Ενας Σέρβος και μερικές εκατοντάδες Πακιστανοί

Ο Νόβακ Τζόκοβιτς μπορεί να είναι διάσημος και πλούσιος, όμως πίσω από τη φήμη και τη δόξα κρύβεται ένα απλό, σχεδόν λαϊκό παιδί. Είναι ένα παιδί που έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μέσα σε ένα τετράγωνο διαστάσεων 10,97 x 6,40 μέτρα, κυνηγώντας ένα κίτρινο μπαλάκι. Τι να περιμένεις λοιπόν; Για τον νέο χρόνο, λ.χ., ευχήθηκε σε όλους, μέσω Twitter, «υγεία, αγάπη, χαρά κάθε στιγμή και να νιώθουν αγάπη και σεβασμό για όλα τα πλάσματα σε αυτόν τον υπέροχο πλανήτη». Πόσο καλύτερα, λ.χ., θα το έλεγε μια αναπληρωματική Μις Υφήλιος; Από το δωμάτιο του ξενοδοχείου, στο οποίο εκρατείτο από τις αρχές της Αυστραλίας, έστελνε καρδούλες στους υποστηρικτές του.

Ο Τζόκοβιτς είναι όμως και κάτι περισσότερο. Είναι ένα απλό παιδί από τα Βαλκάνια, και μάλιστα από τα βαθιά Βαλκάνια, τα βαθύτερα. Ο Τζόκοβιτς είναι από τη Σερβία. (Να θυμίσω εδώ, εν παρόδω, πως τον Νοέμβριο του 2020 έγινε το πατείς με πατώ σε στο Βελιγράδι, χωρίς κανένα μέτρο προστασίας, στην κηδεία του αρχιεπισκόπου τους, ο οποίος είχε προλάβει να πεθάνει πρώτος από κορωνοϊό…) Μολονότι, λοιπόν, ο διάσημος τενίστας δεν έχει εξηγήσει ποτέ την εμβολιαστική του κατάσταση – επικαλείται τον σεβασμό της ιδιωτικότητας -, θεωρώ πολύ πιθανό να αποφεύγει τον εμβολιασμό, για τον απλό λόγο ότι αυτή είναι η συμβουλή του «γέροντά» του, του πνευματικού του. Και όπως συμβαίνει με πολλούς στη δική του κατηγορία, ντρέπεται να το πει. Πολύ συχνά είναι αυτός ο πραγματικός λόγος της άρνησης, ιδίως στις περιπτώσεις εκείνες που οι αρνητές δυσκολεύονται να εξηγήσουν τους λόγους.

Η αλήθεια είναι ότι ο Τζόκοβιτς πιάστηκε στα γρανάζια ενός εσωτερικού πολιτικού ζητήματος της Αυστραλίας και μάλιστα ενόψει εκλογών: της διαμάχης ανάμεσα στις αθλητικές Αρχές, που συναίνεσαν στην προνομιακή μεταχείρισή του, και στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η στάση της οποίας είναι δρακόντεια και δεν επιτρέπει εξαιρέσεις. Ομως τη διεθνοπολιτική διάσταση στο θέμα την έδωσε η Σερβία και μάλιστα με τον πλέον επίσημο τρόπο, με τον πρόεδρο Βούτσιτς να επικοινωνεί τηλεφωνικά με τον Τζόκοβιτς και ύστερα να ανακοινώνει στο έθνος τα έξης φαιδρά: «Είπα στον Νόβακ μας ότι όλη η Σερβία είναι μαζί του και ότι κάνουμε τα πάντα ώστε η παρενόχληση του καλύτερου τενίστα του κόσμου να σταματήσει αμέσως».

Οτι ο φόβος του Τζόκοβιτς για το εμβόλιο θα γινόταν στη χώρα του εθνικό θέμα εξηγείται με βάση την ιστορική εμπειρία του σερβικού εθνικισμού. Μόλις πριν από 30 χρόνια η Σερβία προκάλεσε έναν πόλεμο με εθνοτικές εκκαθαρίσεις, του είδους εκείνου που η Ευρώπη είχε να δει από το 1945. Και αν πάμε πιο πίσω, ο σερβικός εθνικισμός δημιούργησε τη θρυαλλίδα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, παρότι τα αίτια της σύγκρουσης ήταν βαθύτερα και περίπλοκα. Ηκρίσιμη καμπή στην εξέλιξη της Σερβίας, σύμφωνα με τον ιστορικό Κρίστοφερ Κλαρκ, στο βιβλίο του «The Sleepwalkers», ήταν περί τα τέλη του προπερασμένου αιώνα, όταν η τότε κυβέρνησή της προτίμησε να αυξήσει τη φορολόγηση στα σχολικά βιβλία παρά να φορολογήσει την παραγωγή αποσταγμάτων (τσίπουρου) από τους μικροκαλλιεργητές, με αποτελέσματα μακροχρόνια στη διαμόρφωση της εθνικής συνείδησης στη Σερβία.

Εν πάση περιπτώσει, είτε επειδή είναι διάσημος και πλούσιος είτε επειδή είναι Σέρβος, ο Τζόκοβιτς πίστεψε ότι γι’ αυτόν το σύστημα θα έκανε μια υπόκλιση και μια εξαίρεση. Η μόνη εξαίρεση που πέτυχε, εν σχέσει με τους κοινούς φουκαράδες που επιχειρούν να μπουν στην Αυστραλία παράτυπα και κρατούνται, ήταν ότι η δική του υπόθεση εκδικάστηκε σε λίγες ώρες. Ετσι δεν χρειάστηκε να περιμένει μήνες σε έναν χώρο που δεν αερίζεται καλά και η τροφή δεν τρώγεται, όπως υποστηρίζουν οι φίλοι του. Εκεί που το σύστημα λειτουργεί σωστά, όπως στην Αυστραλία, δεν ανέχεται εξαιρέσεις, διότι ούτε ο ιός κάνει εξαιρέσεις μεταξύ διασήμων και ασήμαντων. Τα ίδια κριτήρια θα πρέπει να ισχύσουν και εδώ, για την περίπτωση των Πακιστανών της πλατείας Συντάγματος. Βεβαίως είναι φτωχοί άνθρωποι και το πρόστιμο των 300 ευρώ για τη μη χρήση μάσκας είναι μεγάλο για τα μέτρα τους. Η παραγραφή του όμως, όπως ζητεί ο πρόεδρος ενός συλλόγου τους, θα ισοδυναμούσε με αναγνώριση από την ανάποδη πλευρά της εξαίρεσης που απαιτεί ο Τζόκοβιτς για τον εαυτό του. Στο κάτω κάτω, μήπως πρόκειται να πληρωθούν ποτέ τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν;