Ο πολιτικός πρόγονός του

Το μεγάλο μάθημα από τη διαδικασία ανάδειξης προέδρου στο ΠΑΣΟΚ εγώ το πήρα στον πρώτο γύρο των εκλογών. Το αποτέλεσμα του δεύτερου, προχθές, απλώς το επιβεβαίωσε. Το μάθημα αυτό βρίσκεται στην απόσταση, που χωρίζει την παράσταση νίκης, με την οποία ο Γεώργιος Β΄ ξεκίνησε τον «ωραίο αγώνα», από το υπερδιπλάσιο ποσοστό με το οποίο τελικά τον συνέτριψε ο «φίλος του ο Νίκος», ο «άκαπνος» και «άπειρος». Οταν πριν από περίπου σαράντα ημέρες ο ΓΑΠ είχε ανακοινώσει την πρόθεσή του να διεκδικήσει την ηγεσία ξανά, η πρώτη έρευνα (στον γενικό πληθυσμό, όχι σε όσους δήλωναν την πρόθεση να ψηφίσουν) έφερνε τον ΓΑΠ πρώτο στην παράσταση νίκης, μακράν των άλλων υποψηφίων. Με άλλα λόγια, η πλειονότητα των ερωτηθέντων τότε θεωρούσε ότι, στο τέλος της αναμέτρησης, θα κέρδιζε ο χειρότερος εαυτός μας: ο δουλοπρεπής ραγιάς, ο πρόθυμος να υποκλιθεί και σε αυτή την ανικανότητα αυτοπροσώπως, εφόσον φέρει ένδοξο όνομα.

Πανηγυρίζω, λοιπόν, για τη διάψευση των απαισιόδοξων από το αποτέλεσμα της κάλπης. Αποδεικνύεται έτσι ότι η εμπειρική γνώση μπορεί να καταβάλει το δέος του ονόματος, που σημαίνει ότι τελικά κάτι χρήσιμο μαθαίνουμε από τα παθήματά μας. Αυτό νομίζω ότι είναι το νόημα της συντριβής του Γεωργίου Β΄. Αυτοθυσιάστηκε και μάλιστα ακουσίως, όχι όμως χωρίς λόγο. Η προσφορά του αρνητικού παραδείγματός του υπήρξε ανεκτίμητη, διότι εξώθησε τους ψηφοφόρους στην επιλογή της νέας σελίδας. Τους έκανε να προτιμήσουν χίλιες φορές το κενό και το άγνωστο παρά το ίδιο μαρτύριο. Ακόμη και η επιμονή του πρώην πρωθυπουργού να συμμετάσχει στον δεύτερο γύρο δικαιώθηκε, καθώς συνέβαλε στην απόλυτη επικράτηση του Ανδρουλάκη με σχεδόν 70%. Του έστρωσε τον δρόμο, δηλαδή, για να αποκτήσει την ελευθερία να κάνει σχεδόν ό,τι θέλει.

Ο Ανδρουλάκης κέρδισε με την αξία του, μολονότι την τελευταία δεν τη γνωρίζουμε ακόμη. Αυτό το παράδοξο είναι όμως το πλεονέκτημά του. Το γκρίζο της προσωπικότητας, μέχρι τώρα τουλάχιστον, τον προστάτευε, έτσι τα λίγα που γνωρίζουμε γι’ αυτόν μας επιτρέπουν να περιμένουμε τα πάντα ή, τέλος πάντων, είναι τόσο λίγα που δεν περιορίζουν τις προσδοκίες. Το επίτευγμα του Ανδρουλάκη ήταν ότι κατάφερε, μέσω της ευπρεπούς απροσδιοριστίας της πολιτικής παρουσίας του, να γίνει το κοινό σημείο προβολής των ελπίδων των χιλιάδων του κόσμου, που μετείχαν με την ψήφο τους στην ανάδειξη νέου προέδρου.

Τα άλλα, εκείνα που αφειδώς απονέμουν στον Ανδρουλάκη τα εγκώμια του Τύπου, τα έχουμε ξαναδεί. Δεν είναι η πρώτη φορά που εκλέγεται πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ένας αυτοδημιούργητος, που δεν ανήκει στη γενιά των ιστορικών στελεχών ούτε στις μεγάλες οικογένειες. Ούτε είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζεται ανάλογη προσέλευση ψηφοφόρων για την εκλογή προέδρου. Θυμίζω ότι το 2012, στην αρχή της ελεύθερης πτώσης του ΠΑΣΟΚ στο κενό, 236.000 κόσμου ψήφισαν τότε τον Ευάγγελο Βενιζέλο. Τον οποίον δεν αναφέρω στην τύχη, διότι αυτός ήταν ο πρώτος με τα χαρακτηριστικά του αυτοδημιούργητου, που εξελέγη ποτέ πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, μετά την αποχώρηση της γενιάς των ιστορικών στελεχών. Αλλο αν σήμερα είναι λίγοι εκείνοι στο ΠΑΣΟΚ που δεν προσπαθούν να τον ξεχάσουν. Στον κόσμο των πασόκων, η συνεργασία του με τη ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά έχει τη βαρύτητα προπατορικού αμαρτήματος.

Αν όμως ο νέος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εννοεί αυτά που είπε στη λιτή δήλωση μετά τη νίκη του, τότε ο Βενιζέλος είναι ο πολιτικός πρόγονός του. «Ο τόπος έχει ανάγκη από μια ισχυρή φωνή προόδου, ρεαλισμού, μια ισχυρή σοσιαλδημοκρατική φωνή», ήταν η δήλωση του νεοεκλεγέντος προέδρου. Αν λοιπόν, στην ισχυρή σοσιαλδημοκρατία που θα επιδιώξει ο Ανδρουλάκης, ο ρεαλισμός έχει την ίδια θέση και αξία με την πρόοδο, τότε να παραδεχθούμε ότι τον δρόμο του ρεαλισμού τον άνοιξε ο Βενιζέλος στο ΠΑΣΟΚ. Εν γνώσει των συνεπειών και των κινδύνων, αυτός τόλμησε να στρίψει το τιμόνι του ΠΑΣΟΚ προς τα εκεί που έπρεπε, επειδή ήταν εθνικά απαραίτητο· και παραλίγο να τα είχε καταφέρει. Ωστόσο, παρότι η τελική αποτυχία του εγχειρήματος τον εξόρισε στο πυρ το εξώτερον του πασοκικού Αδη, στην περίοδο εκείνη και στον ρόλο του Βενιζέλου οφείλει σήμερα τα περιθώρια πολιτικού ρεαλισμού που έχει στη διάθεσή του ο νέος πρόεδρος. Είναι, κατά κάποιο τρόπο, η κληρονομιά του Βενιζέλου στο ΠΑΣΟΚ. Αυτοθυσία ήταν και η δική του, περίπου όπως του Γιώργου, με τη βασική και ειδοποιό διαφορά ότι στην περίπτωση του Βενιζέλου έγινε με πλήρη αυτεπίγνωση των συνεπειών και του προσωπικού κόστους.