Καταστροφέας εμπιστοσύνης

Ο κρατικός προϋπολογισμός πρέπει να τηρείται. Είναι θέμα αξιοπιστίας. Διεθνούς, κυρίως έναντι των αγορών που μας εμπιστεύονται για τις επενδύσεις τους. Ευρωπαϊκής συμμόρφωσης, έναντι των συμπεφωνημένων – αν και υπό αναθεώρηση – συλλογικών κανόνων της Ενωσης. Κυρίως όμως έναντι των πολιτών οι οποίοι πρέπει να γνωρίζουν πόσους (και ποιους) φόρους θα πληρώσουν, αλλά και το μέγεθος και την κατανομή των δαπανών που θα γίνουν προς στήριξη των κρατικών λειτουργιών και υποδομών, των αδύναμων συμπολιτών και του περιορισμού του υπέρογκου χρέους. Αρα, είναι πολύ σημαντικό να αντιλαμβανόμαστε τους κινδύνους που διατρέχουν την εκτέλεσή του.

Υπάρχουν κίνδυνοι προφανείς, όπως είναι η πανδημία. Υπάρχουν αβεβαιότητες που εξαρτώνται κατά κύριο λόγο από εξελίξεις παγκόσμιες, τις οποίες υφιστάμεθα. Εναντι αυτών διαθέτουμε λίγα εργαλεία αντιστάθμισης που εύκολα εξαντλούνται. Ευτυχώς, η Ελλάδα επιδιώκει κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική, όπως στην περίπτωση της προμήθειας αερίου. Είναι όμως περιορισμένος ο βαθμός επιρροής των επιχειρηματικών αποφάσεων όταν πρόκειται να μετακυλιστούν στο κόστος παραγωγής οι ανωμαλίες στα εμπορικά κυκλώματα, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, η απαραίτητη αναβάθμιση της αμοιβής των μισθωτών και οι αλλαγές στη φορολογία.

Τρεις είναι οι σωστές απαντήσεις έναντι όλων των κινδύνων. Πρώτον, η εφαρμογή συντηρητικής δημοσιονομικής πολιτικής και, ταυτόχρονα, η ευέλικτη προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις, κυρίως όμως η επίτευξη του προϋπολογιζόμενου ελλείμματος όχι μεγαλύτερου από 7,4 δισ. (από 17 φέτος και 16,7 πέρυσι). Δεύτερον, η επίμονη συνέχεια των μεταρρυθμίσεων που ξεκίνησαν με την πολιτική αλλαγή το 2019, ιδίως σε ό,τι αφορά τη μείωση των φόρων. Τρίτον και εξαιρετικά κρίσιμο, η σαφής εξάλειψη του πολιτικού κινδύνου, δηλαδή η επενδυτική σταθερότητα σε βάθος χρόνου, πολύ πέραν του εξεταζόμενου ετήσιου προϋπολογισμού. Με άλλα λόγια, το πιο σημαντικό είναι η εμπέδωση εμπιστοσύνης.

Προσφάτως ο Αλέξης Τσίπρας έχρισε εαυτόν ως «ο επόμενος πρωθυπουργός». Ακούγεται φαιδρό αλλά αποτελεί πεποίθηση που εδράζεται σε δύο πραγματικά γεγονότα. Ενα, το μέλλον της χώρας εξαρτάται από την πιθανότητα να σκοντάψει το εκλογικό σώμα στη νάρκη της απλής αναλογικής. Δύο, ότι θα συνεργαζόταν με οποιοδήποτε άλλο κόμμα (πλην ΝΔ προφανώς) στη διαμόρφωση μιας νεφελώδους Νεφελοκοκκυγίας, όπως παρά φύσιν έπραξε το 2015. Ο συνδυασμός των δύο ανωτέρω γεγονότων προκαλεί ανησυχία που δεν ακυρώνεται από την εναργή θέση του Πρωθυπουργού Μητσοτάκη να ζητήσει επανάληψη της εκλογής, ώστε να δοθεί η ευκαιρία στον λαό να απενεργοποιήσει τον βομβιστικό μηχανισμό της αναλογικής. Το πρόβλημα θα ήταν μικρότερο αν ο κ. Τσίπρας δεν έσπευδε συνεχώς να υιοθετεί λογικές που στοχεύουν να ανατρέψουν «με έναν νόμο» την ακριβοπληρωμένη μεταμνημονιακή ισορροπία, ιδίως σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική σύνεση. Υπάρχει, βεβαίως, κάποιος που μπορεί να ακυρώσει την καταστροφή: ο κ. Ανδρουλάκης. Δεν είναι όμως καθόλου σαφές ότι ο νέος πρόεδρος του ΚΙΝΑΛ είναι έτοιμος να κόψει την όρεξη των οπαδών της εκδικητικής «δεύτερης φοράς». Αν και, είμαι βέβαιος, αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο που συνιστά η απώλεια της εμπιστοσύνης την οποία δικαίως έχει κερδίσει η Ελλάδα.

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος
και βουλευτής