Εφυγε ο σοφός δάσκαλος Ντούντα Ιβκοβιτς

Αν είναι αλήθεια αυτό που είπε ο σέρβος προπονητής Ντούσαν Βουγιάσεβιτς, ότι δηλαδή ο Ντούσαν Ιβκοβιτς ασθένησε από μια μόλυνση που έπαθε εξαιτίας της ενασχόλησης με τα περιστέρια του, τότε μπορούμε να πούμε πως ο Ντούντα ήταν τόσο δοσμένος στα πάθη του, ώστε πλήρωσε με τη ζωή του ένα από τα πιο μεγάλα του. Ο αποκαλούμενος και «σοφός» καμάρωνε πάντα για την ικανότητά του να εκπαιδεύει περιστέρια. Πριν από χρόνια είχα γράψει πως σαν περιστέρια έβλεπε και τους αθλητές του: του είχε αρέσει πάρα πολύ κι όταν βρεθήκαμε στο Μικρολίμανο μου είπε πως λίγοι έχουν καταλάβει πως «άλλο είναι η διδασκαλία κι άλλο η προπόνηση» κι ότι αυτός λατρεύει το πρώτο. Στην ιστορία του ελληνικού μπάσκετ υπήρξαν πολλοί σπουδαίοι προπονητές, ξένοι κι Ελληνες. Υπήρξαν γεννημένοι νικητές, πανέξυπνοι διοικητές, «στρατηγοί», εμψυχωτές και «αλεπούδες» των πάγκων. Κι ένας μόνο δάσκαλος. Ο Ντούσαν Ιβκοβιτς.

Καλύτερο

Νομίζω το μεγαλύτερο παράσημο του Ιβκοβιτς είναι ότι όλοι σχεδόν οι φίλοι του μπάσκετ, όταν αναφέρονται σε ομάδες που έπαιξαν ωραίο μπάσκετ, μιλάνε για ομάδες στις οποίες αυτός ήταν προπονητής. Ο Αρης του 1980, στον οποίο πρωτοδούλεψε στην Ελλάδα, ήταν μια ομάδα μπροστά από την εποχή της κι ας μην κέρδισε το πρωτάθλημα: «δεν το ήθελαν αυτό οι παράγοντες της ομάδας» έχει πει κάπως αινιγματικά. Ο Ολυμπιακός έπαιξε το καλύτερό του μπάσκετ με τον Ντούντα το 1997-98, όταν κατέκτησε τα πάντα, ενώ χάρη σε αυτόν και στην επιστροφή του στην ομάδα έκανε το 2012 το περίφημο «θαύμα της Κωνσταντινούπολης» κερδίζοντας κόντρα στα προγνωστικά την ΤΣΣΚΑ στον τελικό της Ευρωλίγκας με ένα καλάθι του Πρίντεζη στη λήξη. Χάρη, όμως, στον Ντούντα είδαμε και τον καλύτερο ΠΑΟΚ (να παίζει το 1993 στο Final 4 και να χάνει στο ΣΕΦ από την Μπενετόν του Κούκοτς με Φασούλα, Πρέλεβιτς, Κόρφα, Μπάρλοου κ.λπ.), είδαμε και τον καλύτερο Πανιώνιο (στη διετία 1994-96), και την καλύτερη ΑΕΚ, στην οποία ο Ντούντα ανέδειξε παιδιά όπως ο Μιχάλης Κακιούζης, ο Δήμος Ντικούδης, ο Νίκος Χατζής, ο Νίκος Ζήσης, ο Γιάννης Μπουρούσης.

Σπανούλης

Φυσικά ο Ντούσαν Ιβικοβιτς κέρδισε στην καριέρα του τα πάντα (και δυο φορές), ενώ για χρόνια ήταν ο αρχηγός του μεγάλου κογκλάβιου των σέρβων προπονητών που οδήγησαν τους Πλάβι στην κορυφή του κόσμου. Αλλά κυρίως θα τον θυμούνται όλοι ως μεγάλο παιδαγωγό: τον μόνο ίσως δάσκαλο που πέρασε από το ελληνικό μπάσκετ, δηλαδή τον μόνο που ήθελε και ήξερε να βελτιώνει αθλητές. Ισως για αυτό οι δηλώσεις των αθλητών για το αντίο του χθες ήταν πιο ζεστές και πιο αυθόρμητες από τις ανακοινώσεις των ομάδων τις οποίες τίμησε με την παρουσία του. «Α ρε Ντούντα, δάσκαλε, ηγέτη, άρχοντα. Οι λέξεις είναι μικρές, λίγες, μπροστά στο μεγαλείο σου… Σε ευχαριστώ για όσα μου δίδαξες… Σε ευχαριστώ που υπήρξες μέντοράς μου και ήσουν πάντα δίπλα μου! Ησουν το ίδιο το μπάσκετ! Είμαι συντετριμμένος» έγραψε ο Βασίλης Σπανούλης. «Με έμαθες τι σημαίνει πρωταθλητής» έγραψε ο Καρλ Χάινς. Οι ομάδες αποχαιρέτησαν έναν προπονητή. Οι αθλητές έναν δάσκαλο.

