Ο τύπος και η ουσία {LF}της πολιτικής παροχής{CR}

Ο Πρωθυπουργός απέπεμψε πρόσφατα υπουργό του επειδή συμμετείχε στο εσωτερικό «αστείο» νεοδημοκρατών πολιτικών παραγόντων για τον τρόπο που (θεώρησαν ότι) εξαγόρασαν ψήφους μέσω των αποζημιώσεων των πυρκαγιών του 2007. Το λάθος του υπουργού έχει διττή ανάγνωση: Από τη μία πλευρά, το λάθος αφορά τον Τύπο, δηλαδή ότι αυτά τα πράγματα δεν πρέπει να λέγονται ενώπιον κόσμου. Από την άλλη πλευρά, το λάθος αφορά την ουσία, δηλαδή ότι οι παροχές δεν πρέπει να δίνονται με αυτόν τον σκοπό. Αυτή είναι και η σημαντικότερη πτυχή του ζητήματος.

Η κατηγορία για την κυβέρνηση Καραμανλή είναι ότι δεν στόχευσε να βοηθήσει τους πληγέντες, αλλά να εξαγοράσει τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους, ακόμη κι αν δεν είχαν προσωπικά πληγεί. Οτι έδωσε χρήματα σε «όποιον έλεγε καλημέρα», όπως ειπώθηκε στο επίμαχο βίντεο με τη συμμετοχή του υπουργού. Βεβαίως, και ο νυν Πρωθυπουργός μπορεί να κατηγορηθεί ότι χρησιμοποιεί τις παροχές για να διαχειριστεί δυσαρεστημένους ψηφοφόρους, όπως στην περίπτωση του αποκλεισμού των οδηγών στην Αττική Οδό. Περηφανεύτηκε στη Βουλή για την εξασφάλιση μιας παροχής που δεν ήταν εξαρχής στην αρμοδιότητά του και εν τέλει εναπόκειτο στη θέληση μιας ιδιωτικής εταιρείας. Εσπευσε, με άλλα λόγια, να καρπωθεί πολιτικά οφέλη διά μέσου χρημάτων που δεν ήταν καν υπό τη διαχείρισή του. Μάλιστα, τα χρήματα που έχει υπό την ευθύνη του ο νυν Πρωθυπουργός το τελευταίο διάστημα δεν είναι καθόλου λίγα. Ο κ. Μητσοτάκης βρέθηκε στο τιμόνι της χώρας σε μια συγκυρία όπου εισέρρευσαν και εισρέουν ακόμη στη χώρα πολλά κεφάλαια από την Ευρωπαϊκή Ενωση για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Τα κεφάλαια αυτά διοχετεύτηκαν προς πολλές κατευθύνσεις υπό τη μορφή ελάφρυνσης των συνεπειών της πανδημίας. Εχουν άραγε αυτά τα χρήματα αξιοποιηθεί με τον σωστό τρόπο ή έχουν διοχετευτεί με τρόπο που εξασφαλίζουν την παραμονή της ΝΔ στην εξουσία; Πραγματικά αναρωτιέται κανείς τι ρόλο έχουν παίξει εσωτερικές κομματικές δημοσκοπήσεις, πολιτικές έρευνες και κομματικά συμφέροντα στον τρόπο που διοχετεύονται αυτά τα χρήματα. Στον αντίποδα, τι ρόλο έχει διαδραματίσει η εθνική πολιτική και οικονομική στρατηγική για τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των Ελλήνων συνολικά; Τι επικρατεί τελικά, το βραχυπρόθεσμο κομματικό όφελος για τους ψηφοφόρους ενός κόμματος ή το εθνικό όφελος για όλους;

Η πολιτική επιδομάτων και παροχών εγείρει πάντα καχυποψία ως προς τη σκοπιμότητά της. Η δυσπιστία απέναντι σε παροχές επιβεβαιώνεται από την παραίνεση προς κομματικά στελέχη από τον αντικαταστάτη του αποπεμφθέντος υπουργού, τον κ. Γεωργαντά, σε παλιά κομματική εκδήλωση, για υπενθύμιση στους ευεργετηθέντες από τη ΝΔ του πολιτικού χρέους τους να ψηφίσουν οικογενειακώς ΝΔ. Ο τρόπος που ένας πρωθυπουργός μπορεί να αποφύγει την παρερμηνεία της πολιτικής του είναι μέσω της πλήρους διαφάνειας στη διαχείριση των κονδυλίων και της άμεσης σύνδεσής τους με την εθνική στρατηγική. Οι έκτακτες παροχές πρέπει να είναι σπάνιες και να συνοδεύονται πάντα από γενναία αυτοκριτική του τρόπου που απέτυχε το κράτος, αλλά και παρουσίαση του τρόπου που θα προσπαθήσει στο μέλλον να ανταποκρίνεται πιο σωστά. Κυρίως όμως πρέπει το κράτος να αποκτήσει μια συνέχεια και σταθερότητα. Οταν ο εκάστοτε πρωθυπουργός συνηθίζει να ανεβοκατεβάζει φόρους, να θεσμοθετεί και να μεταβάλλει επιδόματα και παροχές, θα εξαρτά το πολιτικό του κεφάλαιο από αυτές τις βραχυπρόθεσμες κινήσεις. Αναπόφευκτα λοιπόν ρωτά σήμερα ο ψηφοφόρος: «Μήπως ο Πρωθυπουργός μείωσε τον ΕΝΦΙΑ γιατί υπάρχει η προοπτική να κάνει εκλογές σύντομα;». Δεν πρόκειται για υπερβολική καχυποψία, αλλά για μια συνήθη, ενδεχομένως έγκυρη, ανάγνωση των ελληνικών πολιτικών παροχών.

Ο κ. Αλέξης Αρβανίτης είναι επίκουρος καθηγητής Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.