Η Ευρώπη πρέπει να είναι «εταίρος επιλογής» της Αφρικής

Στη φετινή σύνοδο κορυφής Ευρωπαϊκής Ενωσης – Αφρικανικής Ενωσης στις Βρυξέλλες (17-18 Φεβρουαρίου), η οποία αναβλήθηκε αρκετές φορές λόγω της πανδημίας, ευρωπαίοι και αφρικανοί αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων θα συναντηθούν για πρώτη φορά από το 2017. Στόχος της ΕΕ είναι να καταστεί «εταίρος επιλογής» της Αφρικής. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έθεσε τον στόχο αυτόν κατά την πρώτη επίσκεψή μας στην έδρα της Αφρικανικής Ενωσης στην Αντίς Αμπέμπα πριν από δύο έτη.

Με ποιον τρόπο μπορεί να επιτευχθεί αυτός ο φιλόδοξος στόχος; Πρώτον, πρέπει να ακολουθήσουμε μια μετριοπαθή προσέγγιση. Η αφρικανική ήπειρος είναι τόσο μεγάλη όσο οι ΗΠΑ, το Μεξικό, η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ινδία, και μεγάλο μέρος της Ευρώπης μαζί. Υπάρχουν εκεί 54 χώρες και περίπου 2.000 γλώσσες, καθώς και ευρύ φάσμα ευκαιριών και προβλημάτων. Επομένως, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ομοιογενής οντότητα.

Δεύτερον, πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Πριν μιλήσει για οικονομική ανάπτυξη και εμπορικές σχέσεις, η Ευρώπη πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να συμβάλει στην ειρήνη, την ασφάλεια και τη χρηστή διακυβέρνηση στις χώρες της Αφρικής. Πριν μιλήσουμε για δημογραφικό μέρισμα, πρέπει να αναγνωρίσουμε το μέγεθος των δυσκολιών που μπορεί να προκύψουν στις κοινωνίες λόγω της ανεξέλεγκτης αύξησης του πληθυσμού. Εως το 2030, 30 εκατομμύρια νέοι και νέες θα εισέρχονται κάθε χρόνο στην αφρικανική αγορά εργασίας. Για να δημιουργηθούν βιώσιμες θέσεις εργασίας για τα άτομα αυτά, η βασική εκπαίδευση πρέπει να αποτελεί υψηλή προτεραιότητα.

Επιπλέον, για να στηρίξουμε την παγκόσμια μετάβαση στην πράσινη ενέργεια, καθώς και τη βιώσιμη ανάπτυξη, πρέπει να εξασφαλίσουμε την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες σε μια ήπειρο όπου σχεδόν το ήμισυ του πληθυσμού ζει χωρίς ηλεκτρική ενέργεια και δίνει καθημερινά μάχη για να έχει πρόσβαση σε νερό και τρόφιμα. Πρέπει να βοηθήσουμε τις αφρικανικές χώρες να αναπτύξουν τη μελλοντική τους ικανότητα παραγωγής εμβολίων και παράλληλα να συμβάλουμε στην επιτάχυνση των εμβολιασμών. Πάνω από το 90% του πληθυσμού της ηπείρου δεν έχει εμβολιαστεί ακόμη κατά της Covid-19.

Εμείς οι Ευρωπαίοι δεν θα πρέπει να αγνοήσουμε την άμεση πραγματικότητα και τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει η συντριπτική πλειονότητα των Αφρικανών. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα τώρα που η πανδημία έχει επιδεινώσει τις ευπάθειες της ηπείρου. Στην περιοχή του Σαχέλ, η πολιτική αστάθεια και η ανασφάλεια αυξάνονται. Στο Κέρας της Αφρικής, όπου μόλις πριν από δύο χρόνια σημειώθηκε ελπιδοφόρα δημοκρατική μετάβαση, υπάρχει πλέον έντονη αποσταθεροποίηση. Επίσης, πολλές αφρικανικές χώρες εμπλέκονται εκ νέου σε φαύλο κύκλο χρέους.

Παρά τις δυσκολίες αυτές, υπάρχουν επιτακτικοί λόγοι για τους οποίους θέλουμε να καταστήσουμε την Ευρώπη «εταίρο επιλογής» της Αφρικής. Αρχικά, τα προβλήματα της Αφρικής είναι και δικά μας προβλήματα. Η τρομοκρατία και η ανασφάλεια δεν γνωρίζουν σύνορα. Eνας άλλος λόγος είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία αναπόφευκτα θα προκαλέσει νέα κύματα μετανάστευσης.

Επιπλέον, η ήπειρος προσφέρει πληθώρα ευκαιριών. Οι οικονομίες και οι κοινωνίες της Αφρικής είναι νέες και δυναμικές και, λαμβανομένης υπόψη της γήρανσης των κοινωνιών μας, θα πρέπει αργά η γρήγορα να βασιστούμε σ’ αυτές. Επίσης, η ήπειρος διαθέτει αφθονία πρώτων υλών και τεράστιες δυνατότητες, τόσο για την ανάπτυξη τεχνολογιών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές όσο και για την παραγωγή τους.

Τέλος, πρέπει να σκεφτόμαστε με γεωπολιτικούς όρους. Eως το 2050, ο πληθυσμός της Αφρικής αναμένεται να φτάσει τα 2,5 δισεκατομμύρια. Επομένως, η Αφρική είναι μια ανερχόμενη παγκόσμια δύναμη. Η στενότερη εταιρική σχέση Ευρώπης – Αφρικής θα τους δώσει τη δυνατότητα να ασκήσουν από κοινού πολύ μεγαλύτερη επιρροή σε διεθνές επίπεδο.

Για να επιτύχουμε, θα χρειαστούμε ένα θετικό θεματολόγιο βασισμένο σε κοινές προτεραιότητες. Η Αφρική δεν χρειάζεται φιλανθρωπία ή διαφημιστικά τεχνάσματα. Χρειάζεται συνεργασία και εταιρικές σχέσεις που να μπορούν πραγματικά να αποφέρουν αποτελέσματα για τους πολίτες της.

Το μέλλον της Ευρώπης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το μέλλον της Αφρικής. Εκεί, όπως και αλλού, πρέπει επίσης να υπερασπιστούμε καλύτερα το ευρωπαϊκό εγχείρημα και να αποδείξουμε ότι η προστιθέμενη αξία της ΕΕ υπερτερεί εκείνης άλλων παγκόσμιων δυνάμεων.

Ο Ζοζέπ Μπορέλ, ύπατος εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Eνωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, είναι αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια ισχυρότερη Ευρώπη στον κόσμο.