Μειώνοντας την ευπάθεια

Αυτό που ξεκαθαρίστηκε πλήρως τις τελευταίες μέρες είναι ότι το μεγαλύτερο οικονομικό πρόβλημα του πλανήτη παραμένει η εξέλιξη της πανδημίας. Φάνηκε πόσο «ευαίσθητες» ήταν οι αγορές και μόνο στο άκουσμα μιας νέας παραλλαγής. Η εμφάνιση της παραλλαγής Ομικρον υπενθύμισε αυτή την οξεία οικονομική ευπάθεια. Ακόμα και να ήταν «ψεύτικος ο συναγερμός» και πάλι προκάλεσε ζημιά. Ροκάνισε κάτι από την προσδοκώμενη ανάπτυξη. Το χειρότερο είναι ότι φαίνεται πως έτσι θα πάμε. Σε κάθε άκουσμα μιας νέας παραλλαγής, μιας νέας μετάλλαξης ή ενός νέου lockdown, θα ακολουθεί πανικός. Οι αγορές δυσκολεύονται «να μάθουν να ζουν με τον ιό». Κάτι στο οποίο προσπαθούν να εκπαιδεύσουν τους πολίτες τους χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία. Μας ενδιαφέρει αυτή η τακτική, γιατί την ίδια φαίνεται ότι προσπαθεί να εφαρμόσει και η ελληνική κυβέρνηση. Οσο τουλάχιστον θα της το επιτρέπουν οι ευρωπαϊκές Αρχές, αλλά και η χωρητικότητα των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας των νοσοκομείων μας.

Είναι ξεκάθαρο, όμως, από τις τελευταίες εξελίξεις ότι δεν αρκεί να έχεις τη δική σου τακτική, εάν οι αγορές υπεραντιδρούν στην πρώτη στραβή και οι υπόλοιποι κάνουν τα αντίθετα από εσένα. Δεν σημαίνει δηλαδή ότι αν μείνεις ανοιχτός, παρά την πανδημία, θα μείνεις και αλώβητος. Ειδικά εάν η οικονομία σου έχει ήδη υποκείμενα νοσήματα ή ευπάθειες σε συγκεκριμένους τομείς, όπως στην περίπτωση της Ελλάδας. Μόνο τυχαίο δεν είναι ότι την Παρασκευή βυθίστηκαν οι μετοχές όλων, αλλά η πτώση στα κρατικά ομόλογα αφορούσε κυρίως οικονομίες όπως η ελληνική που είναι πιο εκτεθειμένες στην πανδημία, λόγω της εξάρτησής τους από τον τουρισμό και την ενέργεια. Αυτά είναι τα δικά μας προβλήματα, θέματα δομής της οικονομίας, αλλά κινδυνεύουμε και από τα προβλήματα των άλλων.

Αν παραμείνει για παράδειγμα η Κίνα πιστή στην αρχή του μηδενικού Covid και συνεχίζουν να προκαλούνται εξ αυτού του λόγου προβλήματα στο διαμετακομιστικό εμπόριο και ελλείψεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, το πρόβλημα του πληθωρισμού που θα δημιουργηθεί θα αφορά και τις «ανοικτές» οικονομίες.

Οπως παρατηρούν πολλοί οικονομολόγοι διεθνώς, σε σύγκριση με τα προηγούμενα κύματα του ιού, τα οποία ήταν ισορροπημένα αποπληθωριστικά, ένα μεγάλο νέο κύμα θα μπορούσε τώρα να είναι έντονα πληθωριστικό. Θα πατούσε πάνω στα προβλήματα που έχουν ήδη δημιουργήσει τα προηγούμενα κύματα. Ολα αυτά περιπλέκουν μια ήδη περίπλοκη κατάσταση.

Η Ελλάδα, όμως, έχει ένα και μόνο πλεονέκτημα, αλλά δεν είναι πλεονέκτημα παντός καιρού. Βρίσκεται σε διαφορετική φάση ως προς τον οικονομικό κύκλο. Παντού στις αναπτυγμένες οικονομίες, οι αξίες, οι αποτιμήσεις έχουν πιάσει ταβάνι και αναζητούν τρόπους να παραμείνουν εκεί. Εχει τιμολογηθεί η… τελειότητα. Εξ αυτού του λόγου σε κάθε κακή είδηση οι αγορές θα αναρωτούνται εάν αποτελεί σήμα για την πτώση που μοιραία θα έρθει. Αντίθετα οι ελληνικές αξίες λίγο πριν από την εμφάνιση της πανδημίας ξεκίνησαν την ανοδική τους πορεία. Εχουν δρόμο μέχρι να φτάσουν στις εύλογες αποτιμήσεις. Εκεί βρίσκεται η ανάγκη ή και η ευκαιρία ελληνικής αποστασιοποίησης σε σχέση με τον περίγυρο. Σε αυτό το κομμάτι πρέπει να συνεχίσουμε να επενδύουμε, μειώνοντας την έκθεσή μας σε προβλήματα που διατηρούν την ευπάθειά μας. Συνεχίζοντας σε αυτούς τους πιεστικούς καιρούς να αλλάζουμε την οικονομία μας, να προσελκύουμε επενδύσεις, να ψηφιοποιούμε τα πάντα.