Ενας ελεύθερος άνθρωπος

Eίναι κάποιες φορές που ό,τι και να πεις, ό,τι και να γράψεις, μοιάζει κοινότοπο. Το μόνο που θέλεις είναι να σωπάσεις, να θυμηθείς, να σκύψεις το κεφάλι, να κλείσεις τα μάτια και να ακούσεις ένα τραγούδι.

Ο Μίκης Θεοδωράκης δεν χωράει σε καλούπια. Ούτε μπορεί να διαχωρίσει κανείς τη μουσική του από την πολιτική του δράση. «Ζούσα πάντα με δύο ήχους – έναν πολιτικό κι έναν μουσικό», είχε πει το 1970 στους «New York Times». Ηταν ο συνθέτης του «Αξιον Εστί» και ταυτόχρονα το σύμβολο της αντίστασης στη δικτατορία. Γνώρισε το συρτάκι στις εσχατιές της γης και αγωνίστηκε για τις ιδέες του απ’ όποιο μετερίζι έκρινε κάθε φορά καταλληλότερο. Ηταν κοσμοπολίτης και πατριώτης. Ηταν ένας «πανέλληνας», όπως τον χαρακτήρισε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Ηταν ο τελευταίος των μεγάλων.

Ο θάνατός του βυθίζει σε πένθος τους Ελληνες, και όχι μόνο αυτούς. Πολιτικοί απ’ όλο το ιδεολογικό φάσμα, διανοούμενοι, συγγραφείς και καλλιτέχνες εκφράζουν το δέος τους απέναντι σε μια ανεπανάληπτη προσωπικότητα. Και συγκρατούν την εικόνα ενός πανύψηλου ανθρώπου που άπλωνε τα χέρια του για να διευθύνει μουσικούς, αλλά ήταν σαν να αγκάλιαζε όλο τον κόσμο, μικρούς και μεγάλους, δεξιούς και αριστερούς, ισχυρούς και αδύναμους, κυρίως αδύναμους όμως, κυρίως κατατρεγμένους.

«Δεν είμαι κομμουνιστής ούτε σοσιαλδημοκράτης ούτε οτιδήποτε άλλο», εξομολογήθηκε κάποτε ο Μίκης. «Είμαι ένας ελεύθερος άνθρωπος». Ετσι τον πενθούμε σήμερα, κι έτσι θα τον θυμόμαστε.