Θεραπεία COVID-19: Ελπίδες και προσμονές

Βρισκόμαστε σε ένα ακόμα πανδημικό κύμα της πανδημίας από COVID-19 με πίεση του συστήματος Υγείας. Αναρωτιέται κανείς αν υπάρχουν τελικά θεραπευτικές παρεμβάσεις που αναστέλλουν την εξέλιξη της νόσου ή/και αντιμετωπίζουν τις βαρύτερες μορφές σε επίπεδο νοσηλείας. Στην παρούσα φάση και αναφερόμενοι στον ασθενή που δεν είναι νοσηλευόμενος, η καλύτερη αντιμετώπιση αφορά τη σωστή αξιολόγηση με σκοπό την έγκαιρη αναγνώριση της επιδείνωσης και τη μεταφορά στο νοσοκομείο. Οι πρόσφατες κοινές θέσεις της Εταιρείας Λοιμώξεων και της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας τονίζουν ιδιαίτερα την παραπάνω θέση. Σχετικά δε με τους νοσηλευόμενους ασθενείς, ίσως η καλύτερη παρέμβαση να αφορά τη σωστή εφαρμογή της οξυγονοθεραπείας. Παράλληλα οι εφαρμογές διαφόρων φαρμάκων που χαρακτηρίζονται ως ανοσοπαρέμβαση παρουσιάζουν όφελος, που όμως δεν είναι αρκετό για να ονομαστούν ιδανικές θεραπείες. Είναι λοιπόν σημαντικό να υπάρχει αρκετή ερευνητική δραστηριότητα προς την κατεύθυνση νέων θεραπειών με κύριο στόχο την αποτροπή εξέλιξης σε σοβαρή νόσο.

Πρόσφατες ανακοινώσεις από δύο φαρμακοβιομηχανίες έδωσαν θετικά στοιχεία για μελέτες που σφορούν θεραπευτικές παρεμβάσεις με μορφή χαπιών που ως στόχο έχουν την αναστολή εξέλιξης προς σοβαρή νόσο. Το πρώτο χάπι ονομάζεται molnupiravir και η δράση του είναι να αναστέλλει την αναπαραγωγή του SARS-CoV-2, με έμμεση δράση και στην αναστολή δημιουργίας μεταλλάξεων. Χορηγείται για πέντε μέρες με δόση τέσσερα χάπια ανά 12 ώρες. Στην εγκριτική μελέτη που έγινε συμπεριλήφθηκαν άτομα που νοσούν με ήπια έως μέτρια λοίμωξη COVID και έχουν τουλάχιστονέναν παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη σοβαρής λοίμωξης, όπως παχυσαρκία, διαβήτη, καρδιακές παθήσεις ή ηλικία άνω των 60 ετών. Χρόνος χορήγησης έως πέντε μέρες από την έναρξη των συμπτωμάτων. Η κλινική μελέτη Φάσης ΙΙΙ που εξέταζε την αποτελεσματικότητα της μολνοπιραβίρης σε ασθενείς με υψηλή πιθανότητα να χρειαστούν νοσηλεία έδειξε μείωση του κινδύνου για νοσηλεία και θάνατο κατά 50% με μηδέν θανάτους στην ομάδα του φαρμάκου στη 30ή ημέρα. Διακόπηκε από τις ρυθμιστικές Αρχές λόγω εμφανούς αποτελεσματικότηταςτου φαρμάκου. Το δεύτερο χάπι ονομάζεται Paxlovid και δρα μπλοκάροντας τη δραστηριότητα της πρωτεάσης SARS-CoV-2-3CL, ενός ενζύμου που χρειάζεται να αναπαραχθεί ο κορωνοϊός. Οι ενδείξεις του είναι ανάλογες της μολνοπιραβίρης. Χορηγείται σε δόση ένα χάπι κάθε 12 ώρες για πέντε μέρες και βρέθηκε ότι μειώνει τον κίνδυνο νοσηλείας ή θανάτου κατά 89% σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο σε μη νοσηλευόμενους ενηλίκους υψηλού κινδύνου με COVID-19. Μηδενική θνητότητα την 30ή ημέρα.

Για τα μονοκλωνικά αντισώματα που είναι ήδη σε διαδικασία χορήγησης έχουν καθοριστεί οι ενδείξεις και αφορούν ασθενείς με υψηλό κίνδυνο σοβαρής νόσησης με επικρατούσα ομάδα αυτών με κακοήθειες και λήψη ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων. Χορηγούνται άπαξ και χρειάζονται φυσικά διαφορετικό περιβάλλον χορήγησης μια και είναι σε ενέσιμη μορφή. Το ενδιαφέρον των μονοκλωνικών αντισωμάτων εστιάζεται σε τρεις συνιστώσες: στην προφύλαξη μετά από μόλυνση, στην προφύλαξη μετά από έκθεση και σε πρόσφατη μελέτη στην πρόληψη μόλυνσης με μακρά διάρκεια προστασίας. Το τελευταίο ζήτημα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, μια και ουσιαστικά μπορεί να καλύψει τη μειωμένη ανοσιακή απόκριση που παρουσιάζουν ορισμένες ομάδες ασθενών, όπως αυτοί με αιματολογικές νεοπλασίες ή/και με βαθιά ανοσοκαταστολή στα εμβόλια.

Φυσικά η διαθεσιμότητα των παραπάνω παρεμβάσεων και φυσικά το υψηλό κόστος θα τα περιορίσουν σαφώς σε ομάδες με υψηλό κίνδυνο σοβαρής νόσησης. Επιπλέον η χρονική διαθεσιμότητα δεν έχει καθοριστεί για τις δύο μορφές των χαπιών. Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη να εμπιστευτούμε τον εμβολιασμό γιατί είναι η μοναδική μαζική προσέγγιση που μπορεί να μειώσει τις μολύνσεις και να αναστείλει τη πίεση στο σύστημα Υγείας.

Ο Στέλιος Λουκίδης είναι καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, πρόεδρος της
Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας