Από τον Κάνινγκ, στο Brexit και την AUKUS

Η ιστορία των ελληνοβρετανικών σχέσεων ήταν πάντοτε εξαιρετικά πολύπλοκη. Η ουσία τους ήταν διαρκώς κάτι διαφορετικό από εκείνο που με πρώτη ματιά μπορούσε να θεωρήσει κανείς ως, υποτίθεται, δεδομένο. Το περιεχόμενο αυτών των σχέσεων άλλαζε, ενίοτε χωρίς καν να το καταλάβουν πολλοί παράγοντες της ελληνικής πολιτικής, που, υποτίθεται, συγκαθόριζαν τις εξελίξεις. Και, φυσικά, η Κύπρος ήταν, ορθώς, πάντοτε στο επίκεντρο, αλλά με μεγάλα ελληνικά ψυχογενή σφάλματα τακτικής και στρατηγικής. Η Αγγλία ήταν, είναι και θα είναι δύσκολος πλην κορυφαίος παράγοντας στην Ανατολική Μεσόγειο. Πολλοί πιστεύουν ότι το Brexit την αποδυνάμωσε. Προφανώς παραμένουν υπό την επήρεια της προπαγάνδας. Μάλλον δεν έχουν ακόμα κατανοήσει τι σημαίνει η στρατηγική συμμαχία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Βρετανίας και της Αυστραλίας: η AUKUS. Και δεν έχουν δει τον τρόπο με τον οποίο η Γερμανία, μετά το Brexit, επιχειρεί να εδραιώσει τώρα μια νέα διμερή (όχι ευρωπαϊκή) σχέση με το Λονδίνο. Οπως, επίσης, δεν έχουν αντιληφθεί πόσο αποφασιστικά βελτιώνονται εκ νέου οι σχέσεις μεταξύ της Γαλλίας και των ΗΠΑ έπειτα από την όντως δύσκολη στιγμή μετά την ακύρωση του προγράμματος αγοράς των γαλλικών υποβρυχίων από την Αυστραλία λόγω της AUKUS.

Το Brexit έγινε, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η Αγγλία είναι απούσα ή αδύναμη ή άνευ ενδιαφέροντος και σημασίας για την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο. Αν σημαίνει κάτι, είναι το ακριβώς αντίθετο: ότι έχοντας πια απελευθερωθεί από τα δεσμά των Βρυξελλών, η Αγγλία θα μπορεί πλέον να διαδραματίζει τον ρόλο που εκείνη σχεδιάζει σε όλα τα παραπάνω – γι’ αυτό άλλωστε έγινε και το Brexit, για να μπορούν στο Λονδίνο να χαράσσουν και πάλι τη δική τους πολιτική. Παράλληλα, η AUKUS είναι πλέον σήμερα ο σκληρός πυρήνας της Δύσης στον κόσμο που αναδιατάσσεται με ταχύτητα. Την ίδια στιγμή η Γαλλία είναι η μόνη δύναμη εκτός AUKUS που μετράει για την Ελλάδα στο δυτικό πλαίσιο. Καμία άλλη, ούτε στην ΕΕ ούτε στο ΝΑΤΟ, πλην φυσικά των ΗΠΑ. Σε σύντομο χρόνο η AUKUS, είτε τυπικά είτε, πολύ πιο πιθανό, άτυπα, πλην απολύτως ουσιαστικά, θα έχει λόγο για τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Οχι και τα τρία μέχρι στιγμής μέλη της. Αλλά σίγουρα τα δύο. Και, πιθανότατα, πλέον, σε συνεννόηση, κάτι που δεν ήταν πάντοτε δεδομένο.

Οι σχέσεις της Ελλάδας με την Αγγλία είναι σημαντικές. Και δεν υπάρχει καλύτερη στιγμή να αναπτυχθούν περισσότερο από αυτήν. Η επίσκεψη Μητσοτάκη στον Τζόνσον είναι κίνηση στη σωστή κατεύθυνση. Πρέπει να έχει συνέχεια και εμβάθυνση. Κάτι που δεν αφορά μόνο τις επενδύσεις, ούτε, ασφαλώς, μπορεί να σκιάζεται από τα Μάρμαρα του Παρθενώνα, όσο κι αν αυτό πληγώνει τα αισθήματα πολλών Ελλήνων. Η σχέση αυτή έχει σημασία ιδίως στο παραπάνω πλαίσιο. Και, ελπίζει κανείς, όλα αυτά δεν έμειναν εκτός πραγματικής ατζέντας.

Η Ελλάδα ανήκει στη Δύση. Και σήμερα, σε στρατηγικό τουλάχιστον επίπεδο, είναι ήδη πολύ πιο συνδεδεμένη πρακτικά με την AUKUS απ’ ό,τι με την ΕΕ, με την κορυφαίας σημασίας εξαίρεση της Γαλλίας, που είναι όμως εξαίρεση. Ολα αυτά δεν είναι καινούργια. Ηταν έτσι από την εποχή του Κάνινγκ στην Αγγλία και του Μεζόν στη Γαλλία. Ηταν έτσι στην εποχή του Βενιζέλου και του Λόιντ Τζορτζ. Ηταν το ίδιο στα χρόνια του Μεταξά και του Τσόρτσιλ. Τα ίδια κεντρικά διακυβεύματα, με τον ίδιο ουσιαστικά τρόπο, απλώς με αλλαγή των «εργαλείων» ανά εποχή – όχι όμως με μεταβολή της ουσίας.