Το τελευταίο ηλιοβασίλεμα

Για τελευταία φορά αυτό το καλοκαίρι έδυσε χθες το απόγευμα ο ήλιος παίρνοντας μαζί του όσα εξωφρενικά χώρεσαν μέσα στον μήνα Αύγουστο και όσα πρωτοφανή σημειώθηκαν στο μεσοδιάστημα από το περασμένο καλοκαίρι, το πρώτο της πανδημίας. Καθώς χανόταν στον ορίζοντα και η τελευταία φλογερή κουκκίδα του, μια ομολογουμένως δύσκολη χρονιά για όλους έμπαινε στο αρχείο, με ελάχιστες ανέμελες στιγμές και πολλά τραύματα. Απώλειες αγαπημένων, απώλειες συνηθειών, απώλεια της προηγούμενης ζωής όπως την ξέραμε. Απώλεια σε παρθένα δάση και περιουσίες από τις καταστροφικές φωτιές που έκαναν στάχτη παρελθόν, παρόν και μέλλον για χιλιάδες συμπολίτες μας. Απώλειες μεγάλων καλλιτεχνών, όπως ο Τσάρλι Γουάτς και ο Δημήτρης Πολύτιμος. Συχνά και απώλεια της λογικής, όταν, για παράδειγμα, γυναίκες έπεφταν νεκρές από το δολοφονικό μένος ανδρών που συνήθως συνοδευόταν από τη φράση «θόλωσα». Ή όταν ιεράρχες με τα λόγια τους σκόρπιζαν τον θάνατο στο ποίμνιο, δηλαδή στους πολίτες από τα χρήματα των οποίων ζουν. Ή όταν υγειονομικοί, αντί να παρακινούν την κοινωνία να θωρακιστεί από τον φονικό ιό, παρέμειναν ανεμβολίαστοι σπεύδοντας στην «Επιχείρηση Ελευθερία» μόνο υπό την απειλή αναστολής εργασίας. Ή στην πλατεία Συντάγματος όπου οι πληγές από την οργή όσων αγανάκτησαν το 2011 είναι ακόμα ανοιχτές, όταν συγκρούονταν με την ΕΛ.ΑΣ., σώμα με σώμα, άνθρωποι που στα προτεταμένα χέρια τους κρατούσαν εικόνες αγίων και βιβλία με δικτάτορες.

Ο ήλιος έδυε χθες παίρνοντας μαζί του εικόνες από την κηδεία ενός πολιτικού που ενώ κάποτε είχε φίλους, στο τελευταίο «αντίο» όλοι εξαφανίστηκαν. Και έναν ανασχηματισμό με εσάνς αντιπρόεδρος Εδεσσαϊκού – «στην αρχή εγώ είπα να γίνω υπουργός και μετά αυτοί είπαν “εντάξει” και είπα κι εγώ ότι θα πάω στην ορκωμοσία με τη σύζυγό μου και αυτοί είπαν να πάω αλλά μετά με είπαν αποστάτη και μετά είπα “άσ’ το καλύτερα, να μην πάω” και μετά είπαν ότι μου έστησαν παγίδα. Αυτό μόνο τίποτα άλλο» – και πρωταγωνιστή έναν άνδρα με γαλόνια. Ταυτόχρονα, ένας άλλος άνδρας, χωρίς γαλόνια, άλλαζε πόστο, λαβωμένος με δύο στεντ, έχοντας κρατήσει νύχτα – μέρα τον όρκο που είχε δώσει δύο χρόνια πριν.

Το τελευταίο ηλιοβασίλεμα του Αυγούστου έφερε και την αυγή ενός νέου φθινοπώρου, με τη λαχτάρα όλων αυτή η σεζόν να κρύβει περισσότερες αγκαλιές και λιγότερη μοναξιά. Με ανοιχτά σχολεία και πανεπιστήμια, ζωντανά καφενεία και ταβέρνες, μπαρ με μουσική και θαμώνες που χορεύουν, αίθουσες που εκπέμπουν και πάλι πολιτισμό. Εφερε το κάλεσμα γυναικείων οργανώσεων στα σόσιαλ μίντια για διαπλανητική αλληλεγγύη στις Αφγανές που κινδυνεύουν. Ξύπνησε όμως και μνήμες από Σεπτέμβρηδες που πέρασαν στην Ιστορία. Οπως μια 1η του Σεπτέμβρη, πριν από πέντε χρόνια, τότε που ο αρχηγός του κράτους – όταν οι διχαστικές τομές ήταν μεταξύ αυτών που ψήφισαν και σε συγκεκριμένη στάση το μνημόνιο και σε αυτούς που αντιστάθηκαν ορθοί – ανακοίνωνε την ίδρυση Γραφείου Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη με προϊσταμένη την Κατερίνα Νοτοπούλου, προτάσσοντας προφητικά τον άνθρωπο απέναντι στο επερχόμενο «επιτελικό κράτος της Δεξιάς». Ή εκείνον τον Σεπτέμβρη, πριν από 20 χρόνια, τότε που 19 τρομοκράτες με όπλα 4 αεροσκάφη των αμερικανικών γραμμών σκόρπιζαν σε κάθε ίντσα του αμερικανικού εδάφους τη σκόνη του τρόμου και της ανασφάλειας, κάνοντας σαφές ότι κανείς δεν θα ένιωθε πια ασφαλής πουθενά. Οι 2.977 νεκροί της 11ης Σεπτεμβρίου στάθηκαν αφορμή να ξεσπάσει ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας στο Αφγανιστάν, τους δραματικούς τίτλους τέλους του οποίου παρακολούθησε λίγο πριν από το τελευταίο ηλιοβασίλεμα του Αυγούστου ο πλανήτης, όχι σε περιγραφή Πενταγώνου, αλλά σε ζωντανή μετάδοση.

Και κάπως έτσι, μπροστά στη βαρβαρότητα των γεγονότων που σκάνε κάθε λεπτό σαν βόμβες, οι στίχοι του Μάνου Ελευθερίου, τραγουδισμένοι από την Αλκηστη Πρωτοψάλτη και τον Αντώνη Καλογιάννη, που μερικοί ρομαντικοί έχουν συνδέσει με την επέτειο ίδρυσης ενός πολιτικού φορέα τη δεκαετία του ’70, τότε που οι άνθρωποι είχαν βάσιμους λόγους να ελπίζουν σε ένα καλύτερο αύριο, μοιάζουν σαν βάλσαμο στην καψαλισμένη μας ψυχή. «Θα σε ξανάβρω στους μπαξέδες, τρεις του Σεπτέμβρη να περνάς, και τσικουδιά στους καφενέδες τα παλικάρια να κερνάς». Καλό μας μήνα και καλή χρονιά.