Μύθος

Ο Ιβκοβιτς είχε μια σπάνια ικανότητα να φέρνει τα πάντα στα μέτρα του: ποτέ δεν τον τρόμαξε καμία δυσκολία και καμία αναποδιά. Ηταν ένας άνθρωπος που πίσω από ένα μόνιμο χαμόγελο και μια ηρεμία μοναδική, έκρυβε μια σκληρότητα απερίγραπτη: όχι τυχαία όταν ήταν μικρός ξεκίνησε τον αθλητισμό παίζοντας μποξ, πριν ο μεγαλύτερος αδελφός του τον μυήσει στο μπάσκετ. Ο Γιώργος Πρίντεζης έχει πει ότι όταν ήταν στον Ολυμπιακό τη δεύτερη φορά κάποιοι συμπαίκτες του είχαν ζητήσει από τον Σπανούλη να τον παρακαλέσει να «γλυκάνει» λίγο μπας και σταματήσει να τους τρομάζει! Στην Ελλάδα κυκλοφορούσε ήδη από το 1980 ένας αστικός μύθος που τον ήθελε να έχει ζητήσει από τη διοίκηση του Αρη να διώξει τον Γκάλη. Δεν ήταν αλήθεια, αλλά ο Ντούντα ξεκαθάρισε επίτηδες το πράγμα μόλις το 2016: για 36 χρόνια ήθελε όλοι να πιστεύουν πως αυτό έχει συμβεί, γιατί όπως έλεγε «κάποιοι νομίζοντας πως ήθελα να διώξω τον Γκάλη, καταλάβαιναν πως αν δεν με ακούνε, δεν θα διστάσω να διώξω και τους ίδιους»! Εντυπωσιακό είναι επίσης πως υιοθέτησε ως προσωνύμιο το περίφημο «ο σοφός», που ο Παναγιώτης Φασούλας του είχε προσάψει κάποτε ειρωνικά. Μετά την ήττα του ΠΑΟΚ από την Μπενετόν στο ΣΕΦ οι δημοσιογράφοι είχαν ζητήσει εξηγήσεις από τον Φασούλα για τον τρόπο που είχε αντιμετωπίσει τον ψηλό της Μπενετόν Στέφανο Ρουσκόνι. Ο Πάνυ τους είχε δείξει τον Ιβκοβιτς και του είπε «να ρωτήσουν τον σοφό» – το σοφός ήταν ειρωνικό. Αλλά ο Ντούντα το βρήκε υπέροχο. Και το κράτησε ώστε έγινε κάτι σαν δεύτερο επίθετό του.

Ατάκες

Ηταν επίσης μέγας ατακαδόρος. «Και η τούρτα είναι γλυκιά, αλλά τι να την κάνω;» είπε κάποτε στον μάνατζερ του Ολυμπιακού Τάκη Λιβιεράτο όταν αυτός του ζήτησε να μη διώξει τον Γουίλ Αντερσον γιατί έχει γλυκό σουτ. Και ήταν και είρωνας. Κάποτε, σε ένα ντέρμπι Ολυμπιακού – Παναθηναϊκού ρώτησε τον διαιτητή Αλέκο Ψαριανό αν είχε γύψο στο ένα του χέρι και δεν μπορούσε να το σηκώσει για να σφυρίξει ένα φάουλ σε βάρος του Παναθηναϊκού.

Λατρεία

Φυσικά ο Ιβκοβιτς ανήκει και στην κατηγορία εκείνων που βρήκαν στην Ελλάδα όχι απλά την Ιθάκη τους, αλλά ένα βασίλειο πραγματικό: αγάπησε τη χώρα, τη βραδινή ζωή της, το φαγητό, τη χαρά της ζωής που η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη μπορούν απλόχερα να προσφέρουν. Σε αυτό μοιάζει με τον κουμπάρο του Ζέλικο Ομπράντοβιτς, έναν άλλο που πιστεύει πως η Ελλάδα είναι κάτι σαν τον παράδεισο. Ο Ντούντα λάτρευε τον Μητροπάνο: θα τον βρει στον παράδεισο του μπάσκετ που πάει για να ρίξει ένα ζεϊμπέκικο.

Μυθιστόρημα

Στα παράξενα του τέλους του είναι ότι ενώ άφησε την τελευταία του πνοή το πρωί της Κυριακής σε νοσοκομείο του Βελιγραδίου μάθαμε τον θάνατό του μόλις χθες: τέσσερις ολόκληρες μέρες αργότερα. Το ιατρικό ανακοινωθέν μιλά για θάνατο που προήλθε «μετά από επιπλοκή που προκλήθηκε από την εισχώρηση νερού στα πνευμόνια του και την ύπαρξη έρπη». Κάποιοι φίλοι του στην Αθήνα μου είπαν ότι τον τελευταίο καιρό είχε κι ένα πρόβλημα στο συκώτι: καθόλου περίεργο. Εγώ προτιμώ την εκδοχή του Βουγιάσεβιτς που είπε ότι πλήρωσε την αγάπη του για τα περιστέρια. Το φινάλε ενός ανθρώπου που έζησε τη ζωή του με πάθος είναι προτιμότερο να έχει να κάνει με κάποιο από τα πάθη του: είναι πιο πολύ μυθιστορηματικό. Και η ζωή του σκληρού κοσμοπολίτη Ντούντα ήταν σαν μυθιστόρημα…