Φθινόπωρο

Ποτέ δεν μάθαμε σε ποιον βαθμό ήταν αυτοσχέδιο και σε ποιον προγραμματισμένο. Το ξέσπασμα πάντως του Νίκου Δένδια εκείνο το απόγευμα της 15^ης Απριλίου 2021 στην Αγκυρα ήταν ένα κομβικό σημείο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Γιατί αυτό που είπε στην πραγματικότητα ο έλληνας υπουργός Εξωτερικών στον τούρκο ομόλογό του δεν ήταν ότι «δεν μπορεί να γίνει πρόοδος στις σχέσεις μας όσο το αφεντικό σου υποστηρίζει αυτές τις θέσεις». Ηταν ότι «δεν μπορεί να γίνει πρόοδος όσο είναι αυτό το αφεντικό σου».

Η προϊούσα απομόνωση και αμφισβήτηση του Ερντογάν, που κλείνει σήμερα 19 χρόνια στην εξουσία, ενισχύει αυτή την επιλογή – η οποία βολεύει και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, που γνωρίζει ότι δεν υπάρχει ούτε στο κόμμα του ούτε στην ελληνική κοινωνία μια πλειοψηφία που να ευνοεί γενναίες πρωτοβουλίες στον ελληνοτουρκικό διάλογο. Ακόμη και ήπιοι εμπειρογνώμονες, όπως ο Χρήστος Ροζάκης, λένε πλέον ότι δεν μπορούμε να προσδοκάμε κανένα αποτέλεσμα στις διερευνητικές συνομιλίες όσο στο τιμόνι της γειτονικής χώρας βρίσκεται ο Ερντογάν. Μιλώντας χθες στο Πρώτο Πρόγραμμα, ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών προχώρησε μάλιστα ακόμη περισσότερο, εκφράζοντας την υπόνοια ότι ο τούρκος πρόεδρος δεν «άλλαξε» μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016, ο ίδιος ήταν και πριν, απλώς το έκρυβε.

Να περιμένουμε λοιπόν, αξιοποιώντας τον χρόνο για να ενισχύσουμε την άμυνά μας. Να συνεχίσουμε βέβαια τις διερευνητικές (για να μην κατηγορηθούμε ότι αρνούμαστε τον διάλογο), αποκλείοντας όμως οποιαδήποτε περίπτωση συμβιβασμού σε οποιοδήποτε μέτωπο. Και, πού θα πάει, θα πέσει.

Εδώ υπάρχουν δύο κίνδυνοι. Ο ένας είναι το «φθινόπωρο του πατριάρχη» να διαρκέσει ακόμη πολύ: ο Economist σημείωνε στο τελευταίο του τεύχος ότι δεν πρέπει να ξεγράψουμε ακόμη τον Ερντογάν, ο οποίος πριν φύγει θα ηγηθεί ενός ακόμη γύρου σκληρής καταστολής στο εσωτερικό και μιας ακόμη στρατιωτικής περιπέτειας στη Συρία. Ο άλλος είναι η διάδοχη κατάσταση να μη συνοδευτεί ακριβώς από αγάπες και λουλούδια. Κανείς δεν εγγυάται ότι η Μεράλ Ακσενέρ, που μοιάζει να επωφελείται περισσότερο από τη φθορά του Ερντογάν, ή ο δήμαρχος της Αγκυρας, θα είναι πιο διαλλακτικοί στα ελληνοτουρκικά. Και κανείς δεν αμφιβάλλει ότι θα είναι πιο σκληροί στο Κυπριακό.

Γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους, υπάρχει μια σχολή στην Ελλάδα που επιμένει ότι η αποφασιστική προσπάθεια πρέπει να γίνει αυτήν ακριβώς τη στιγμή, με τον Ερντογάν αποδυναμωμένο και τον διεθνή παράγοντα αποφασισμένο να τον πιέσει για υποχωρήσεις. Αντί να υποχρεώνουμε δηλαδή τον Παύλο Αποστολίδη σε επαφές για τις επαφές, να αξιοποιήσουμε την εμπειρία του και τις καλές του σχέσεις με την άλλη πλευρά για να διερευνήσουμε τα πραγματικά περιθώρια για συγκλίσεις.

Είναι αλήθεια όμως ότι η καθημερινή καταγγελία των, πραγματικών ή φανταστικών, «ανθελληνικών προκλήσεων» φέρνει περισσότερες ψήφους στα κόμματα και μεγαλύτερη θεαματικότητα στα κανάλια. Τι θα γινόμασταν, αλήθεια, χωρίς βαρβάρους;