«Οταν φεύγεις, δεν κερδίζεις»

Πόσο έχει αλλάξει ο τρόπος ζωής σας μετά την αποχώρησή σας από τα γήπεδα;

Είχαμε πάρει κάποια, ας πούμε, μαθήματα όπως: «Κοιμάμαι νωρίς, ξυπνάω νωρίς», το οποίο βέβαια είναι λίγο θεωρητικό, διότι κανείς δεν ξέρει τι κάνει ο καθένας στο σπίτι του. Στο DNA του ανθρώπου βέβαια είναι καταγεγραμμένο – από την εποχή που δεν υπήρχε ηλεκτρισμός – να ξυπνάει με το πρώτο φως της μέρας για να μπορέσει να την εκμεταλλευτεί. Θέλω να πω ότι όσο και να κοιμηθείς, όταν έχεις ξενυχτήσει δύσκολα θα ξεκουραστείς. Εχει μείνει στο βιολογικό μου ρολόι να ξυπνάω νωρίς.

Πόσα χρόνια ήσασταν στα γήπεδα;

Συνολικά πάνω από 25, εκ των οποίων τα 19 επαγγελματικά. Εφυγα από τα γήπεδα το 2011 στα 34 μου. Είχα όμως ξεκινήσει πολύ νωρίς, στα 15 μου. Ενα αυτοκίνητο δεν παλιώνει με τα χρόνια μόνο, αλλά και με τα χιλιόμετρα που έχει κάνει. Είχα κουραστεί, αλλά κυρίως ένιωσα έλλειψη κινήτρου. Δεν στενοχωριόμουν πολύ στις ήττες και δεν χαιρόμουν πολύ στις νίκες. Είχε κοπεί το συναίσθημα. Και αν δεν υπάρχει συναίσθημα, δεν υπάρχει τίποτα. Γι’ αυτό και το μέλλον δεν είναι το IQ αλλά το EQ (σ.σ.: συναισθηματική νοημοσύνη – Emotional intelligence Quotient. Η ικανότητα του ατόμου να αντιλαμβάνεται, να ελέγχει και να αξιολογεί τα συναισθήματα τόσο τα δικά του όσο και των ανθρώπων γύρω του). Για παράδειγμα στη Σουηδία ή τη Δανία έχουν εντάξει στο εκπαιδευτικό τους πρόγραμμα μαθήματα ενσυναίσθησης. Μαθαίνουν δηλαδή τα παιδιά να συζητάνε μεταξύ τους. Και αν υπάρχει σωστή εκπαίδευση, ίσως να μη χρειάζεται και τόσο πολλή αστυνομία στο μέλλον.

Πώς προσαρμόζεται κάποιος ο οποίος για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα έχει συγκεκριμένο τρόπο ζωής;

Κανείς δεν είναι προετοιμασμένος γι’ αυτό, διότι η προετοιμασία του πρωταθλητισμού είναι λάθος. Δεν υπάρχει ψυχολογική στήριξη. Οταν τερματίσει την καριέρα του ένας πρωταθλητής η καρδιά του θα επανέλθει στον ρυθμό του μέσου ανθρώπου σε δύο χρόνια. Ο χαρακτήρας του δεν επανέρχεται ποτέ.

Τι σημαίνει αυτό;

Ο ανταγωνισμός παραμένει μέσα του, αυτή η λάβα. Αυτός είναι και απ’ τους λόγους που έπαθε το ατύχημα ο Σουμάχερ, γιατί έκανε ακραία πράγματα, αφού δεν μπορούσε να ζήσει χωρίς την αδρεναλίνη της Formula 1.

Σε ό,τι αφορά εσάς;

Το γήπεδο δεν μου λείπει, αλλά η κίνηση. Ολοι οι αθλητές όταν σταματάνε λένε «Θα κάτσω με την οικογένειά μου». Αυτό είναι λίγο παγίδα, διότι η οικογένειά σου δεν σε θέλει εκεί 24 ώρες, γιατί είχε μάθει να είσαι συνεχώς σε ένα αεροπλάνο, σε μετακινήσεις, σε ένα ξενοδοχείο, σε ταξίδια. Με την οικογένεια μπορείς να περνάς κάποιες δημιουργικές ώρες – ειδικά αν υπάρχουν παιδιά. Τις υπόλοιπες ώρες ο άνθρωπος πρέπει να είναι στην κίνηση. Δεν είναι πλασμένος να κάθεται στον καναπέ.

