4+1 μηνύματα από τις κάλπες

Τι μένει από την κάλπη της πρώτης Κυριακής; Παρότι η διαδικασία εκλογής της επόμενης ηγεσίας του Κινήματος Αλλαγής δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί, υπάρχουν συμπεράσματα που μπορούν να εξαχθούν ήδη από τον πρώτο γύρο. Στην πραγματικότητα, είτε αφορούν τους συμβολισμούς των εκλογών είτε τα όπλα του κάθε υποψηφίου, όλα οδηγούν στην ίδια κατακλείδα – υπάρχουν ψηφοφόροι που δεν θεωρούν την παράταξη αυτή πολιτικά νεκρή, αλλά αντίθετα θέλουν να της δώσουν χώρο και ρόλο στο πολιτικό σκηνικό.

Η παρακαταθήκη της συμμετοχής. Οταν το 2017 περίπου 210.000 ψηφοφόροι έμπαιναν στην ουρά για να ψηφίσουν τον αρχηγό του αβάφτιστου ακόμα Κινήματος Αλλαγής, κανείς δεν ήξερε ότι σε τέσσερα χρόνια το ρεκόρ θα είχε πια ξεπεραστεί. Η αθρόα προσέλευση στις κάλπες για την ανάδειξη του νέου προέδρου επιβάλλει, επί της ουσίας, την ενότητα: η όποια προσπάθεια διάσπασης θα χρεωθεί σε αυτόν που θα την επιχειρήσει. Το παράδειγμα, άλλωστε, είναι πολύ νωπό – τα κόμματα που λίγους μήνες μετά την ίδρυση του ΚΙΝΑΛ αποχώρησαν από το σχήμα, χάθηκαν και στην πολιτική λήθη. Κυρίως, όμως, το ενδιαφέρον των προοδευτικών πολιτών αναδεικνύει την ανάγκη για μια αξιόπιστη αντιπολιτευτική λύση, ανάγκη που, όπως φαίνεται, δεν μπορεί να καλύψει ο ΣΥΡΙΖΑ. Στη χειρότερη, οι προοδευτικοί ψηφοφόροι δίνουν στο ΚΙΝΑΛ την ευκαιρία να γίνει κόμμα – ρυθμιστής, ενώ στην καλύτερη το φέρνουν πάλι πρωταγωνιστή στο πολιτικό σκηνικό.

Η διαφορά «καθαρίζει» την επόμενη ημέρα. Μια σκληρή αναμέτρηση πόντο πόντο μπορεί να έχει περισσότερο ενδιαφέρον στον δεύτερο γύρο, δημιουργεί όμως μια συνθήκη που δύσκολα μπορεί να αποφύγει ο νέος πρόεδρος: η εσωκομματική του αντιπολίτευση είναι ήδη σχηματισμένη και τον περιμένει στη γωνία στο πρώτο στραβοπάτημα. Μια διαφορά ασφαλείας, όπως αυτή που έχει ο Νίκος Ανδρουλάκης, εφόσον επιβεβαιωθεί στον δεύτερο γύρο, δίνει στον επόμενο πρόεδρο ισχυρή εντολή να εφαρμόσει το όραμά του για την παράταξη. Στον δρόμο για το συνέδριο, ο επικεφαλής θα έχει λευκή επιταγή. Αυτό σημαίνει βέβαια πως τόσο η επιτυχία όσο και η αποτυχία θα αποδοθούν σε εκείνον.

Διάλεξαν ανανέωση και αυτονομία. Τα δύο σημεία της καμπάνιας Ανδρουλάκη που έκαναν τη διαφορά στην υποψηφιότητά του και κατάφεραν να του δώσουν ισχυρό προβάδισμα στον δεύτερο γύρο ήταν η επιμονή του στην ανανέωση και την αυτονομία του κόμματος. Οσον αφορά την πρώτη, έκανε λόγο για μια αλλαγή σελίδας, ένα νέο κόμμα με φρέσκα στελέχη, που θα αντιστρέψει την εικόνα του γερασμένου κόμματος που ακολουθεί την παράταξη. Οσο για τη δεύτερη, ο Ανδρουλάκης φρόντισε επιμελώς να αποκλείει συνεργασίες τόσο με την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ όσο και με αυτή της ΝΔ. Αυτή η αυτόνομη πορεία είναι βασικό κοινό σημείο των περισσοτέρων εκ της κοινωνικής βάσης του ΠΑΣΟΚ, πράγμα που από μόνο του έδωσε αέρα στον πρώτο της πρώτης Κυριακής.

Η επιστροφή των πασοκογενών.

Ο συναγερμός χτυπούσε δυνατά όλο το προηγούμενο διάστημα: στη Χαριλάου Τρικούπη, αλλά και στις τοπικές οργανώσεις, ήταν αποφασισμένοι να σταματήσουν τις εξωθεσμικές παρεμβάσεις. Ως εκ τούτου, οι ψηφοφόροι – μέλη της ΝΔ που έφτασαν μέχρι την κάλπη ήταν ελάχιστοι. Εκείνοι, όμως, που έφτασαν κανονικά είναι οι πασοκογενείς ψηφοφόροι που τα τελευταία χρόνια είτε ψήφιζαν ΣΥΡΙΖΑ είτε απείχαν. Αυτή η δεξαμενή δεν ήρθε συντεταγμένα, με διάθεση υπέρ ενός μόνο υποψηφίου, αλλά αντίθετα μοιράστηκε σε δύο – στον Νίκο Ανδρουλάκη και στον Γιώργο Παπανδρέου, που ήταν και εκείνοι που πέρασαν στον δεύτερο γύρο. Εστω οι μισοί να μείνουν και για τις εθνικές εκλογές, εκτιμούν έμπειρα κεντροαριστερά στελέχη, το ΚΙΝΑΛ θα αυξήσει σημαντικά το ποσοστό του.

H συναισθηματική ψήφος. Η απώλεια της Φώφης Γεννηματά έγινε πραγματικά ο κινητήριος μοχλός αυτής της διαδικασίας, καθώς οριστικοποίησε τη διαδοχή σε μια δύσκολη περίοδο για το κόμμα. Πολλοί θυμήθηκαν τη Γεννηματά τις ώρες της ψηφοφορίας, βλέποντας τις ουρές που είχαν σχηματιστεί – και δικαίως, αφού εκείνη ήταν που είχε βάλει τα θεμέλια. Ακόμα όμως και η συναισθηματική ψήφος κρύβει τις εκπλήξεις της, καθώς δεν ευνόησε τους υποψήφιους που θα περίμενε κανείς: ούτε τον Παπανδρέου, που θα μπορούσε να είναι αντιστάθμισμα του χαμού της Γεννηματά, ούτε τον Χρηστίδη, που αποτέλεσε επί έξι χρόνια τον εκπρόσωπο Τύπου της. Αντιθέτως, το συναίσθημα λειτούργησε στη λογική «διάσωσης» του χαρακτήρα της παράταξης, που εν πολλοίς εξηγεί το δίδυμο που πέρασε στον δεύτερο γύρο.