Μήπως είμαστε πιο ώριμοι απ’ όσο νομίζουμε;

Είναι πλέον σίγουρο ότι το θέμα της πανδημίας, με έμφαση στους εμβολιασμούς, θα μας απασχολεί σοβαρά για πολύ καιρό ακόμη. Η σημερινή εικόνα είναι πολύ ανησυχητική, καθώς ένα 30% των ενηλίκων και ένα περίπου 35% του συνολικού πληθυσμού είναι ακόμη ανεμβολίαστοι. Το γεγονός αυτό φαίνεται εκ πρώτης όψεως να οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η ελληνική κοινωνία είναι ανώριμη, σε σύγκριση ιδιαίτερα με την Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, αν ακολουθήσουμε μια διαφορετική συλλογιστική, ίσως να οδηγηθούμε στο συμπέρασμα ότι η κοινωνία μας είναι πιο ώριμη απ’ όσο νομίζουμε.

Ολες οι σχετικές έρευνες συγκλίνουν στο ότι μόνο ένα περίπου 10% του πληθυσμού είναι αρνητές του εμβολιασμού, όσο δηλαδή και στις θεωρούμενες ως πιο προοδευμένες χώρες. Αντίθετα η πλειοψηφία των ανεμβολίαστων δείχνει να στηρίζει τον σκεπτικισμό της ως προς τον εμβολιασμό, όχι τόσο στον ανορθολογισμό, αλλά κυρίως στον φόβο, στη θρησκευτική επιρροή, στην υιοθέτηση εναλλακτικών μορφών θεραπείας και στην ατελή γνώση. Οι περιοχές με το υψηλότερο ποσοστό ανεμβολίαστων είναι αυτές με το χαμηλότερο μορφωτικό και κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, άρα και με μικρότερη εμπιστοσύνη στην επιστήμη.

Ενας άλλος σημαντικός παράγων επιφύλαξης ως προς τον εμβολιασμό αφορά τη στάση όχι τόσο της κεφαλής της Εκκλησίας όσο της βάσης της, που έχει μεγάλη επιρροή στους πιστούς. Είναι ιστορικά αποδεδειγμένο, εξάλλου, ότι σε χώρες με ισχυρές θρησκευτικές καταβολές σπάνια επικρατεί ένα κανονιστικό πλαίσιο, που βρίσκεται σε αντίθεση με το τι πρεσβεύει η βάση του κλήρου. Η βαθύτερη όμως αιτία της αντιεμβολιαστικής στάσης είναι ίσως το διαχρονικά ισχυρό φαινόμενο της έλλειψης εμπιστοσύνης μέσα στην ελληνική κοινωνία. Σε τελευταίες μάλιστα έρευνες αποτυπώνεται με σαφή τρόπο ότι η εμπιστοσύνη στους θεσμούς για την αντιμετώπιση της πανδημίας βρίσκεται στο κατώτερο σημείο.

Παρ’ όλα αυτά, όμως, αν συγκρίνουμε τους αριθμούς των εμβολιασμένων μεταξύ αφενός Κεντρικής – Βόρειας Ευρώπης και αφετέρου πρώην ανατολικών χωρών – Βαλκανίων, βλέπουμε ότι είμαστε πολύ πιο κοντά στην πρώτη κατηγορία χωρών παρά στη δεύτερη. Αν μάλιστα συμπεριλαμβάναμε στη συνολική εμβολιαστική μας κάλυψη και τους κατά συντριπτική πλειοψηφία εμβολιασμένους 500.000 Ελληνες που ζουν στο εξωτερικό, σίγουρα θα ξεπερνούσαμε σε ποσοστά εμβολιασμένων πολλές από τις θεωρούμενες ως πιο προοδευμένες από εμάς χώρες.

Το συμπέρασμα είναι ότι μάλλον πηγαίνουμε καλύτερα από όσο πιστεύουμε. Ας σκεφτούμε ότι 6-7 χρόνια πριν η πλειοψηφία των Ελλήνων πίστευε ότι τα μνημόνια έφταιγαν για την κατάρρευση και όχι αντίστροφα. Ας σκεφτούμε επίσης ότι σήμερα η πλειοψηφία των Ελλήνων επιλέγει να εμβολιαστεί και όχι το αντίθετο. Ισως αυτό να σημαίνει ότι οι ήσυχοι, υπεύθυνοι, ώριμοι και λογικοί άνθρωποι που δείχνουν να μην υπάρχουν αποτελούν την πλειοψηφία στην κοινωνία μας. Μήπως τελικά είναι ενοχλητικά «επικίνδυνοι» μέσα στην τόση παράλογη φασαρία;

Ο Γιώργος Σταμάτης είναι σύμβουλος επικοινωνίας και συγγραφέας