25 ετών παθήματα έγιναν μαθήματα;

Ξεκίνημα με 2 νίκες πεντακάθαρες, μία ήττα στα ερωτηματικά και μία ισοπαλία, μέσα στο Καραϊσκάκη, προλογίζει μια άλλη πορεία, που σημαίνει το πάθημα μάθημα. Και εύχομαι ολόψυχα να συμβαίνει αυτό. Γιατί την περιπέτεια που βίωσε στο περσινό πρωτάθλημα, το να ξεκινάς δηλαδή σε πέντε αγώνες με δύο ήττες και τρεις ισοπαλίες, είναι κάτι που σε οδηγεί ή σε βαριά κατάθλιψη ή σε βαθιά περισυλλογή. Και αυτή την αγωνιστική κατάδυση είχες 63 χρόνια να τη βιώσεις, από το περιβόητο πρωτάθλημα του 1958, όταν με κάθε τρόπο ο ισόβιος Απόστολος Νικολαΐδης αποφάσιζε να ξεριζώσει τον λίαν επικίνδυνο διάδοχό του, τον μετέπειτα γενικό γραμματέα Αθλητισμού, τον Κώστα Παπαναστασίου.

Και είχε διαγνώσει τη σήψη και την αγωνιστική ανελαστικότητα ο Παπαναστασίου. Κι έκανε τη μεγάλη τομή αντικαθιστώντας τα κουρασμένα παλικάρια με νέο αίμα. Και Αλούπης, Μαριδάκης, Κουρτζίδης, Σοφιανός, Φωτεινός, Παπαντωνίου, Πετρόπουλος, Ασημακόπουλος είδαν την πόρτα της εξόδου. Σπουδαίοι παίκτες, οι μισοί φόρεσαν φανέλα εθνικής ομάδας. Ομως είχαν κάψει τα χιλιόμετρα, και μια στρατιά πιτσιρικάδες μπήκε και τους ανανέωσε: Δομάζος, Μπενάρδος, Φυλακούρης, Παπαεμμανουήλ, Ανδρέου, Θεοφάνης, μαζί με τους μεγαλύτερους: Λινοξυλάκη, Βουτσαρά, Αγγελόπουλο, Πανάκη, βάλαν τα θεμέλια στον μεγάλο Παναθηναϊκό της δεκαετίας του ’60.

Κι έπρεπε να βουλιάξει στη δέκατη θέση ο μεγάλος σύλλογος, κάτω κι από τον Απόλλωνα Καλαμαριάς. Και γλίτωσαν την υποβάθμιση γιατί άλλαξε τους όρους πρωταθλήματος ο συχωρεμένος ο Μέρμηγκας, που είπε ό,τι και ο Ανδριανόπουλος τριάντα χρόνια μετά: Δεν μπορώ να πληγώσω τον αδελφικό μου φίλο, τον Απόστολο Νικολαΐδη. Και ο Παναθηναϊκός τότε την έβγαλε καθαρή και ξεκίνησε τη μεγάλη πορεία. Με ένα θύμα: τον διωγμό του Παπαναστασίου.

Αυτή η πανάρχαιη ελληνική ασθένεια της αχαριστίας έκανε το θαύμα της. Και τον ξήλωσε ο κυρ Απόστολος και στην καρέκλα του φύτεψε τον ξενοδόχο, τον Αντώνη τον Μαντζαβελάκη. Μια από τα ίδια 10 χρόνια μετά. Μετά από τα δύο πρώτα σπαθάτα πρωταθλήματα που πήρε ο Ολυμπιακός του Μπούκοβι. Κι αυτή τη φορά, άδικα των αδίκων, ξεκαρφώθηκε μια ολόκληρη ομάδα, που είχε πάρει μέχρι τότε 6 πρωταθλήματα. Και στον κάλαθο των αχρήστων Βουτσαράς, Θεοφάνης, Πανάκης, Ανδρέου, Πιτυχούτης, Παπαεμμανουήλ, ο Τάκαρος ο Λουκανίδης, το τανκς ο Τάκης ο Παπουλίδης, ο Αριστείδης ο Καμάρας, ο Σακελλαρίδης, η σπονδυλική στήλη της Εθνικής Ελλάδος, που, τρία χρόνια πριν, κομμάτιασε τη Δανία 4-2 και την Ουαλία 1-0. Και που μείναμε έξω από το παγκόσμιο της Μεγάλης Βρετανίας, γιατί πέσαμε πάνω στο βουνό που λεγόταν Σοβιετική Ενωση, με Γιασίν, Μετρεβέλι, Ιβάνοφ, Πονομαριέφ.

Κι όμως φαγώθηκαν και λασπώθηκαν, και από τους 10 μόνον ο Αριστείδης ξανάπαιξε. Τους άλλους τους έφαγε η δάγκα και η μαρμάγκα. Και φύγανε και οι εννιά αδικαίωτοι. Και μαζί τους ξηλώθηκε και ο καλύτερος μέχρι τότε προπονητής που είχε γνωρίσει η Ελλάδα, ο Στέφαν Μπόμπεκ. Βέβαια, εκείνη η περιπέτεια είχε κόστος. Δεν φαγώθηκε ένας Παναθηναϊκός ολόκληρος τσάμπα και βερεσέ, αναιμάκτως. Εκαρατομήθη ο αρχιτέκτων της σφαγής των εννέα… ο Αντώνης ο Μαντζαβελάκης. Γιατί την πρώτη χρονιά της ανανέωσης η ομάδα πήγε στην Εντατική.

Επεσε από πάνω η μισή χούντα για να μη βουλιάξει η Τριφυλάρα. Κι όμως, και μετά κι από αυτό το άδικο ξεκλήρισμα, ο πράγματι μεγάλος σύλλογος ξαναπήρε κεφάλι. Νέα παιδιά, από το πουθενά, άλλα μέσα από τα σπλάγχνα του, άλλα από γειτονιές της Αθήνας, Οικονομόπουλος, Ελευθεράκης, Τομαράς, Δημητρίου, Αθανασόπουλος, Καψής, Γραμμός, Κοψαχείλης, ο Τότης ο Φυλακούρης, ο γίγαντας Αντώνης Αντωνιάδης, χτίζανε δίπλα στον μεγάλο Δομάζο τον Παναθηναϊκό του Γουέμπλεϊ. Εδώ για σήμερα κάνω κράτει, γιατί το θέμα τεράστιο και ο Παναθηναϊκός βαρύς καημός. Κι επειδή από δικούς τους ακούνε μόνον φληναφήματα, άσε τον Αποδυτηρίωνα, που είναι και παλιό παιδί και πονάει και τους μεγάλους συλλόγους και την ιστορία τους, να ανοίξει το βιβλίο τού πράγματι μεγάλου Παναθηναϊκού.