Ο «Σωτήρης» κι εμείς

Αν και το περιστατικό δεν με αφορούσε άμεσα, πρόκειται για μια από τις τραυματικές αναμνήσεις των παιδικών μου χρόνων. Η καλύτερη, εκείνη την εποχή, φίλη μου και η αδελφή της ήθελαν, όπως τα περισσότερα παιδιά, ένα σκυλάκι. Με τα πολλά, η μητέρα τους τούς έκανε το χατίρι και μία μέρα έφερε στο σπίτι τους ένα πανέμορφο θηλυκό κουτάβι. Τα δύο κορίτσια λάτρεψαν τη Φιούμπα – έτσι την είχαν βαφτίσει – και όλη την ημέρα ασχολούνταν μαζί της. Προσπαθούσαν να την περιποιηθούν όσο καλύτερα γίνεται, να της δείξουν την αγάπη τους. Και έκαναν ό,τι έκανε και σε εκείνες η μαμά τους. Κυρίως δε, κάθε μέρα μπάνιο και μετά πασάλειμμα με κολόνια. Μόνο που η Φιούμπα δεν άντεξε αυτού του είδους τη φροντίδα και απέδρασε από την ασφυκτική αγάπη για τον Παράδεισο των σκύλων.

Στο τέλος της δεκαετίας του 1980, μια άλλη φίλη μου, διοργανώτρια μεγάλων events, ήθελε να φέρει στην Ελλάδα, για κάποια εκδήλωση, την Μπριζίτ Μπαρντό. Μήνες το προσπαθούσε, ποντάροντας μάλιστα στην ευαισθησία της γαλλίδας σταρ για τα ζώα, τόνιζε στη σχετική αλληλογραφία ότι τα έσοδα από την εκδήλωση θα διατίθεντο για φιλοζωικούς σκοπούς. Και όταν κάποτε κλείστηκε το «αναγνωριστικό» ραντεβού στο Παρίσι, πήρε μαζί και το σκυλάκι της. Ηταν καταχείμωνο και για να κερδίσει, όπως πίστευε, τη συμπάθειά της, το έντυσε, από το ακριβότερο pet shop, σαν τον Καλλιβωκά στο «Μια τρελή τρελή οικογένεια». Με καρό παλτουδάκι, ασορτί καπέλο και παπουτσάκια. Οπως μου διηγούνταν μετά, μόλις το είδε η Μπαρντό έγινε έξαλλη με την «κακοποίηση» του ζώου. Και το ραντεβού τέλειωσε άδοξα σε λίγα λεπτά.

Τα θυμήθηκα αυτά με αφορμή τις περιπλανήσεις του ζιφιού στις ακτές της Αττικής που κατέληξαν στον θάνατό του. Αποτυπώνουν ένα είδος αφελούς «ανθρωπομορφισμού» που διέπει τις σχέσεις μας με τα ζώα είτε πρόκειται για κουτάβια, είτε για λύκους, είτε για ραμφοφάλαινες. Καλλιεργείται από τις καλύτερες και αγνότερες προθέσεις αλλά μας κάνει να θεωρούμε ότι τα ζώα έχουν ανθρώπινες ανάγκες, αντιδράσεις και συμπεριφορές. Αγαπάμε τα δελφίνια γιατί «συμπεριφέρονται σαν άνθρωποι», τον σκύλο μας γιατί έχει «ανθρώπινο βλέμμα» και τη γάτα μας διότι «είναι σαν να σου μιλάει». Ξεχνάμε ότι ο λύκος είναι σαρκοφάγο θηρίο, βαφτίζουμε τον ζιφιό «Σωτήρη». Και του τραγουδάμε για να τον ανακουφίσουμε. (Αν και αμφιβάλλω για το πόσο θα ανακούφιζε έναν άνθρωπο, ενώ προσπαθούσε να κρατηθεί στη ζωή, να του τραγουδάνε και να τον βιντεογραφούν, οι ειδικοί πάντως μιλάνε για κατακόρυφη αύξηση του οργανικού στρες.)

Οι αντεγκλήσεις μεταξύ σωματείων σχετικά με τη διαχείριση της διάσωσης του «Σωτήρη» είναι υπόθεση των ειδικών. Να δούμε όμως τι ενεργοποίησε εμάς ως προς αυτήν την υπόθεση. Η συγκίνηση από το «ένα τραγούδι για τον Σωτήρη» ή η διαπίστωση ότι σε μια «θαλασσινή» χώρα όπως η Ελλάδα δεν υπάρχουν επιχειρησιακά πρωτόκολλα για τέτοιες περιπτώσεις; Τζάμπα απορία. Το μελό προκύπτει όταν το θυμικό υπερισχύει της λογικής. Και ζούμε σε μια αφόρητα μελό εποχή.