Δεν υπάρχουν πραγματικοί ηγέτες για το κλίμα

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες χαρακτήρισε την πρόσφατη μελέτη για την κλιματική κρίση «κόκκινο σήμα για την ανθρωπότητα». Και πρόσθεσε: «Βρισκόμαστε στο χείλος της αβύσσου». Σκέφτεστε ότι αυτά τα λόγια θα είχαν σημάνει συναγερμό στην κοινωνία μας. Ομως, όπως τόσες φορές πριν, δεν συνέβη κάτι τέτοιο. Η άρνηση της κλιματικής και οικολογικής κρίσης είναι τόσο βαθιά, ώστε κανείς πλέον δεν δίνει προσοχή. Παρ’ όλα αυτά υπάρχει ελπίδα, αλλά η ελπίδα ξεκινά με την ειλικρίνεια. Επειδή η επιστήμη δεν ψεύδεται. Τα στοιχεία είναι ξεκάθαρα, αλλά αρνιόμαστε να τα δεχθούμε. Αρνιόμαστε να παραδεχθούμε ότι πρέπει να επιλέξουμε μεταξύ της διάσωσης του πλανήτη ή του μη βιώσιμου τρόπου ζωής μας. Επειδή θέλουμε και απαιτούμε και τα δύο.

Ομως είναι πολύ αργά. Οσο άβολη και αν δείχνει η πραγματικότητα, αυτήν επέλεξαν οι ηγέτες μας μέσα από δεκαετίες αδράνειας. Η επιστήμη δεν ψεύδεται. Εάν θέλουμε να επιτύχουμε τους στόχους της Συμφωνίας των Παρισίων του 2015 – ελαττώνοντας έτσι τις μη αναστρέψιμες αλυσιδωτές αντιδράσεις που μπορεί να προκληθούν και οι οποίες θα είναι εντελώς εκτός από τον ανθρώπινο έλεγχο -, χρειάζεται άμεσα και δραστικά να μειώσουμε την εκπομπή ρύπων, περισσότερο απ’ ό,τι έχουμε κάνει ποτέ ως τώρα. Και μια και δεν διαθέτουμε τις τεχνολογικές λύσεις που θα εξασφαλίσουν κάτι τέτοιο, σημαίνει ότι θα πρέπει να προχωρήσουμε σε βασικές αλλαγές στην κοινωνία μας. Ακόμα και αν όλες οι χώρες υλοποιήσουν τις δεσμεύσεις τους, ο κόσμος θα είναι τουλάχιστον 2,7 βαθμούς Κελσίου πιο ζεστός έως το τέλος του αιώνα.

Ομως η αλήθεια είναι πως δεν υλοποιούμε τους στόχους. Η επιστήμη δεν ψεύδεται, αλλά δεν μας λέει και τι ακριβώς να κάνουμε. Ωστόσο μας δίνει μια εικόνα για το τι πρέπει να γίνει. Φυσικά, είμαστε ελεύθεροι να την αγνοήσουμε και να παραμείνουμε σε άρνηση. Ή να κρυφτούμε πίσω από έξυπνες υπολογιστικές μεθόδους, παραθυράκια και ατελείς στατιστικές. Λες και η ατμόσφαιρα νοιάζεται για τα δικά μας πλαίσια. Λες και μπορούμε να τα βάλουμε με τους νόμους της φυσικής.

Οπως λέει ο έγκριτος επιστήμονας Τζιμ Σκία: «Ο περιορισμός της ανόδου της θερμοκρασίας είναι εφικτός μέσα στους νόμους της φυσικής και της χημείας, όμως για να τον επιτύχουμε απαιτούνται αλλαγές που δεν έχουν ξαναγίνει ποτέ». Για να είναι επιτυχής η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα στη Γλασκώβη θα χρειαστούν πολλά πράγματα. Πάνω απ’ όλα θα χρειαστεί ειλικρίνεια, αλληλεγγύη και θάρρος.

Το κλίμα και η οικολογική έκτακτη ανάγκη είναι, φυσικά, μόνο ένα σύμπτωμα μιας πολύ μεγαλύτερης κρίσης. Μιας κοινωνικής κρίσης, μιας κρίσης ανισότητας που χρονολογείται από την αποικιοκρατία και όχι μόνο, μιας κρίσης που βασίζεται στην ιδέα ότι μερικοί άνθρωποι αξίζουν περισσότερο από άλλους και, ως εκ τούτου, έχουν το δικαίωμα να εκμεταλλεύονται και να κλέβουν τη γη και τους πόρους άλλων ανθρώπων. Είναι όλα αλληλένδετα. Πρόκειται για μια κρίση βιωσιμότητας, από την αντιμετώπιση της οποίας θα ωφεληθούν όλοι. Η ελπίδα είναι παντού γύρω μας. Το μόνο που θα χρειαζόταν είναι ένας παγκόσμιος ηγέτης – ή ένα πλούσιο έθνος – που να αποφασίσει να είναι ειλικρινής για να αντιμετωπίσει πραγματικά την κλιματική κρίση. Ενας ηγέτης που μετράει όλους τους αριθμούς – και στη συνέχεια αναλαμβάνει γενναίες ενέργειες για τη μείωση των εκπομπών ρύπων στον ρυθμό και στην κλίμακα που απαιτεί η επιστήμη. Τότε όλα θα μπορούσαν να κινηθούν με σκοπό και νόημα. Το ρολόι χτυπά. Συνέδρια συνεχίζονται. Οι εκπομπές συνεχίζουν να αυξάνονται. Ποιος θα είναι αυτός ο ηγέτης;

Η Γκρέτα Τούνμπεργκ είναι σουηδή ακτιβίστρια που ενέπνευσε ένα κίνημα σχολικών απεργιών ενάντια στην κυβερνητική αδράνεια για το κλίμα