«Εμφύλιος πόλεμος» στην Αμερική;

Πριν από πολλά χρόνια βρέθηκα για οικογενειακούς λόγους και επανειλημμένα στη Φλόριντα των ΗΠΑ. Βέβαια, χειμώνα, μια και είναι η καλύτερη εποχή για έναν τουρίστα από την παγωμένη Ευρώπη των Χριστουγέννων. Από το ακρωτήριο Κένεντι και το Ορλάντο της Disneyworld μέχρι το Key West – το νοτιότερο από τα νησιά που συνδέονταν με εναέρια γέφυρα -, όπου και υπάρχει το Μουσείο του Χέμινγουεϊ. Και από τα Everglades, τον επίγειο παράδεισο της άγριας φύσης, όπου κυριαρχούν οι αλιγάτορες, τα φίδια και τα κουνούπια.

Πολλοί συνταξιούχοι Ελληνες και όχι μόνο αποφασίζουν να εγκατασταθούν εκεί και να απολαύσουν τη θάλασσα, τη φύση και την ευγένεια των ανθρώπων. Δεν παραλείψαμε βέβαια να επισκεφτούμε και το Art Deko District, τη λίμνη Οκιτσόμπι και πολλές από τις ατελείωτες παραλίες, αλλά και το Palm Beach των δισεκατομμυριούχων, όπου και η βίλα του Τραμπ, όπως και την Τάμπα, το «χωριό» των απογόνων των καλύμνιων σφουγγαράδων.

Ομως διαπιστώσαμε και δυο τόπους που άλλαζαν τελείως την ειρηνική εικόνα της τουριστικής ευωχίας. Δυο γκέτο σαν από άλλον κόσμο κυριαρχούσαν παράταιρα στον «παράδεισό» μας. Το γκέτο των κουβανών της «μικρής Αβάνας» και το γκέτο των φτωχών έγχρωμων. Στο πρώτο ο ταξιτζής αρνήθηκε να μας πάει. Μας συμβούλευσε να αποφύγουμε την περιοχή γιατί η εγκληματικότητα των κουβανών αντικαστρικών έχει εγκαταστήσει δικό της «κράτος».  Το γκέτο των έγχρωμων το είδαμε από το αυτοκίνητο. Χιλιόμετρα με συρματοπλέγματα και σπίτια-παράγκες απέτρεπαν την είσοδο λευκών.

Πώς είναι δυνατόν να υπάρχουν περιοχές που να θυμίζουν εμφύλιο πόλεμο σε μια παραδεισένια δημοκρατική χώρα, αν εξαιρέσεις τους καλοκαιρινούς τυφώνες; Μείναμε σε αυτές τις παρατηρήσεις και γυρίσαμε με την απορία πώς μπορεί να εξελιχθεί μια τέτοια αντίφαση στην παλαιότερη σύγχρονη δημοκρατία!

Σε πρόσφατο άρθρο του ο δημοσιογράφος του «Observer» David Smith διερεύνησε την εκδοχή εμφυλίου πολέμου στις ΗΠΑ. Αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο παραπέμποντας σε μια σειρά από δημοσιεύσεις. Η «New Yorker» για παράδειγμα διερωτάται: «Είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε ένα τέτοιο ενδεχόμενο;».

Η καθηγήτρια Barbara Walter ήταν για τριάντα χρόνια μέλος μιας ειδικής ομάδας της CIA που διερευνούσε τις πιθανότητες όλων των χωρών να μεταπέσουν από το δημοκρατικό πολίτευμα σε ένα ημιδικτατορικό ή ημιαυταρχικό καθεστώς. Εδωσε μάλιστα και μια ονομασία σε τέτοιου είδους καθεστώτα: «anocracy – Neither democratic nor authoritarian».

Πρόσφατα δημοσιεύτηκε το βιβλίο της με τίτλο «Πώς αρχίζουν οι εμφύλιοι πόλεμοι και πώς να τους σταματήσουμε». Σε συνέντευξη στον δημοσιογράφο αναφέρθηκε στην εξέλιξη ενός κυβερνώντος κόμματος προσανατολισμένου όχι σε ιδεολογία, αλλά σε πολιτικές που εκφράζουν εθνοτικές, φυλετικές ή θεολογικές διαφοροποιήσεις. Κατέληξε με την άποψη ότι οι ΗΠΑ θα μοιάζουν περισσότερο με μια αποκεντρωμένη Βόρεια Ιρλανδία,λόγω μεγέθους της χώρας και από το γεγονός ότι σε πολλές από τις Πολιτείες δρουν οργανωμένες και οπλισμένες πολιτοφυλακές.

Είναι προφανές ότι η διακυβέρνηση Τραμπ και το σημερινό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα εκφράζουν σήμερα αυτό το ρεύμα. Το δικομματικό σύστημα δοκιμάζεται και η πιθανότητα μιας χώρας anocracy δεν αποκλείεται. Οι ενδιάμεσες εκλογές στο Κογκρέσο τον Νοέμβριο φαίνεται να κερδίζονται από τους Ρεπουμπλικανούς, μια και η δημοτικότητα του σημερινού προέδρου έχει βυθιστεί. Η παράλυση της εκτελεστικής εξουσίας είναι δεδομένη, μια και η αντιπολίτευση είναι δομική και η επάνοδος του Τραμπ ή ενός πιο «έξυπνου» Τραμπ, αν στερηθεί του δικαιώματος εκλογής που σύμφωνα με τις σημερινές εξελίξεις στη δικαστική έρευνα προς τα εκεί οδηγούν, θα αυξήσει ακόμη περισσότερο τις εντάσεις.

Και έτσι θυμηθήκαμε τα ταξίδια μας στη Φλόριντα με μια πικρή γεύση στο στόμα. Ας ελπίσουμε ότι οι εξελίξεις θα διαψεύσουν την απαισιοδοξία μας και οι φιλελεύθερες και δημοκρατικές αξίες θα επικρατήσουν. Εξάλλου μας περισσεύουν και στο «σπίτι» μας της ΕΕ και στη γειτονιά μας οι χώρες με καθεστώς anocracy.

Ο Αντώνης Τριφύλλης είναι μέλος του ανεξάρτητου, μη κερδοσκοπικού ερευνητικού οργανισμού διαΝΕΟσις και του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ), πρώην στέλεχος της ΕΕ