Καιρόν γνώθι

Tην περασμένη Κυριακή, η εφημερίδα El País κυκλοφόρησε με ένα εντυπωσιακό πρωτοσέλιδο. Ο τίτλος ήταν «H Ισπανία σε θεραπεία». Το κεντρικό σκίτσο απεικόνιζε έναν άνθρωπο καθισμένο με τα πόδια λυγισμένα και τα χέρια γύρω από τα γόνατα. Και το κείμενο ξεκινούσε με τη διαπίστωση: «Είμαστε άσχημα». Tα δύο τελευταία χρόνια, το 41,9% των Ισπανών υποφέρουν από προβλήματα ύπνου και το 38,7% αισθάνονται κουρασμένοι ή χωρίς ενέργεια. To 35,1% παραδέχονται ότι έχουν κλάψει. Τα ψυχοφάρμακα που χορηγούνται έχουν διπλασιαστεί.

Τα ίδια συμβαίνουν και στην Ιταλία, σχολίαζε χθες η Corriere della Sera, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι καθόλου υπερβολικό να χρησιμοποιήσουμε μια αναλογία από τον πόλεμο του Βιετνάμ και να μιλήσουμε για μετατραυματικό στρες. Πράγματι, διεθνής μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Lancet ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια της πανδημίας τα περιστατικά σοβαρής κατάθλιψης και αγχώδους διαταραχής έχουν αυξηθεί κατά 28% και 26% αντίστοιχα. Στην Ελλάδα, πάλι, έχει παρατηρηθεί αύξηση συμπτωμάτων αγχώδους διαταραχής έως και κατά 45%,

Οχι πως χρειάζονται αριθμοί για να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν είμαστε καλά: τη μελαγχολία σχεδόν την αγγίζεις στην ατμόσφαιρα. Εχει κανείς την αίσθηση ότι ο έλληνας Πρωθυπουργός ζήτησε τα γλυπτά του Παρθενώνα από τον Τζόνσον σε μια προσπάθεια ανύψωσης του ηθικού μας, ενώ εκτονωτικά και συσπειρωτικά (με τι μέτρα προστασίας άραγε;) θα λειτουργήσει και η σημερινή πορεία του Πολυτεχνείου. Για να ξεπεραστούν όμως πραγματικά οι συνέπειες της ψυχιατρικής πανδημίας, δεν αρκούν τα συνθήματα. Χρειάζονται δύο βασικά πράγματα.

Το πρώτο είναι η γνώση, το δελφικό παράγγελμα «Καιρόν γνώθι» στο οποίο αναφέρθηκε χθες η Αννα Διαμαντοπούλου, αναλαμβάνοντας πρόεδρος της Επιτροπής της ΕΕ για το μέλλον του κοινωνικού κράτους. Να γνωρίζεις δηλαδή καλά τις προκλήσεις της εποχής σου, που δεν περιορίζονται στον άμεσο κίνδυνο για την υγεία σου, σωματική ή ψυχική, αλλά αφορούν την ασφάλεια που αισθάνεσαι στη δουλειά σου, την προστασία που σου παρέχει το κοινωνικό κράτος, την απειλή που συνιστά η κλιματική αλλαγή για τα παιδιά σου.

Το δεύτερο είναι η δράση. Η ίδια Αννα Διαμαντοπούλου, αναφερόμενη ειδικότερα στην πανδημία, σημείωνε χθες στα «ΝΕΑ» ότι απαιτείται στροφή πολιτικής, καθώς έχει παρατηρηθεί στις κοινωνίες «μια ουσιαστική στροφή από την περίοδο της “αλληλεγγύης” και του “όλοι μαζί” στη λογική “ο καθένας για τον εαυτό του”, μέσα από τον διχασμό εμβολιασμένοι – ανεμβολίαστοι». Η διαπίστωση (ή μάλλον επιβεβαίωση) ότι όσο πιο χαμηλή είναι η αξιολόγηση μιας χώρας στο εκπαιδευτικό σύστημα, τόσο πιο υψηλός είναι ο αριθμός των ανεμβολίαστων στη χώρα αυτή, δείχνει το μέγεθος της πρόκλησης. Αντί να περιοριζόμαστε λοιπόν στα κατασταλτικά μέτρα για τους «ψεκασμένους», λέγοντας ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτα μ’ αυτούς, πρέπει να πιάσουμε δουλειά, ουσιαστική και σε βάθος.

Δεν θα προλάβουμε αυτή την πανδημία, αλλά μπορεί να τα πάμε καλύτερα στην επόμενη.