Alors, c’ est la guerre…

Δυστυχώς έτσι είναι. Μετά την εισβολή των Ρώσων στην Ουκρανία, χθες το πρωί, δεν υπάρχει πια αμφιβολία ότι, για πρώτη φορά μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ένα ευρωπαϊκό κράτος εξαπολύει επιθετικό, κατακτητικό πόλεμο εναντίον ενός άλλου ανεξάρτητου κράτους. Ο πόλεμος στην πρώην Γιουγκοσλαβία, κατά τη δεκαετία του 1990, ήταν άλλης κατηγορίας σύγκρουση. Αυτό που κάνει τώρα ο Πούτιν στην Ουκρανία είναι ένα άλμα, αν όχι στο κενό, οπωσδήποτε στο άγνωστο.

Η Ιστορία γύρισε σελίδα και οι μόνοι που το είχαν πιάσει ήσαν οι Αμερικανοί, που επέμεναν από νωρίς για τις αληθινές προθέσεις της Ρωσίας. Καλό είναι αυτό και ελπιδοφόρο για εμάς, διότι κάτι τέτοιες ώρες είναι που η Δύση χρειάζεται ηγεσία με σωστή κρίση και αξιοπιστία. Οι Αμερικανοί ήσαν οι μόνοι των οποίων η ανάλυση για την κατάσταση περιελάμβανε τα στοιχεία της τιμής και του φόβου, εκτός από εκείνο του συμφέροντος. Ισως επειδή στις ΗΠΑ η μελέτη του Θουκυδίδη είναι περίπου θρησκεία στις στρατιωτικές ακαδημίες και στις σχολές διεθνών σχέσεων με συντηρητική κατεύθυνση.

Η απειλή που ένιωθε η Ρωσία από το ΝΑΤΟ ήταν η αφορμή (κατά το μεγαλύτερο μέρος της τεχνητή), η αιτία όμως που αποκαλύπτεται τώρα είναι να καταλύσει την ανεξαρτησία της Ουκρανίας, πολιτική και κρατική. Ενδεικτική αυτών των προθέσεων είναι η απαίτηση για «αποναζιστικοποίηση της Ουκρανίας». Ο όρος δεν είναι μια αυθαίρετη σάχλα. Απηχεί το ιστορικό παρελθόν και φωτίζει τις προθέσεις της Ρωσίας να ελέγξει πλήρως το πολιτικό μέλλον και την κρατική υπόσταση της Ουκρανίας. Η Ουκρανία, θυμίζω, ήταν περιοχή με μεγάλη υποστήριξη στους Γερμανούς, όταν εισέβαλαν το 1941. Πολλοί ιστορικοί καταλογίζουν στα λάθη των Ναζί ότι υπέκυψαν στα ρατσιστικά ένστικτά τους εις βάρος των Σλάβων και δεν αξιοποίησαν την προθυμία των Ουκρανών να απαλλαγούν από τους Ρώσους. Αλλωστε, δεν είχαν περάσει πολλά χρόνια από τον λιμό που επέβαλε η Μόσχα στην Ουκρανία, με κόστος τρία εκατομμύρια νεκρούς από ασιτία.

Εχει ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε εδώ πως ο Πούτιν πετάει ό,τι δεν χρειάζεται από τον Λένιν, κρατάει όμως εκείνα που έχει ανάγκη από τον Στάλιν. Επίσης, δεν σνομπάρει ούτε τον Χίτλερ. Κι από αυτόν κάτι χρήσιμο θα σταχυολογήσει. «Νέμα προμπλέμα», όπως θα έλεγε και ο ίδιος. Ο Πούτιν είναι μεταμοντέρνος και το αγαπημένο του στυλ στην αρχιτεκτονική των διεθνών σχέσεων είναι ο εκλεκτικισμός…

Ο φόβος, λοιπόν, τον οποίον επεκαλείτο η Ρωσία ήταν προσχηματικός. Αντιθέτως, ήταν η τιμή που μέτρησε περισσότερο για τη ρωσική ηγεσία, η επιθυμία τους, δηλαδή, να ανακτήσει η Ρωσία το status της μεγάλης ευρωπαϊκής δύναμης, όπως κατά τον 18ο και ιδίως τον 19ο αιώνα. Το ερώτημα αν ο Πούτιν θέλει να ξαναφτιάξει τη Σοβιετική Ενωση τίθεται συχνά, κατά κανόνα όμως από όσους νομίζουν ότι η Ρωσία δεν υπήρχε πριν από το 1917. Ο Πούτιν επιδιώκει να επαναφέρει στο διεθνές προσκήνιο την ιστορική Ρωσία. Αντιμετωπίζει τους Ουκρανούς, όπως η Μεγάλη Αικατερίνη (που ήταν Γερμανίδα) τους Τατάρους της Κριμαίας. Η Ρωσία του Πούτιν, που τώρα ξεπροβάλλει και τη θαυμάζουμε, πηγαίνει πολύ πιο πίσω από τους μπολσεβίκους.

Θα πετύχει τον σκοπό του ο Πούτιν; Συγγνώμη, αλλά βλέπετε κανέναν διατεθειμένο να τον εμποδίσει; Το ΝΑΤΟ και η ΕΕ διατρανώνουν τη συμπαράστασή τους στον λαό της Ουκρανίας, μόνο που είναι κυρίως ηθική. (Θα ακούσουμε κάποια στιγμή οπωσδήποτε και τον μπακαλιάρο ότι είμαστε όλοι Ουκρανοί…) Οσο για τις οικονομικές κυρώσεις, θα πλήξουν την ευημερία και εκείνων που τις επιβάλλουν και των άλλων που τις υφίστανται. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι κανείς δεν πρόκειται να στείλει στρατιώτες να σκοτωθούν στην Ουκρανία. Αυτό ο Πούτιν το ξέρει και το έχει υπολογίσει προτού αμολήσει τα «σκυλιά του πολέμου».

Η πραγματικότητα, με άλλα λόγια, είναι πολύ δύσκολη και οδηγεί στον πραγματισμό της αποδοχής, ίσως ακόμη και σε κάποιας μορφής συμβιβασμό με τη Ρωσία του Πούτιν. Μια στάση που εκπροσωπεί καλύτερα ο πρώην καγκελάριος Σρέντερ. Εχει πάντα στο γραφείο του τη φωτογραφία του πατέρα του με το χαρακτηριστικό κράνος των γερμανών στρατιωτών του Β΄ Παγκοσμίου. Σκοτώθηκε κατά την κατάρρευση του ανατολικού μετώπου, κάπου στη Ρουμανία. Σήμερα όμως ο γιος του διαπρέπει ως μεγαλοστέλεχος της Gazprom…