Στη Σαμίρα

Ας σε ονομάσω Σαμίρα.

Δεν είναι το αληθινό σου όνομα, γιατί το αληθινό τώρα πια το κρύβεις. Oπως κρύβεσαι κι εσύ. Ελπίζω δηλαδή να κρύβεσαι, και να μη χτύπησε η πόρτα σου όπως χτύπησε της Νάζια, μητέρας τεσσάρων παιδιών που επί τρεις μέρες δεκαπέντε Ταλιμπάν τής ζητούσαν να τους μαγειρέψει: «Είμαι φτωχή, με τι να σας μαγειρέψω;» τους ρωτούσε, και την τέταρτη μέρα δεν της ζήτησαν πια τίποτα, μόνο μπήκαν μέσα και τη χτύπησαν με τις άκρες των ΑΚ47 τους και μετά έριξαν μια χειροβομβίδα στο δωμάτιο. Η Νάζια δεν κρύβεται πια, είναι νεκρή.

Είναι τόσο πολλά που δεν θα κάνεις πια, Σαμίρα. Εκδιώχθηκες από τα προστατευτικά όρια που νόμιζες ότι φύλαγαν τον κόσμο σου. Είσαι εξόριστη. Καμιά δικαιοσύνη τώρα για σένα, ούτε για να την υπηρετήσεις ούτε για να προστατευθείς. Ούτε κι αν είσαι μια από τις 250 δικαστές στη χώρα σου (ήδη τον Ιανουάριο δύο γυναίκες δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου δολοφονήθηκαν), ούτε κι αν είσαι μια από τις υπερασπίστριες ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τις εισαγγελείς ή τις αστυνομικούς. Θα κυνηγήσουν τώρα εσένα, γιατί ξεχύθηκαν από τις φυλακές όπου εσύ τους είχες βάλει απονέμοντας δικαιοσύνη, και ουρλιάζουν στους δρόμους «Πού είναι η γυναίκα που δίκαζε;». Η τιμωρία είναι γένους θηλυκού, και τώρα θηλυκός ο στόχος της. Είσαι εξόριστη από κάθε εργασία, όπως η Μπεχέστα, τηλεοπτική παρουσιάστρια που επειδή πήρε συνέντευξη από εκπρόσωπο των Ταλιμπάν μόλις που πρόλαβε να φύγει από τη χώρα, σώζοντας παρά τρίχα τη ζωή της. Είσαι εξόριστη από κάθε μόρφωση: ούτε για να μάθεις, ούτε για να διδάξεις. Εκλεισες τον υπολογιστή σου, έσβησες τα αρχεία σου, έκρυψες τα διπλώματα και πιστοποιητικά σου. Ποια είσαι τώρα; Η ταυτότητα είναι γένους θηλυκού, αλλά και η κρυψώνα. Ολα, τώρα, στην κρυψώνα σου. Αν έχεις.

Δεν θα βάψεις τα νύχια σου, Σαμίρα, δεν θα βάλεις κραγιόν, δεν θα φορέσεις το κίτρινό σου φουστάνι. Εκείνη η βιτρίνα του μαγαζιού με τις χαρούμενες φωτογραφίες όμορφων γυναικών, καλύφθηκε μέσα σε μια νύχτα με άσπρη μπογιά και τα συνθήματα των κατακτητών. Είναι τόσο μικρή, τόσο απειροελάχιστη πινελιά σ’ αυτόν τον μεγάλο κόσμο που ζούμε τα βαμμένα σου νύχια, τα λαμπερά σου μαλλιά κάτω από το φως του ήλιου – εσύ η ίδια, κάτω από το φως του ήλιου: ποιον να απειλούν; Πόσο απειλητικές είναι οι ελεύθερές σου κινήσεις στον δρόμο ή σ’ ένα λεωφορείο, ποιος κινδυνεύει από το γέλιο και το τραγούδι σου; Αλλ’ όμως είναι όλα αυτά, φαίνεται, ανυπόφορα. Ζούμε στον 21ο αιώνα, όμορφή μου Σαμίρα, αλλά να που το χαμόγελό σου είναι όπλο τρομερό, και το φοβούνται. Κι έτσι, σκυμμένη πάνω στις άδειες σου παλάμες όπως η Χόρια μέσα σε ένα από τα τελευταία αεροπλάνα που πέταξαν, ψιθυρίζεις «τώρα δεν έχω τίποτα». Τώρα δεν έχεις τίποτα.

Η ήττα είναι τρομακτική, Σαμίρα. Και δεν είναι βέβαια δική σου. Η ήττα, και θα πω τώρα μια κοινοτοπία (γιατί είμαστε τόσο καλοί στις κοινοτοπίες, εμείς εδώ), είναι δική μας. Εμάς των υπολοίπων, που δεν μπορέσαμε ν’ απλώσουμε πάνω σου τη σκιά της δικαιοσύνης, την ομπρέλα της ελευθερίας. Καθώς καλύπτεσαι πίσω από την μπούργκα και τα σφαλισμένα σου παράθυρα, καθώς βυθίζεσαι στη σιωπή των φαντασμάτων που επανήλθαν, 20 χρόνια μετά, ολόιδια όπως παλιά, η ήττα είναι απόλυτα δική μας και μοιάζει με πολλές άλλες: τα ίδια ωραία γενναία λόγια, οι ίδιες υπέροχες προθέσεις. Με μία μόνο διαφορά: εσύ δεν είσαι ίδια. Γιατί τα 20 αυτά χρόνια που δούλεψες μέρα – νύχτα για να γίνεις αυτό που έγινες δεν ήταν φαντάσματα. Αυτό που έγινες, Σαμίρα, δεν είναι φάντασμα, ακόμα κι αν μας στοιχειώνει. Η μόρφωση, η δύναμη, η ελευθερία που κέρδισες έσκαψαν την κοίτη του ποταμού που, αυτό είναι αλήθεια κι ας είναι άλλη μια κοινοτοπία, δεν πάει πίσω.

Γνωστά κι ανήμπορα τα λόγια μας, γι’ αυτό αγνόησέ τα. Αλλά πίσω απ’ τα σφαλισμένα σου παράθυρα, κοίτα καλά την εικόνα σου στον καθρέφτη: είσαι ακόμα εσύ, και δεν είσαι φάντασμα. Ολοι οι άλλοι γύρω σου μπορεί να είναι, αλλά όχι εσύ.

Η Καρολίνα Μέρμηγκα είναι συγγραφέας