Εσείς περάσατε από αυτή τη φάση;

Ναι, περίπου δύο χρόνια και δεν μου άρεσε. Να πω εδώ ότι πολλά πράγματα ως αθλητές έχουμε μάθει να τα κάνουμε καλά αυτόματα, διότι είμαστε – στην πλειονότητα – ένα υγιές κοινωνικό σύνολο. Εχουμε κανόνες, μαθαίνουμε να λειτουργούμε σε πλαίσιο ευγενούς άμιλλας, σεβασμού. Από την άλλη έχουμε μάθει να φροντίζει τα πάντα στη ζωή μας κάποιος άλλος. Από το τι θα φάμε μέχρι το πού θα μείνουμε, τα εισιτήρια που θα χρειαστούμε για να μετακινηθούμε. Δεν χρειάζεται να μάθεις τι είναι τιμολόγιο, Εφορία. Μετά βγαίνεις στη ζωή και στην ουσία δεν γνωρίζεις τίποτα. Γι’ αυτό λέμε σε όλα τα παιδιά να μάθουν όσο περισσότερες δεξιότητες γίνεται, ώστε να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο έτοιμα για τη μετέπειτα ζωή τους.

Τι σας λείπει και τι όχι από τότε που βρισκόσασταν στα γήπεδα;

Μου λείπουν τα έντονα συναισθήματα, όχι της χρονιάς που σταμάτησα, αλλά των προηγούμενων ετών. Υπάρχει μια φράση που λέει «Αναγνώρισε την ευτυχία από τον θόρυβο που έκανε φεύγοντας», γιατί τις περισσότερες φορές δεν εκτιμάμε αυτό που έχουμε, επειδή το θεωρούμε δεδομένο. Ομως τίποτα δεν είναι δεδομένο. Οπότε τα συναισθήματα της χαράς και της λύπης, ναι, μου λείπουν. Δεν αποζητώ όμως ότι θα έπρεπε να αντέξω το μπούλινγκ σε ένα γήπεδο γεμάτο που έχει σκοπό να βρίσει για να σε επηρεάσει κ.λπ. Επίσης το αυστηρό πρόγραμμα που φυσικά σε κανέναν δεν αρέσει. Δεν μπορείς να είσαι για πάντα στρατιώτης. Δεν μου λείπει αυτή η σκλαβιά των τελευταίων ετών. Νιώθω λίγο πιο ελεύθερος. Είμαι της άποψης ότι για να κάνεις κάτι καλά πρέπει να κάνεις μόνο ό,τι αγαπάς.

Μου μιλήσατε για αυστηρό πρόγραμμα, μπούλινγκ μέσα στο γήπεδο. Οι σχέσεις σας με τους προπονητές είχαν φτάσει ποτέ στα όρια;

Βεβαία. Από μπινελίκια για παράδειγμα από τον Γιάννη Ιωαννίδη μέχρι κάποιες φορές και χειροδικία.

Εχετε μιλήσει ξανά; Πώς δικαιολογήθηκε αυτή η συμπεριφορά τους;

Ηταν μια άλλη εποχή. Φυσικά δεν κρατάμε κακίες. Ηταν της άποψης ότι αν δεν μας σκληραγωγούσε δεν θα μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε το γήπεδο που όπως είπα ήταν πράγματι αδηφάγο. Αυτή ήταν η δύσκολη πραγματικότητα του αθλητισμού. Από την άλλη, χάρη σε αυτό λυτρώθηκα από πολλά δεινά εξαιτίας του Ασπεργκερ. Περίμενα να σβήσουν τα φώτα στο γήπεδο και να μείνω μόνος και να βαράω βολές.

Τι σας οδήγησε στον γιατρό;

Ενιωθα αντιδημιουργικός, είχα και αγχώδης διαταραχές. Με κούραζαν οι συναθροίσεις στις οποίες τα θέματα συζητήσεων ήταν αδιάφορα, το θεωρούσα χάσιμο χρόνου. Βαριόμουν, δεν μ’ ενδιέφεραν.

Τι σας ενδιαφέρει;

Είναι λίγο βασανιστικό, αλλά μ’ ενδιαφέρει η συνεχής σκέψη. Υπάρχει μια φράση που λέει «Δεν μπορεί ν’ αντισταθεί κάποιο πρόβλημα στη συνεχή επίθεση της σκέψης». Αλλά η επίθεση σκέψης είναι λίγο αυτοβασανιστική.

