Η γοητεία του Μίκη

Είναι 29 Ιουλίου του 2010 και στον Λυκαβηττό γίνεται συναυλία για τα 85α γενέθλια του Μίκη Θεοδωράκη. Συμμετέχουν πολλοί τραγουδιστές, ο Πανδής, ο Καλογιάννης, η Μαίρη Λίντα, ο Μαχαιρίτσας, ο Κηλαηδόνης, ο Σαββόπουλος, η Γλυκερία. Υστερα από τέσσερις ώρες, ο Μίκης παίρνει το μικρόφωνο. Κι αφού λέει ένα από εκείνα τα ηρωικά που του άρεσαν όλο και περισσότερο όσο μεγάλωνε, για τον Ελληνα που «όταν ακουμπήσει στον τοίχο γίνεται ή προδότης ή ήρωας», καλεί τον Διονύση και τον Λουκιανό να πουν μαζί το πιο αγαπημένο του τραγούδι.

Ο Λουκιανός λίγο ντρέπεται. Ο Διονύσης ανησυχεί για τον ήχο. Αλλά όταν ο Μίκης αρχίζει να τραγουδά μ’ εκείνη την κοφτή και βροντερή φωνή «στο περιγιάλι το κρυφό / κι άσπρο σαν περιστέρι», οι άλλοι δύο σπεύδουν να τον συνοδεύσουν, κι είναι η στιγμή μαγική, μοναδική, από εκείνες που ξέρεις ότι θα σου συμβούν μία φορά στη ζωή σου και μετά θα τις διηγείσαι ανατριχιάζοντας στα παιδιά σου. Οπως είναι βέβαια και μια στιγμή ερωτική, αφού είναι γνωστό ότι το ποίημα αυτό ο Σεφέρης το έγραψε για μια γυναίκα που γνώρισε στο Παρίσι, τη Ζακλίν Πουγιουλόν, αλλά δεν μπόρεσε να ζήσει μαζί της.

Να είναι αυτός ο λόγος που τρεις τελείως διαφορετικοί καλλιτέχνες ένωσαν τη φωνή τους σε ένα τραγούδι; Οχι. Το ίδιο θα έκαναν και για κάποιο από τα επαναστατικά τραγούδια του Μίκη, όποια φάση κι αν περνούσε ο τελευταίος, αριστερή, δεξιά, εθνικιστική, κομμουνιστική ή πατριωτική. Αυτό ήταν το μεγάλο ταλέντο του και η ακατανίκητη γοητεία του: ό,τι κι αν έλεγε, με όποιον κι αν τα έβαζε, είτε δίκιο είχε είτε άδικο, ήταν απλώς ο Μίκης. Για να σε στείλει για ύπνο, έπρεπε να είσαι η μητέρα τού Λέοναρντ Κοέν, να έχεις μόλις φτάσει στην Αθήνα από το Μόντρεαλ και η παράσταση να αρχίζει μεσάνυχτα (το ποίημα του Κοέν με τίτλο «My mother asleep», που διηγείται αυτή τη σκηνή, μας το θύμισε προχθές ο Ηλίας Μόσιαλος).

Είμαστε τυχερός λαός που ήταν ανάμεσά μας για τόσες δεκαετίες ο Μίκης, και μας τραγούδησε, και μας δίδαξε, και μας προστάτευσε, και βασανίστηκε για χάρη μας, και εξορίστηκε για να βρούμε την ελευθερία μας, και κάλεσε τους ξένους να μη μας ξεχάσουν όταν περνούσαμε δύσκολα. Στη δήλωσή του, ο Σαββόπουλος τον χαρακτήρισε «τελευταίο των μεγάλων», μπορεί να είναι έτσι, μπορεί και όχι, το «μεγάλος» είναι μια σχετική έννοια, μεγάλος ήταν κι ο Λουκιανός, διαφορετικά μεγάλος, όπως μεγάλος είναι βέβαια και ο ίδιος ο Διονύσης. Ποια είναι τα κοινά τους σημεία; Η ευαισθησία. Το πάθος. Η ειλικρίνεια.

Είμαστε προνομιούχος λαός.