«Χρειάζονται ρεαλιστικοί στόχοι για το χρέος»

Η ΕΕ θα πρέπει να αποκτήσει νέους δημοσιονομικούς κανόνες, όπου θα προβλέπεται αύξηση του ορίου του χρέους από το 60% του ΑΕΠ, που «ορίστηκε με τρόπο αυθαίρετο», καθώς και ρεαλιστικοί στόχοι για τη σταδιακή αποκλιμάκωση του χρέους, δηλώνει ο πρώην επίτροπος της Κομισιόν Χοακίν Αλμούνια. Ο ισπανός πολιτικός, ο οποίος διετέλεσε επίτροπος Οικονομικών και επακολούθως αντιπρόεδρος και επίτροπος Ανταγωνισμού επί προεδρίας Μπαρόζο, τονίζει επίσης στη συνέντευξή του με «ΤΑ ΝΕΑ» την ανάγκη να θεσπιστεί μετά το Ταμείο Ανάκαμψης ένας νέος μηχανισμός χρηματοδότησης αναγκαίων επενδύσεων, ένας NGEU 2.0.

«Το όριο για το χρέος στο 60% του ΑΕΠ, που συμφωνήθηκε το 1992 στο Μάαστριχτ, δεν είναι πλέον αξιόπιστο ούτε ρεαλιστικό» δηλώνει κατηγορηματικά ο Αλμούνια, συμπληρώνοντας στον ίδιο τόνο ότι και «ο κανόνας μείωσης κατά 1/20 ετησίως του κρατικού χρέους, που βρίσκεται πάνω από το 60% του ΑΕΠ, δεν είναι εφικτός ούτε ρεαλιστικός».

Επεξηγεί ότι τα μακροοικονομικά μεγέθη που επικρατούσαν πριν από τρεις δεκαετίες δεν ανταποκρίνονται στη σημερινή εποχή, ενώ η απόφαση για το όριο του χρέους ήταν στην πραγματικότητα αυθαίρετη. «Ο δείκτης 60% δεν είναι αξιόπιστος για τις αγορές, τις χώρες, τους θεσμούς. Γιατί να διατηρείται ένας δείκτης ο οποίος δεν ορίστηκε βάσει βασικών οικονομικών υποθέσεων, αλλά με αυθαίρετο τρόπο» λέει, τασσόμενος υπέρ της πρότασης εγγράφου εργασίας του ESM για αύξηση του ορίου. Υπογραμμίζει, μάλιστα, ότι καθώς το όριο χρέους περιλαμβάνεται στο πρωτόκολλο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης μπορεί να αλλάξει χωρίς αναθεώρηση της Συνθήκης, αλλά με ομόφωνη απόφαση των κρατών – μελών.

Σπεύδει ταυτόχρονα να προειδοποιήσει ότι «τα υψηλά χρέη πρέπει να αποκλιμακωθούν, αλλά το ερώτημα είναι με ποιον τρόπο και πώς θα καθοριστεί ο σχετικός κανόνας βάσει ρεαλιστικών υποθέσεων». Θα πρέπει να γίνεται, λέει, λαμβάνοντας υπόψη τη διάρθρωση των εθνικών οικονομιών. «Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα διαρθρωτικά προβλήματα μιας οικονομίας, που οδηγούν σε μη βιώσιμη θέση, τα προβλήματα σε σχέση με τη δυνητική ανάπτυξη και τις διαθρωτικές μεταρρυθμίσεις, με το φορολογικό σύστημα, τις ανεπάρκειες των δαπανών. Οι διαφορές είναι μεγάλες εντός της ΕΕ».

Στο πλαίσιο αυτό συμφωνεί με τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου «να δοθεί μεγαλύτερο περιθώριο στις εθνικές δημοσιονομικές Αρχές», όπως και με την πρόταση να διατηρηθεί το όριο του ελλείμματος στο 3% του ΑΕΠ, σημειώνοντας πάντως ότι «έλλειμμα και χρέος θα πρέπει να εξετάζονται παράλληλα» λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές μεταξύ χωρών με χαμηλότερο και υψηλότερο χρέος.

Στο ερώτημα αν θα πρέπει να προβλεφθεί ειδική μεταχείριση των επενδύσεων ο Αλμούνια απαντά ότι το ζήτημα είναι πολύπλοκο σε σχέση με τους δημοσιονομικούς κανόνες και εμπεριέχει πολλές παραμέτρους. Εκτιμά ότι «η προοπτική μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σχέση με συγκεκριμένα προβλήματα των οικονομιών στη βάση εθνικών αναλύσεων». Αναφέρει ως παραδείγματα την Ιταλία, όπου υπάρχει έλλειψη επενδύσεων για χρόνια, την Ελλάδα, όπου οι επενδύσεις μειώθηκαν λόγω των Μνημονίων, και ειδικά οι δημόσιες επενδύσεις, αλλά και τη Γερμανία, η οποία έχει σοβαρά προβλήματα έλλειψης επενδύσεων.

Μιλώντας ειδικότερα για τη Γερμανία, επισημαίνει ότι η νέα κυβέρνηση επιδιώκει να αυξήσει τις επενδύσεις και έχει προβλέψει στην προγραμματική συμφωνία να υπάρξουν ελιγμοί σε μια προσπάθεια να κινηθεί στην περίμετρο των δημοσιονομικών κανόνων, λόγω των δεσμεύσεων που έχει ο γερμανικός προϋπολογισμός έναντι του φρένου χρέους.

Ο Χοακίν Αλμούνια αναδεικνύει το ερώτημα σε ποιο βαθμό οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες θα συνδεθούν με συγκεκριμένη χρηματοδότηση, με τη δημιουργία ενός NGEU 2.0. «Η ΕΕ θα αποφασίσει κάποια στιγμή να διαπραγματευτεί να διατηρήσει ένα σύστημα, τύπου NGEU, χρηματοδότησης δημόσιων δαπανών για να γίνουν, πρώτον, περισσότερες αναγκαίες επενδύσεις σε ενέργεια, κλιματική αλλαγή, ψηφιακά και, δεύτερον, να υπάρξει η δημοσιονομική ικανότητα που χρειάζεται η ΟΝΕ. Δεν μπορεί να υπάρχει συνετή δημοσιονομική πολιτική χωρίς κεντρική δημοσιονομική ικανότητα. Αν το NGEU πετύχει, μπορούμε να ενισχύσουμε την ΟΝΕ με ένα NGEU 2.0».

Σχετικά με το αν θα πρέπει η Ελλάδα να επιστρέψει σε αυστηρούς πλεονασματικούς στόχους, που έχουν ανασταλεί λόγω της γενικής ρήτρας διαφυγής, δηλώνει: «Η Ελλάδα χρειάζεται ευελιξία. Θα πρέπει να υπάρχει προσαρμογή των στόχων, χωρίς όμως να παραβλεφθεί η ανάγκη να κινούνται τα οικονομικά της χώρας σε βιώσιμη τροχιά και το ενδεχόμενο να μετατρέπονται οι κυκλικές ανισορροπίες σε μόνιμες και διαρθρωτικές. Αλλά η πορεία προς πιο βιώσιμη δημοσιονομική θέση θα πρέπει να είναι σταδιακή».

Σχετικά με τον χρόνο ολοκλήρωσης της αναθεώρησης, εκτιμά ότι θα πρέπει να υπάρξει συμφωνία για τους νέους κανόνες πριν από την απενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής. Στην αντίθετη περίπτωση «θα υπάρξει χάος λόγω έλλειψης αξιοπιστίας» των υφιστάμενων κανόνων. Θεωρεί ότι η στάση της νέας γερμανικής κυβέρνησης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τις διαπραγματεύσεις. «Ο Σοσιαλδημοκράτης Ολαφ Σολτς δεν είναι υπέρ μεγάλων αλλαγών, αλλά κατανοεί τα προβλήματα του ευρωπαϊκού Νότου και των πιο αδύναμων οικονομιών, ενώ γνωρίζει τι λείπει από την ΟΝΕ. Θα είναι εποικοδομητικός στη συζήτηση, αλλά το ερώτημα είναι τι θέση θα πάρει ο υπουργός Οικονομικών, ο Λίντνερ».

Ενα δεύτερο σημαντικό ζήτημα είναι η θέση των «φειδωλών» σε σχέση με τη νέα γερμανική κυβέρνηση, λέει, αναδεικνύοντας επίσης τη σχέση της Ολλανδίας ως άτυπης επικεφαλής των «φειδωλών» με τη νέα γερμανική ηγεσία. Ο Αλμούνια τονίζει επίσης πόσο σημαντικό είναι να υπάρχει συναντίληψη ανάμεσα σε Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα και άλλα κράτη, ώστε να προσελκύσουν τη Γερμανία προς μια πιο ρεαλιστική θέση. «Οι διαπραγματεύσεις θα καταλήξουν αν οι μεγαλύτερες χώρες συμφωνήσουν» τονίζει. Παράλληλα, σημειώνει ότι χρειαζόμαστε συνετές διαβουλεύσεις για τις αλλαγές στους δημοσιονομικούς κανόνες λόγω της αναμενόμενης αλλαγής στη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ. «Γνωρίζουμε ότι η τωρινή επεκτατική νομισματική πολιτική δεν θα είναι εκεί για πάντα και τα επιτόκια θα δεχθούν αυξητικές πιέσεις, θέτοντας πιέσεις σε όσους έχουν υψηλό χρέος, δημόσιο αλλά και ιδιωτικό».