Διαδηλώνοντας εκ του ασφαλούς

Χθες το απόγευμα ήρθε στο ημέιλ μου ένα μήνυμα από τη διάσημη ακτιβίστρια για το κλίμα, Γκρέτα Τούνμπεργκ. «Η ανθρωπότητα αποτυγχάνει να σταματήσει την κλιματική κρίση. Πλέον η κατάσταση δεν είναι απλά επείγουσα – ο πλανήτης ουρλιάζει για βοήθεια», έλεγε. «Αυτή τη στιγμή οι ηγέτες του κόσμου συζητούν για το κλίμα σε μια ιστορική συνάντηση κορυφής – αλλά δεν αρκούν πια δεσμεύσεις χωρίς ουσιαστική δράση. Χρειαζόμαστε γενναία ηγεσία, με όραμα, που θα κάνει επιτέλους ό,τι χρειάζεται για να αποφύγουμε την καταστροφή». Η σταρ της οικολογίας, που ενημερώνει ότι έχει κι άλλες ακτιβίστριες στο πλευρό της, θέλει και την υπογραφή μου για να δυναμώσει η φωνή της.

Τι ζητάει η Γκρέτα και την αποθεώνουν οι ευαίσθητοι και οι προοδευτικοί του κόσμου μας; Καλύτερη διαχείριση του ενεργειακού προβλήματος και μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακος. Θεωρεί «προδοσία» ότι δεν το έχουν καταφέρει οι κυβερνήσεις όλου του κόσμου. Αλλά πιστεύει ότι με την ένταση της διαμαρτυρίας, οι ηγέτες μπορεί να λάβουν τις σωστές αποφάσεις. «Εχετε τη δύναμη να αποφασίσετε», λέει σε ένα σημείο το κείμενο-έκκληση προς τους πολιτικούς που συνομιλούν στη Γλασκώβη για το κλίμα.

Η Γκρέτα και οι ακτιβίστριες φίλες της αποθεώνονται για αυτή την προσπάθειά τους. Μου θυμίζουν τις δικές μας νεανικές παρέες τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, που διαδηλώναμε ως νεαροί οπαδοί των ιδεών του δημοκρατικού σοσιαλισμού μέσα από το ΚΚΕ εσωτερικού. Μας αγαπούσαν όλοι, μας συνέχαιραν όταν διαδηλώναμε, επικροτούσαν τα προγράμματά μας και τις θέσεις μας, μας κοιτούσαν με συμπάθεια – αλλά ψήφιζαν άλλους, το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου και το ΚΚΕ. «Μας αγαπάνε αλλά δεν μας παντρεύονται», έλεγε ο Λεωνίδας Κύρκος περιγράφοντας την περίπτωσή μας.

Πού πήγε όλη η ενέργεια εκείνων των χρόνων, τι κάναμε; Μια τρύπα στο νερό. Επειδή μιλούσαμε σε περιβάλλοντα που μας αποδέχονταν, ενίοτε προσχωρούσαν και στις θέσεις μας. Αλλά εκτός του ωραίου μικρόκοσμού μας και των συμπαθούντων μας, η ζωή κινούνταν σε άλλους ρυθμούς. Στους ρυθμούς αυτούς, ουδείς μας έπαιρνε τοις μετρητοίς, ουδείς μας έδινε σημασία. Παρ’ όλα αυτά, οι πιο φωτογενείς και οι πιο προβλεπτικοί ανάμεσά μας εκμεταλλεύτηκαν τη νεανική αποδοχή και τη μετέφρασαν σε προαπαιτούμενο προσόν για να πάνε μπροστά.

Πολύ φοβάμαι ότι κάπως έτσι συμβαίνει και με τη νεαρή Γκρέτα. Αυτά που λέει είναι όντως ευγενικά, δεν χωράει αμφιβολία. Αλλά τα λέει σε περιοχές του κόσμου που έχει κατακτηθεί η ελευθερία χάριν της οποίας εκφράζεται. Οι διακηρύξεις της απευθύνονται, επίσης, στους ηγέτες του κόσμου της ελευθερίας, που κάθονται στο τραπέζι για να αντιμετωπίσουν ένα πρόβλημα που αναγνωρίζουν. Αλλά την ίδια στιγμή, οι ηγέτες τριών μεγάλων χωρών, η στάση των οποίων θα ήταν καθοριστική, οι ηγέτες της Κίνας, της Ινδίας και της Ρωσίας απουσιάζουν.

Επικρίνοντας τους διστακτικούς ηγέτες, η Γκρέτα και οι φίλες της απευθύνονται στους επικεφαλής των δυτικών κρατών οι οποίοι προσπαθούν, ενώ αφήνουν στο απυρόβλητο τους ηγέτες των απρόθυμων χωρών – που κατά σύμπτωση είναι και οι χώρες στις οποίες η ελευθερία δεν είναι αυτονόητο δικαίωμα. Θα άξιζε, την Παρασκευή, αντί να κράζει τον δυτικό κόσμο εκ του ασφαλούς, η Γκρέτα να προσπαθεί να διαδηλώσει για το κλίμα στη Μόσχα ή στο Πεκίνο.

Αλλά δεν θα το κάνει. Εκεί η πολιτική διεκδίκηση δεν είναι σταριλίκι.