Απελευθερώστε {LF}τα χρήματα που χρειαζόμαστε

Ο κύριος παράγοντας που περιορίζει την παγκόσμια ανάκαμψη δεν είναι η πολυσυζητημένη αύξηση του πληθωρισμού στις προηγμένες οικονομίες, που είναι πιθανό να είναι παροδική, αλλά οι μαζικές ανισότητες μεταξύ των περισσότερων πλούσιων χωρών και του υπόλοιπου κόσμου, με εξαίρεση την Κίνα. Αυτές οι ανισότητες, περιορίζοντας την επέκταση της παγκόσμιας πραγματικής ζήτησης, κρατούν ορισμένες φτωχότερες οικονομίες βυθισμένες στη στασιμότητα και τελικά θα επηρεάσουν και τους επενδυτές σε πλουσιότερες χώρες.

Ενας σημαντικός λόγος για την παγκόσμια ανάκαμψη σε σχήμα Κ είναι η τεράστια διακύμανση στις δημοσιονομικές παρεμβάσεις μεταξύ των πλούσιων χωρών και των υπολοίπων. Αν και η πανδημία Covid-19 προκάλεσε μείωση των κρατικών εσόδων παντού, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτίμησε τον Απρίλιο του 2021 ότι οι προηγμένες οικονομίες είχαν αυξήσει τις δημόσιες δαπάνες τους το 2020 κατά περισσότερο από 6% του ΑΕΠ πριν από την πανδημία. Οι οικονομίες των αναδυόμενων αγορών ξόδεψαν μόνο 1% περισσότερο κατά μέσο όρο και οι χώρες χαμηλού εισοδήματος στην πραγματικότητα ξόδεψαν λιγότερα. Ως απάντηση, η ανακύκλωση ή η εκ νέου διοχέτευση των υπαρχόντων ειδικών τραβηκτικών δικαιωμάτων (SDR) του ΔΝΤ έχει γίνει ένα επείγον ερώτημα. Ωστόσο, η πρόταση του ΔΝΤ για τη δημιουργία ενός ταμείου «Trust Resilience and Sustainability» 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων θα στερήσει από τις αναπτυσσόμενες χώρες πολλά από τα πλεονεκτήματα των SDR. Αλλες προτάσεις είναι πιο ελπιδοφόρες.

Οι πλούσιες χώρες θα μπορούσαν να διοχετεύουν τα SDR τους σε τράπεζες περιφερειακής ανάπτυξης, οι οποίες είναι εξουσιοδοτημένες να τα κατέχουν. Ιδρύματα όπως η Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τα SDR για να διευρύνουν την κεφαλαιακή τους βάση και να παράσχουν στις αναπτυσσόμενες χώρες περισσότερη χρηματοδότηση για το κλίμα και δημοσιονομική υποστήριξη για την επίτευξη των SDR. Ομοίως έχει προταθεί η δημιουργία ενός καταπιστεύματος χρηματοδότησης για το κλίμα της τάξης των 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, που χρηματοδοτείται από την έκδοση SDR.

Το καταπίστευμα θα δημοπρατούσε κεφάλαια σε χώρες, με επιτυχημένες προσφορές να είναι εκείνες που υπόσχονται τη μεγαλύτερη πιθανή μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που προκύπτουν από την προτεινόμενη επένδυση. Εάν οι κυβερνήσεις των πλούσιων χωρών παραμείνουν υποτονικές στην ανταπόκρισή τους στις προτάσεις να χρησιμοποιήσουν αυτό που είναι ουσιαστικά δωρεάν χρήμα, δεν θα σπαταλήσουν μόνο μια τεράστια ευκαιρία. Η αποτυχία να διασφαλιστεί μια πιο δίκαιη και βιώσιμη παγκόσμια ανάκαμψη θα τις πλήξει ξανά.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι εκτελεστική γραμματέας στην International Development Economics Associates, καθηγήτρια Οικονομικών στο University of Massachusetts Amherst και μέλος της Ανεξάρτητης Επιτροπής για τη Μεταρρύθμιση Διεθνούς Εταιρικής Φορολογίας.