρατιωτικά.

Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη έχουν εργαστεί σκληρά για να διατηρήσουν στο ελάχιστο δυνατό τις διαφορές τους σχετικά με τις κυρώσεις και τα εμπάργκο πετρελαίου και προσπάθησαν να εξυπηρετήσουν η μία τα εθνικά συμφέροντα της άλλης. Ηταν λοιπόν εντυπωσιακό την Τρίτη όταν πρώτα το Πεντάγωνο περιέγραψε ως «αβάσιμη» μια πολωνική προσφορά για αποστολή αεροπλάνων στην αμερικανική αεροπορική βάση στο Ράμσταϊν και στη συνέχεια ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ είπε ότι δεν είχε ζητηθεί η γνώμη των ΗΠΑ για το σχέδιο.

Μέρος του προβλήματος ήταν ότι η πολωνική πρόταση ήταν διακριτική αλλά κρίσιμα διαφορετική από ένα σχέδιο που είχε προηγουμένως συζητηθεί κατ’ ιδίαν. Ουσιαστικά, η Πολωνία είπε ότι θα συνεργαστεί για την ενίσχυση της ουκρανικής αεροπορίας, εφόσον αυτό θα θεωρηθεί στη Μόσχα ως σχέδιο των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ ή της ΕΕ, αλλά όχι ως πολωνικό.

Αρχικά η πρόταση αφορούσε μια τριμερή συμφωνία σύμφωνα με την οποία η Πολωνία θα παρέδιδε MiG-29 που διαθέτει σε ουκρανούς πιλότους για να πετάξουν στην πατρίδα τους και οι ΗΠΑ θα παρείχαν στη συνέχεια στη Βαρσοβία 28 αεροσκάφη F-16 για να καλύψει την τρύπα στην αεροπορία της. Αυτή η πρόταση δεν είχε διαφορά από τα μέλη του ΝΑΤΟ που παρέχουν στην Ουκρανία αντιαρματικούς πυραύλους Javelin.

Ομως η Πολωνία ένιωσε ότι το σχέδιο εξέθετε αδικαιολόγητα τους πολίτες της στην οργή του Πούτιν. Ετσι η Βαρσοβία τροποποίησε τις προτάσεις, ώστε τα αεροπλάνα να αποστέλλονται δωρεάν στην αεροπορική βάση των ΗΠΑ στο Ράμσταϊν της Γερμανίας, αντί να πετάξουν από την Πολωνία στην Ουκρανία. Η κίνηση θα έβγαζε την Πολωνία από το στόχαστρο της Ρωσίας, καθώς το σχέδιο θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι είναι των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ ή της ΕΕ. Η Πολωνία πρότεινε επίσης τη συμμετοχή και άλλων χωρών του ΝΑΤΟ που διαθέτουν αεροσκάφη MiG, μια πρόταση που απευθύνεται στη Σλοβακία και τη Ρουμανία. Εάν υλοποιηθεί, η Ουκρανία θα έχει στη διάθεσή της επιπλέον 70 μαχητικά.

Η απάντηση του Πενταγώνου – «απλώς δεν μας είναι ξεκάθαρο ότι υπάρχει δικαιολογία για αυτό» – ήταν γρήγορη. Ανέφερε δε ότι οποιαδήποτε απόφαση για την παράδοση των αεροσκαφών εναπόκειται τελικά στην πολωνική κυβέρνηση. Είναι πιθανό η εθνικιστική κυβέρνηση της Πολωνίας να ξεκίνησε το σχέδιό της με στόχο να εκτονώσει την πίεση από το Κογκρέσο των ΗΠΑ και τον ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι θα απορριφθεί.

Είτε έτσι είτε αλλιώς, η δημόσια διαφωνία αποτελεί οπισθοδρόμηση. Αποτέλεσμα είναι ότι η Ρωσία διατηρεί την αεροπορική υπεροχή. Οι ουκρανοί πιλότοι που εκπαιδεύονταν στην Πολωνία για να πετούν τα αεροπλάνα κάθονται άπρακτοι χωρίς να μπορούν να υπερασπιστούν τη χώρα τους. Μια ευκαιρία έχει χαθεί.