Ο κλαυσίγελος μιας εποποιίας

Οι δύο ραψωδοί της Σπάρτης που ύμνησαν, εις επήκοον όλων μας, την εποποιία του 2007 δεν ήταν απολύτως ακριβείς στις περιγραφές τους. Επρεπε να είχαν υμνήσει ολόκληρη την περίοδο 2004-2009 και όχι μόνο μία στιγμή της, γιατί η πραγματική εποποιία τόσο διήρκεσε: πέντε χρόνια δόξας και μεγαλείου. Η Ελλάδα δεν χρεοκόπησε μόνο από τις αποζημιώσεις που δόθηκαν το 2007 με σακούλες, ακόμα και σε όσους δεν τους είχε καεί ούτε κλαράκι. Χρεοκόπησε και για πολλά άλλα που συνέβησαν την περίοδο της λεγόμενης «δημοσιονομικής εκτροπής», από το 2004 μέχρι το 2009.

Δεν ξέρει κανείς αν πρέπει να κλάψει ή να γελάσει τόσο με τον γνωστό διάλογο, όσο και με τους ποικίλους σχολιασμούς που ακολούθησαν. Γιατί όσο είναι τραγικό, άλλο τόσο είναι και αστείο το γεγονός ότι για σχεδόν 15 χρόνια οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης σπανιότατα μιλούσαν για τα πεπραγμένα της περιόδου 2004-2009. Σε αυτή την ένοχη σιωπή («Το βασικό ψεύδος παραμένει», «ΤΑ ΝΕΑ», 6-7-2019) στηρίχθηκε η μεγαλύτερη πολιτική απάτη, αλλά και η μεγαλύτερη συλλογική παραίσθηση της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Ετσι επιχειρήθηκε, δολίως, να διαλυθεί μια μεγάλη πολιτική παράταξη και να απαξιωθεί αυτό που ιστορικά εκπροσωπούσε. Ετσι διαμορφώθηκε ο μύθος ότι τα Μνημόνια έφεραν την κρίση και όχι η κρίση τα Μνημόνια. Στηριγμένα σε αυτό το ψέμα, τα «1, 2, 3 Ζάππεια» έδωσαν μια κυβέρνηση που θα εξαφάνιζε το έλλειμμα σε έξι μήνες και θα έσβηνε τα Μνημόνια εν ριπή οφθαλμού, αλλά κατέληξε να κυνηγάει την τρόικα εκλιπαρώντας τη να επιστρέψει και να συνεχίσει το έργο της. Και, φυσικά, το ίδιο αυτό ψέμα έφερε ακολούθως στην εξουσία την πιο αδίστακτη και ασυνάρτητη κυβέρνηση της Μεταπολίτευσης που ανάμεσα στους θριάμβους και στις νίκες της, με τα καλαματιανά στο Σύνταγμα και τα τσάμικα στις Βρυξέλλες, προχώρησε στην πλέον αήθη ίσως πράξη της νεότερης πολιτικής ιστορίας: δημιούργησε εξεταστική επιτροπή της Βουλής για να ερευνήσει όχι το τι έγινε το 2004-2009, αλλά το τι έγινε το 2010-2012!

Μέχρι σήμερα, ελάχιστοι είχαν το θάρρος να μιλήσουν και να πουν την αλήθεια, να προσπαθήσουν να εξηγήσουν στον ελληνικό λαό με παρρησία τι πραγματικά είχε συμβεί. Να το εξηγήσουν όχι για μικροπολιτικούς και κομματικούς λόγους, αλλά για να συνειδητοποιήσει η κοινωνία τον λάθος δρόμο στον οποίο την παρέσυραν δημαγωγοί και ασυνείδητοι πολιτικοί. Ωστε να μην παρασυρθεί ξανά. Διότι, σήμερα, βρισκόμαστε πάλι στην αναζήτηση «μιας ευτυχισμένης κατάστασης», όπως τότε. Οι ίδιοι πολιτικοί σχηματισμοί που καλλιέργησαν το «θεμελιώδες ψεύδος» διαγωνίζονται, ξανά, ποιος θα πλειοδοτήσει στην ικανοποίηση οποιουδήποτε αιτήματος. Υποκρίνονται πως δεν έχουν αντιληφθεί τίποτα, γιατί όταν έπρεπε δεν είχαν την εντιμότητα να παραδεχτούν τα σφάλματά τους.

Είναι δε εντελώς υποκριτική η στάση όσων, ακόμη και σήμερα, ισχυρίζονται ότι το πρόβλημα εντοπίζεται στην αναλγησία της τρόικας και τις (υπαρκτές) αστοχίες των Μνημονίων, ή όσων θυμήθηκαν, για λόγους τρέχουσας μικροπολιτικής, μόλις τώρα, ύστερα από 15 χρόνια, ότι το 2007 διαπράχθηκαν εγκλήματα στην οικονομία. Η συμπεριφορά αυτή εκτός από υποκριτική είναι και επικίνδυνη. Εάν δεν συνδέσουμε το χθες με το σήμερα, δεν εξηγήσουμε και δεν φέρουμε στο φως την αλήθεια για το 2004-2009, τότε κινδυνεύουμε να το ξαναζήσουμε. Αυτή τη φορά, χωρίς κανένα ελαφρυντικό.

Ο Κωνσταντίνος Γάτσιος είναι καθηγητής, πρώην πρύτανης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών