Η πολιτισμική ήττα της Δύσης

Αν θέλετε να μάθετε για τους Ταλιμπάν και το Αφγανιστάν, για τις αξίες, τη ζωή τους, τη φύση του καθεστώτος τους και τη θέση της γυναίκας σ’ αυτό, υπάρχει μια ταινία που, μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, έγινε διάσημη στη Δύση. Η ταινία έχει τίτλο «Κανταχάρ», ονομάστηκε έτσι από τη δεύτερη μεγάλη πόλη της χώρας. Την έχει γυρίσει ο ιρανός σκηνοθέτης Μοχσέν Μαχμαλμπάφ, την πρόσεξαν μάλιστα στις Κάννες οι κριτικοί το 2001 και τη βράβευσαν.

Η ταινία διηγείται με ζοφερό τρόπο μια απλή ιστορία. Μια Αφγανή πολιτογραφημένη Καναδή, που έχει φύγει πολλά χρόνια από τη χώρα και ζει με τους τρόπους των Δυτικών, επιστρέφει στο Αφγανιστάν έπειτα από το γράμμα μιας φίλης της που της εξομολογείται ότι η ζωή της είναι αφόρητη κι ότι σχεδιάζει να αυτοκτονήσει. Φοράει μπούργκα, μπαίνει στη χώρα, με κατεύθυνση την Κανταχάρ, και παραμένει προσηλωμένη στον στόχο της, παρότι πέφτει θύμα ληστείας. Στη δύσκολη πορεία της μαθαίνει (και μας πληροφορεί) για τη διαλυμένη αφγανική κοινωνία υπό τους Ταλιμπάν, για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες, για την υποτίμηση κάθε τεχνολογικής ευκολίας σε όλους τους τομείς πλην των όπλων. Ο Μαχμαλμπάφ σκηνοθετεί τρεις τρομακτικές σκηνές. Παιδιά σκυλεύουν πτώματα για να επιβιώσουν. Γιατροί εξετάζουν γυναίκες μέσω μιας τρύπας σε ένα παραβάν. Ενα γαμήλιο γλέντι διαλύεται βίαια από τους Ταλιμπάν, επειδή η μουσική και το τραγούδι απαγορεύονται.

Η ταινία κλείνει με έναν βαρύ συμβολισμό. Η ηρωίδα καταφέρνει να φτάσει στην Κανταχάρ. Αλλά στο εξής θα είναι φυλακισμένη στην μπούργκα, τη φυλακή του φύλου της.

Αυτή θα είναι η πρώτη, μόνιμη φυλακή των γυναικών του Αφγανιστάν μετά την εκ νέου κατάληψη της χώρας από τους Ταλιμπάν και την αποχώρηση των ΗΠΑ και των συμμαχικών δυνάμεων. Η ήττα του δυτικού κόσμου στη χώρα ήταν ήττα κατά κράτος. Η Δύση, κυρίως, ηττήθηκε πολιτιστικά. Επί είκοσι χρόνια, μια στρατιωτική επιχείρηση που κόστισε δισεκατομμύρια δολάρια και πολλές ανθρώπινες ζωές απέτυχε. Η θεσμική οργάνωση του κράτους, το νομοθετικό πλαίσιο, η εκλογική διαδικασία, η κουλτούρα δικαιωμάτων αποδείχτηκε ότι ήταν αδύνατο να ευδοκιμήσουν στο Αφγανιστάν. Οι φυλές, το Ισλάμ και η καθυστέρηση νίκησαν.

Η πολιτισμική ήττα της Δύσης απαιτεί, επιτέλους, για τις χώρες αυτές μια ρεαλιστική ματιά από την Αριστερά. Οσα έχουμε δει δεν δικαιολογούν κανέναν πολιτιστικό σχετικισμό. Το Αφγανιστάν των Ταλιμπάν και ο ισλαμικός κόσμος που στοιχίζεται γύρω του δεν είναι αντικαπιταλιστικό φολκλόρ. Είναι εχθροί της κουλτούρας μας. Ο λόγος που δεν το κατανοεί αυτό είναι προκατειλημμένος και σκοτισμένος. Δεν είναι ώρα για τη σύγχρονη Αριστερά να αφήσει πίσω της τις προκαταλήψεις;

Το επόμενο διάστημα θα υπάρξει προσφυγική έκρηξη από το Αφγανιστάν προς τη Δύση. Νομίζω ότι οι δεξιές και οι αντιμεταναστευτικές κριτικές οφείλουν να δουν την πραγματικότητα, πολιτική και ανθρωπιστική, και να ανταποκριθούν στο αίτημα ανθρώπων, γυναικών και ανδρών, που το έχουν ανάγκη.

Η πολιτισμική κυριαρχία της Δύσης δεν απειλείται από ωσμώσεις με διωγμένους από τον ισλαμοφασισμό πολίτες. Η αλληλεγγύη προς αυτούς τους ανθρώπους είναι ο μοναδικός τρόπος δημοκρατικής αντεπίθεσης, όταν χρειαστεί να επιστρέψουν για να φτιάξουν τη χώρα τους.