Πώς η φορολογία γίνεται «σύμμαχος» του περιβάλλοντος

Μπορεί η φορολογία να αποτελέσει καταλύτη για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και να εξελιχθεί σε ένα σημαντικό εργαλείο καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής και επίτευξης των κλιματικών στόχων που έχει θέσει η Επιτροπή;

Στο πρόσφατο πακέτο «Fit for 55» του Ιουλίου η Επιτροπή παρουσίασε μια σημαντική δέσμη προτάσεων για τον μετασχηματισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας, με σκοπό την επίτευξη των κλιματικών στόχων για το 2030. Ανάμεσα σε αυτές τις προτάσεις είναι και η πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας η οποία έχει καθαρά φορολογικό περιεχόμενο.

H Επιτροπή ενέκρινε την αναθεωρημένη πρόταση για τη φορολογία της ενέργειας γιατί στοχεύει να ευθυγραμμίσει τη φορολογία των ενεργειακών προϊόντων με τις ενεργειακές και κλιματικές πολιτικές της ΕΕ, να προωθήσει καθαρές τεχνολογίες και να αφαιρέσει παρωχημένες εξαιρέσεις και μειωμένους συντελεστές που ενθαρρύνουν σήμερα τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Η εν λόγω οδηγία είναι πολύ παλιά και τελευταία φορά που επικαιροποιήθηκε ήταν το 2003. Η Επιτροπή προσπάθησε αρκετές φορές να προχωρήσει σε αναθεώρησή της αλλά χωρίς αποτέλεσμα.

Εχει πλέον έρθει το τίμημα του χρόνου να προχωρήσουμε ως ΕΕ σε ριζικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις για τη διάσωση και αποκατάσταση του περιβάλλοντος. Μέσω της νέας πρότασης, μπορούμε να μειώσουμε τις επιβλαβείς επιπτώσεις του ενεργειακού φόρου ανταγωνισμού και να βοηθήσουμε στην εξασφάλιση εσόδων για τα κράτη μέλη από τους πράσινους φόρους. Οι φορολογικές πρωτοβουλίες τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και στα κράτη μέλη μπορούν να μας βοηθήσουν να επιτύχουμε τους στόχους μας για την κλιματική πολιτική ενθαρρύνοντας τη μετάβαση σε καθαρότερη ενέργεια, πιο βιώσιμη βιομηχανία και πιο φιλικές προς το περιβάλλον επιλογές, ως μέρος μιας κοινωνικά δίκαιης πράσινης μετάβασης.

Η οδηγία της ΕΕ για τη φορολόγηση της ενέργειας θεσπίζει κανόνες και ελάχιστους συντελεστές ειδικού φόρου κατανάλωσης για τη φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα κίνησης και καύσιμα θέρμανσης. Η αναθεώρηση των ελάχιστων συντελεστών για τα καύσιμα θα εξασφαλίσει ότι τα προϊόντα αυτά φορολογούνται ανάλογα με το ενεργειακό τους περιεχόμενο και τον περιβαλλοντικό τους αντίκτυπο και θα αντιμετωπίσει τις φορολογικές απαλλαγές που ευνοούν ορισμένα ορυκτά καύσιμα και ρυπογόνους οικονομικούς τομείς.

Η υιοθέτηση της εν λόγω οδηγίας δεν θα είναι εύκολη υπόθεση γιατί απαιτείται ομοφωνία. Συν τοις άλλοις, ορισμένες διατάξεις της οδηγίας χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή και θα αντιμετωπιστούν με αρκετή επιφυλακτικότητα από τα κράτη (ανάμεσά τους και η Ελλάδα) ιδίως αυτά που η αεροπλοΐα και η ναυτιλία παίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομία τους. Πλέον, τα ορυκτά καύσιμα που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα για τις ενδοενωσιακές αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές δεν θα πρέπει πλέον να απαλλάσσονται από τη φορολογία της ενέργειας στην ΕΕ – ένα εξαιρετικά σημαντικό μέτρο, δεδομένης της ενέργειας που καταναλώνουν οι εν λόγω τομείς και της ρύπανσης που προκαλούν. Απαιτούνται λοιπόν προσεκτικές κινήσεις και λεπτοί χειρισμοί από τα κράτη μέλη γιατί η αναθεώρηση της οδηγίας πρέπει να γίνει με τρόπο όμως που δεν θα διακινδυνεύσει ή δεν θα πλήττει σοβαρά τις οικονομίες τους.

Ο Γιώργος Μελέας είναι εθνικός εμπειρογνώμονας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, πρώην ακόλουθος στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία