Παρακολουθώντας τις βόμβες

Πολλοί από όσους άκουσαν τον πρόεδρο Μπάιντεν να δεσμεύεται για εκδίκηση για τη δολοφονία των 13 αμερικανών πεζοναυτών από την αποστολή αυτοκτονίας του Ισλαμικού Κράτους στην Καμπούλ, την περασμένη εβδομάδα, εξεπλάγησαν από το πόσο έμοιαζαν με τα λόγια του Τζορτζ Μπους ακριβώς πριν από 20 χρόνια.

«Θέλω διαιοσύνη» είπε τότε ο Μπους σε ένα έθνος που πενθούσε 3.000 νεκρούς από τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. «Υπήρχε μια παλιά αφίσα στη Δύση που έγραφε “Καταζητείται. Νεκρός ή ζωντανός”». Ο Μπους δεν είναι πια πρόεδρος και ο Οσάμα μπιν Λάντεν που σχεδίασε τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου (και ήταν ο καταζητούμενος) σκοτώθηκε στη διάρκεια επιδρομής ειδικών δυνάμεων των ΗΠΑ πριν από δέκα χρόνια. «Θα σας κυνηγήσουμε και θα σας κάνουμε να πληρώσετε» είπε ο Μπάιντεν πριν από λίγες ημέρες. Τέτοιου είδους γλώσσα είναι αναπόφευκτη για τον ηγέτη ενός έθνους και διατηρεί και προωθεί την «κουλτούρα των συνόρων», όπως λέει βετεράνος αξιωματούχος της CIA. Σημαίνει όμως και πολύ περισσότερα.

Τονίζει πως οι πόλεμοι της 11ης Σεπτεμβρίου, οι δεκάδες περίπλοκες, χαοτικές και αλληλοσυνδεδεμένες συγκρούσεις που προκλήθηκαν από εκείνη την επίθεση πριν από 20 χρόνια δεν έχουν τελειώσει. Η βασική εκστρατεία είναι εκείνη των ΗΠΑ και των συμμάχων τους εναντίον του βίαιου ισλαμιστικού εξτρεμισμού. Ομως υπάρχουν και πολλές άλλες. Οπως κάθε μεγάλη σύγκρουση – οι ναπολεόντειοι πόλεμοι, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Ψυχρός Πόλεμος είναι τρία παραδείγματα -, οι πόλεμοι της 11ης Σεπτεμβρίου περιλαμβάνουν δεκάδες μικρότερους και ένα κυρίαρχο αφήγημα – καλό εναντίον κακού, σωστό εναντίον λάθους, εμείς εναντίον αυτών – που καλύπτει τη θολή πραγματικότητα.

Ετσι, τις τελευταίες ημέρες έχει έρθει στο προσκήνιο η μάχη μεταξύ των Ταλιμπάν, που κατέχουν πλέον την εξουσία στο Αφγανιστάν, και του τοπικού βραχίονα του Ισλαμικού Κράτους στην επαρχία Κορασάν. Πρόκειται για έναν μικρό πόλεμο μέσα στον πόλεμο που μαίνεται εδώ και 6 χρόνια, όμως αναδείχθηκε μετά τη βομβιστική επίθεση της περασμένης Πέμπτης. Μια ημέρα αργότερα οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι σκότωσαν έναν διοικητή του Ισλαμικού Κράτος στο Αφγανιστάν, ενώ οι Ταλιμπάν γνωστοποίησαν ότι εξαπέλυσαν επίθεση έναντίον του Ισλαμικού Κράτους του Κορασάν.

Αυτή η διαπίστωση ότι «ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου» έχει γίνει πολλές φορές και ιδίως στη Μέση Ανατολή μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Ομως η λογική αυτή, τον πρώτο καιρό της επέμβασης στο Αφγανιστάν, εμπόδισε την Ουάσιγκτον να διαχωρίσει τους διεθνείς τζιχαντιστές της Αλ Κάιντα από τους εθνικιστές Ταλιμπάν, παρότι εξυπηρετούσαν διαφορετικά συμφέροντα.

Βέβαια, πολλά έχουν αλλάξει από εκείνες τις ημέρες του Δεκεμβρίου 2011, όταν παρακολουθούσα τα αμερικανικά βομβαρδιστικά Β-52 να σφυροκοπούν τα αφγανικά βουνά. Η επέμβαση στο Ιράν μετέφερε το κέντρο της βαρύτητας των πολέμων της 11ης Σεπτεμβρίου στην καρδιά της Μέσης Ανατολής. Τώρα επιστρέφει στην περιφέρεια του ισλαμικού κόσμου – στην Αφρική και στην περιοχή του Αφγανιστάν και του Πακιστάν. Σήμερα τα αποθέματα ρευστών και η εμπιστοσύνη των δυτικών κυβερνήσεων έχουν εξαφανιστεί από τον COVID. Αντί να είναι η απόλυτη υπερδύναμη, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν έναν κόσμο με πολλούς πόλους ισχύος που έχει οδηγηθεί στα άκρα τις τελευταίες δεκαετίες.

Πριν από 20 χρόνια ο Μπους προειδοποίησε τους Αμερικανούς ότι βρίσκονται μπροστά σε έναν μεγάλο σε διάρκεια και κόστος αγώνα που ίσως να μη χαρακτηρίζεται από τις προφανείς νίκες που γνωρίζουμε σε παραδοσιακούς πολέμους. Εκείνο που δεν είπε ότι θα είναι επίσης ταπεινωτικός, πικρός και γεμάτος οδυνηρές ήττες. Τους πολέμους της 11ης Σεπτεμβρίου ακόμα δεν τους έχει κερδίσει κανείς και έτσι συνεχίζονται χωρίς να είναι ορατό ένα τέλος.