Τι σκέφτεστε;

Συνδυασμούς ανθρώπων που να κολλάνε και να μπορούν να δημιουργήσουν μια πρόοδο. Οικογένειες που μπορούν να βοηθηθούν. Με απασχοληθεί η θέση μου στον κόσμο. Οι αθλητές – ιδιαίτερα εμείς που ήμασταν στα γήπεδα τη δεκαετία του ’90 – είχαμε ν’ ασχολούνται μαζί μας. Υπήρχε μια επίπλαστη ανάπτυξη, ο κόσμος είχε λιγότερα προβλήματα και το πρόβλημά του ήμασταν εμείς. Εννοώ ασχολούνταν μαζί μας. Οταν πια δεν σε αναγνωρίζουν τα παιδιά και τους λες «κάντε google» για να βρείτε πληροφορίες, ναι, σου λείπει αυτή η αναγνωρισιμότητα που απολάμβανες παλαιότερα. Ετσι αρχίζεις να τρώγεσαι με τα ρούχα σου. Αντιλαμβάνεσαι ότι χρήσιμος δεν είσαι μόνο με τον πρωταθλητισμό. Πρωταθλητισμό μπορεί να κάνει και ο πυροσβέστης που ρίχνεται στη μάχη της φωτιάς.

Κι εσείς πήγατε εθελοντικά και βοηθήσατε στην κατάσβεση των πυρκαγιών στην Εύβοια, κάτι που δεν είναι γνωστό.

Είναι καλύτερα να μιλάει ο κόσμος για σένα παρά εσύ για τον εαυτό σου. Μου φτάνει που ξέρουν οι άνθρωποι που ήμασταν μαζί εκείνες τις δύσκολες ώρες της φωτιάς.

Θα ήταν ένα ωραίο παράδειγμα αν το είχατε επικοινωνήσει.

Στο τέλος αυτής της δύσκολης περιπέτειες ανέβασα στο instagram κάποιες φωτογραφίες. Εχει περάσει η μπογιά μας. Τώρα με τον αυτισμό «ξαναβάφτηκε» λίγο ο τοίχος. Αλλη βαρύτητα έχει η εικόνα στα social κάποιου ο οποίος είναι στην ενεργό δράση, αυτή είναι η αλήθεια. Τώρα με τον αυτισμό υπάρχει ενδιαφέρον ξανά.

Κοιτώντας τη ζωή σας και μέσα από αυτό το νέο δεδομένο, θεωρείται ότι σας είχε επηρεάσει ο αυτισμός; Κάνατε πρωταθλητισμό και όπως μου είπατε με σκληρά όρια πειθαρχίας.

Μα γι’ αυτό και είχα πολλές εκρήξεις θυμού με τους προπονητές. Σηκωνόμουν κι έφευγα. Είχα ακραίες συμπεριφορές. Οπως το 1997 άφησα τη βολή μου και πήγα στην Ιταλία. Αυτό δεν το κάνει ο καθένας. Είχα κάποιες διαφορές με τον Ιβκοβιτς, τον προπονητή, και τον Σωκράτη Κόκκαλη. Δεν φτάνουν ούτε 50 σελίδες για να το αφηγηθούμε. Ή αν σε αγώνα της Εθνικής επειδή δεν σε έβαλε ο προπονητής σου σηκώνεσαι και φεύγεις από τα αποδυτήρια το 2000. Είχα εκρήξεις και ένα τικ – λόγω αυτισμού – μια απότομη κίνηση του κεφαλιού μου που κράτησε περίπου τρία χρόνια.

Οταν πήγατε στον γιατρό και σας έκανε τη διάγνωση πώς αντιδράσατε;

Δεν τον πίστεψα στην αρχή. Ολοι τρομάζουμε με τη λέξη αυτισμός. Αμφέβαλλα. Είμαι σε μια ηλικία που ξέρω τι μπορώ να κάνω, είμαι υπερλειτουργικός. Μέχρι να ευαισθητοποιηθείς για κάτι πρέπει να σου συμβεί, να το βιώσεις. Για παράδειγμα έχασα το 2002 τον πατέρα μου από καρκίνο – η πιο δύσκολη στιγμή της ζωής μου – και μέχρι τότε όταν άκουγα ότι κάποιος πάσχει από την ασθένεια έλεγα «α τον καημένο». Οταν σου χτυπήσει την πόρτα μπορείς να καταλάβεις και τον άλλον.

Πέρασε από το μυαλό σας ότι αν γνωρίζατε το πρόβλημά σας θα είχατε αποφύγει δύσκολες καταστάσεις;

Βέβαια, όπως να είχα κάνει καλύτερες επιλογές, να μην ήμουν τόσο εκρηκτικός. Αλλά από την άλλη όλοι κάνουμε λάθη. Οι καλές επιλογές έρχονται μέσα από την εμπειρία και η εμπειρία έρχεται μέσα από κακές επιλογές. Είχα πολλές εκρήξεις θυμού, έφευγα. Και όταν φεύγεις αντί να αντιμετωπίσεις την κατάσταση, σίγουρα δεν κερδίζεις. Πετυχαίνεις μόνο αν επιμείνει σε αυτό που θέλεις.

Τι έχετε στερηθεί;

Τα παιδικά ανέμελα χρόνια.