Τι πρέπει να κάνει το ΠΑΣΟΚ (II)

Η ευημερία μιας κοινωνίας εξαρτάται από τον βαθμό κατά τον οποίο επιτυγχάνει να επιλύσει τρία συναφή προβλήματα, ήτοι τη διασφάλιση των πολιτικών ελευθεριών, ατομικών και συλλογικών, την οικονομική αποτελεσματικότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη. Στις σύγχρονες πολιτισμένες χώρες (π.χ. της Ευρώπης) οι πολιτικές ελευθερίες είναι πλέον δεδομένες και η οικονομική αποτελεσματικότητα είναι να γίνει δεκτή ως προϋπόθεση ανάπτυξης. Διαφορές υπάρχουν ως προς το τι ακριβώς είναι και πώς επιτυγχάνεται η κοινωνική δικαιοσύνη. Σε γενικές γραμμές, η δεξιά ιδεολογία και οι δεξιές κυβερνήσεις ταυτίζουν την κοινωνική δικαιοσύνη με την ισότητα ευκαιριών κατά την αρχική κατάσταση, δηλαδή με τις συνθήκες που επικρατούν όταν τα άτομα αρχίζουν τη ζωή τους. Αντίθετα, η αριστερή ιδεολογία και οι αριστερές κυβερνήσεις ταυτίζουν την κοινωνική δικαιοσύνη με ισότητα στην τελική κατάσταση, δηλαδή με το πώς ζουν οι άνθρωποι ανεξάρτητα από το πώς ξεκίνησαν.

Στο πλαίσιο των ανωτέρω τριών θεμελιωδών αιτημάτων το ΠΑΣΟΚ πρέπει να εκπονήσει κυβερνητικό πρόγραμμα που θα επιτρέπει στην ηγεσία όχι μόνο να αντιδρά στις κυβερνητικές προτάσεις με σοβαρά και εύστοχα επιχειρήματα, αλλά και να θέτει ζητήματα σε δημόσιο διάλογο. Με τον τρόπο αυτόν και έχοντας συγκεκριμένες και τεκμηριωμένες θέσεις για τα προβλήματα της χώρας και του λαού, το ΠΑΣΟΚ θα μπορεί να καθορίζει την πολιτική ατζέντα, να αναγκάζει την κυβέρνηση να παίρνει θέση και παράλληλα να ενημερώνει τον λαό.

Το πρόγραμμα πρέπει να περιλαμβάνει όλους τους τομείς και τα επιμέρους προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα, όπως π.χ. η ενέργεια, το σύστημα υγείας, η παιδεία, η εξωτερική πολιτική, αλλά και η εγκληματικότητα, τα ναρκωτικά, η παράνομη μετανάστευση, η βραδύτατη λειτουργία των δικαστηρίων κ.λπ. Το πρόγραμμα δεν πρέπει να είναι ευχολόγιο, αλλά ένα συνεπές σύνολο συγκεκριμένων και τεκμηριωμένων προτάσεων. Αυτό σημαίνει ότι η εκπόνηση του προγράμματος πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και συνεπώς είναι αναγκαία η συμμετοχή επιστημόνων στην εκπόνησή του.

Η κυβέρνηση της ΝΔ κατηγορείται από ορισμένους ότι με την πολιτική της σε ζητήματα υγείας και παιδείας επιδιώκει τη συρρίκνωση του δημόσιου τομέα για να δημιουργηθεί χώρος για την ανάπτυξη ιδιωτικών επιχειρήσεων στους κλάδους αυτούς. Είναι αυτή η κριτική βάσιμη;

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης πρότεινε, κατά την πρόσφατη συζήτηση του προϋπολογισμού, «αντί για τη μείωση της φορολόγησης των κερδών και των μερισμάτων όπως κάνει η κυβέρνηση, εμείς προτείνουμε να είναι μόνιμη η μείωση κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες των ασφαλιστικών εισφορών των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα και όχι μόνο για το 2022». Ακούγεται ευχάριστα, αλλά έχουν εξεταστεί οι συνέπειες της πρότασης για την οικονομία και το ασφαλιστικό σύστημα;

Τα ανωτέρω δύο παραδείγματα δείχνουν πόσο σημαντικό είναι το πρόγραμμα και η συμμετοχή σε αυτό ανθρώπων με στέρεες επιστημονικές γνώσεις.

Συμπέρασμα: Ενα λεπτομερές κυβερνητικό πρόγραμμα με επιστημονικές βάσεις και με αριστερές θέσεις είναι αναγκαίος όρος για την επιτυχημένη πορεία του ΠΑΣΟΚ. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις μπορεί να είναι και ικανός όρος.

Ο Θεόδωρος Λιανός είναι ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.