«Στις φλέβες ολωνών»

Ετσι όπως πήγαινε να ξεψυχήσει κακήν κακώς η δεκαετία του ’60, στις τάξεις του δημοτικού και μόνη παρηγοριά το βράδυ στο σπίτι το ραδιόφωνο. Ενα μαύρο παραλληλόγραμμο από βακελίτη με φάτσα πλαστικό που υποδύονταν την ψάθα στη μέση της οποίας είχε φυτρώσει ένα μάτι Κύκλωπα πρασινογάλαζο με κινούμενους ιριδισμούς που όταν σταματούσαν σήμαινε πως «έπιασες» σταθμό. Οι σταθμοί δε, στο κάτω μέρος ήταν γραμμένοι με κίτρινα γράμματα απάνω σ’ ένα γυαλί σκούρο καφέ που τα φώτιζαν όμως μικρά λαμπιόνια κάνοντάς τα να ξεχωρίζουν.

Τη νύχτα εκεί κατά τις δέκα; Εντεκα; Εκεί που έπρεπε να είμαστε με τον αδερφό μου στα κρεβάτια μας και να κοιμόμαστε υπήρχε μια μουσική εκπομπή στο Δεύτερο πρόγραμμα της ΕΡΤ, τότε ΕΙΡ, που θεωρούσα πως έπρεπε να ακούσω με κάθε θυσία. Παρά το απαγορευτικό της μαμάς. Την παρουσίαζε ο νεότατος τότε Γιώργος Παπαστεφάνου. Επαιρνα λοιπόν αυτό το τεράστιο θεόβαρο επίτευγμα της τότε τεχνολογίας μάρκας COSMOPHON, το έχωνα κάτω απ’ τις κουβέρτες κι έφτιαχνα έτσι μια προσωπική σπηλιά, θαλασσινή κατά τη γνώμη μου, ίσως γιατί τη φώτιζε σαν φάρος το πρασινογάλαζο μάτι του ραδιοφώνου μας. Θυμάμαι σχεδόν σαν τώρα (ή είναι τώρα;) να ακούω τη φωνή που μετά τόσο αγάπησα, του παρουσιαστή να λέει. «Θ’ ακούσουμε τώρα έναν νέο συνθέτη που μας παρουσιάζει ο Μάνος Χατζηδάκις σε ενορχήστρωση δική του. Ο συνθέτης ονομάζεται Μίκης Θεοδωράκης και τραγουδάει η Γιοβάνα. Τίτλος “Η μυρτιά”. Στίχοι Νίκου Γκάτσου».

Αρχισε απαλά το θέμα και λίγο πριν ολοκληρωθεί μπαίνει δυναμικά η ορχήστρα και μαζί της χίλια πουλιά, λουλούδια του ουρανού, φιλιά κι αστέρια εισβάλουν στη ζωή και τα όνειρά μου γεμίζουν ασφυκτικά την παιδική σπηλιά μου που δεν αντέχει και σκάει αφήνοντας τις νότες να σκορπιστούν στο σύμπαν του μέλλοντός μου.

Από τότε δεν έπαψε ποτέ να με συντροφεύει με τον έναν ή τον άλλον τρόπο κάθε φορά η μουσική του. Εψαχνα να βρω παντού το άκουσμά της. Στον πρώτο «Επιτάφιο» με Χατζιδάκι – Μούσχουρη που κυκλοφόρησε ο Πατσιφάς στην τότε Fidelity, κι αργότερα στην εκτέλεση του Μίκη με τον Μπιθικώτση. «Μέσα στις θαλασσινές σπηλιές» στα «Επιφάνια» του Σεφέρη. «Με τον λίχνο του άστρου» στο «Αξιον εστί» του Ελύτη.

Κι αργότερα στα γκρίζα και παγωμένα χρόνια της δικτατορίας στους δίσκους που μας έστελναν με άλλες ετικέτες απέξω, στην «Κατάσταση Πολιορκίας» ψιθυρίζαμε «πως άλλαξε αυτό το παιδί» αλλά και στα τραγούδια του Λόρκα που «τα κατσαρά του γυαλιστά πέφτουν στο μέτωπο μπροστά», στο «Αστέρι μου φεγγάρι μου», στην «πούλια πούχει εφτά παιδιά», στο «Τρένο φεύγει στις οκτώ», στο «μικρό παιδί παλικαράκι» που «μ’ ένα καρφί και μ’ ένα καθρεφτάκι, φαρμάκωσε ετούτον τον καιρό». Στο σαντούρι του Διακογιώργη που κλαίει (σ)την Ηλέκτρα. Στην «Προδομένη μου αγάπη». Και σε τόσα… τόσα… τόσα…

Πώς ν’ αποχαιρετήσεις κάποιον που ζει εδώ και χρόνια κάθε μέρα μέσα σου; Επικήδειο για κάποιον που η ύπαρξή του σπαρταράει στο αίμα σου δεν γράφεις. Ο Μίκης ίσως άκουσε κι υπάκουσε στην προτροπή του Ρίτσου.

«… Στις φλέβες ολονών,

Εμπα βαθιά και ζήσε».