Το νέο ξεκίνημα της Γερμανίας

Η Γερμανία ψήφισε και η φαινομενικά αιώνια καγκελάριός της, Ανγκελα Μέρκελ, αποχωρεί τελικά έπειτα από 16 χρόνια. Στην πραγματικότητα, αυτή είναι η μόνη βεβαιότητα που προσέφεραν οι εκλογές. Ολα τα άλλα παραμένουν διφορούμενα. Σε αντίθεση με τους γείτονές τους στην αριστερή όχθη του Ρήνου, οι Γερμανοί δεν είναι επαναστάτες. Οι τελευταίες ομοσπονδιακές εκλογές το απέδειξαν για άλλη μια φορά. Τα ακροαριστερά και τα ακροδεξιά κόμματα αποδυναμώθηκαν περαιτέρω.

Η πολιτική σταθερότητα και συνέχεια είναι μια ουσιώδης σταθερά για τη Γερμανία, λόγω της ιστορίας, του μεγέθους και της θέσης της στην καρδιά της Ευρώπης, και είναι αξίες που προφανώς λατρεύουν οι περισσότεροι γερμανοί πολίτες. Αν η Μέρκελ είχε αποφασίσει να είναι και πάλι υποψήφια, σχεδόν σίγουρα θα είχε επανεκλεγεί. Κι όμως, η ίδια πλειοψηφία είχε συνειδητοποιήσει πλήρως ότι η προσέγγιση της Μέρκελ δεν μπορούσε να συνεχιστεί. Η μέθοδός της να περιμένει την εξέλιξη των καταστάσεων πριν δράσει ισοδυναμούσε με πλήρη αποποίηση ενός στρατηγικού οράματος για τη Γερμανία και την Ευρώπη. Η Γερμανία χρειαζόταν ρήξη με το παρελθόν – μια νέα αρχή – και αυτό είναι που ψήφισε τώρα το εκλογικό της σώμα, παρότι φαινομενικά επέλεξε να κυβερνηθεί από το Κέντρο.

Η πραγματική αλλαγή – η οποία με τα γερμανικά πρότυπα μπορεί σχεδόν να χαρακτηρισθεί ως μικρή επανάσταση – έγκειται στην ξαφνική μετάβαση από τους δύο κομματικούς συνασπισμούς που ήταν προηγουμένως ο κανόνας σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Τώρα αναμένεται ένας τριμερής συνασπισμός. Παρ’ όλο που παρέμειναν πρώτοι, Σοσιαλδημοκράτες και Χριστιανοδημοκράτες έχουν αποδυναμωθεί σημαντικά. Αυτό το γεγονός και μόνο θα αλλάξει θεμελιωδώς την ισορροπία δυνάμεων σε κάθε μελλοντική κυβέρνηση συνασπισμού.

Είναι αλήθεια ότι τα δύο κύρια κόμματα έχουν ακόμη την επιλογή να συνεχίσουν τον «μεγάλο συνασπισμό» τους υπό την ηγεσία ενός σοσιαλδημοκράτη καγκελαρίου. Αλλά αυτή η ρύθμιση – σε αντίθεση με έναν τριμερή συνασπισμό – θα συνεπαγόταν τη συνέχιση της αδράνειας των προηγούμενων ετών και όχι μια νέα αρχή. Κανείς δεν θα μπορούσε σοβαρά να ευχηθεί αυτό το αποτέλεσμα.

Η επίτευξη μιας νέας εκκίνησης απαιτεί την επιδέξια συμφιλίωση φαινομενικά αντιφατικών στοιχείων και παρορμήσεων – μια συγχώνευση συγκρούσεων και συμβιβασμών, δυναμισμού και σταθερότητας. Η ηγεσία στη μετά Μέρκελ εποχή δεν απαιτεί τίποτα λιγότερο. Για όλους τους Ευρωπαίους, το μεγάλο, κυρίαρχο ερώτημα της εποχής μας είναι αν θα ανταποκριθούμε στις προκλήσεις του εικοστού πρώτου αιώνα. Τι θα μας συμβεί σε μια εποχή κλιματικής κρίσης, ιογενών απειλών και διαταρακτικής τεχνολογικής αλλαγής; Τι μας επιφυλάσσει η επικείμενη σύγκρουση μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων αυτού του αιώνα, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας; Τεράστιες προκλήσεις περιμένουν την επόμενη κυβέρνηση συνασπισμού της Γερμανίας τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική πολιτική, και, ιδιαίτερα, στους τομείς όπου συναντιούνται αυτά τα δύο. Ο κόσμος υφίσταται μια ολοκληρωμένη, ριζική αναδιάταξη και ούτε η Ευρώπη ούτε η Γερμανία θα γλιτώσουν από τις επιπτώσεις.

Το γερμανικό εκλογικό σώμα μίλησε και από την εμφάνισή του δεν αποφάσισε, τελικά, λάθος. Επέλεξε την απόκλιση από την αδράνεια. Μέχρι το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας, η Γερμανία και η Ευρώπη θα ζήσουν σε μια εντελώς νέα πραγματικότητα. Η επόμενη κυβέρνηση της Γερμανίας θα μετρηθεί από το πώς χειρίζεται τη μετάβαση της χώρας σε αυτήν την περίοδο αλλαγής. Το καθήκον θα είναι η ελαχιστοποίηση της ζημιάς στον κοινωνικό ιστό. Είτε μας αρέσει είτε όχι, η Γερμανία και η Ευρώπη βρίσκονται μπροστά σε ενδιαφέρουσες εποχές.

Ο Γιόσκα Φίσερ, υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας και αντικαγκελάριος από το 1998 έως το 2005, ήταν ηγέτης του γερμανικού κόμματος των Πρασίνων επί σχεδόν 20 χρόνια.