Τα παθήματα πότε {LF}θα γίνουν μαθήματα;

Αν κοιτάξει κανείς διαχρονικά την ιστορία της χλωρίδας στη χώρα μας, αυτή αντικατοπτρίζει το μείγμα ευταξίας και αταξίας που υπάρχει πάνω σε ένα πολύπλοκο ανάγλυφο που παράγει τόσες ομορφιές αλλά και κρύβει τόσους κινδύνους για τους κατοίκους της χώρας μας. Το μείγμα αυτό στο οποίο έχουν αναμειχθεί εύφλεκτη βλάστηση μαζί με πιο ανθεκτική αυτόχθονη βλάστηση, είναι φτιαγμένο για να αναφλέγεται όποτε οι συνθήκες χαμηλής υγρασίας και υψηλών θερμοκρασιών επικρατήσουν. Οταν δε, προσθέσει κανείς και τους ανέμους, καταλήγουμε σε μια μετάδοση καταστροφική που πολλές φορές γίνεται ακόμα και σε επίπεδο επικράτειας. Τα πευκοδάση της χώρας πρέπει να ξανασχεδιασθούν.

Το δόγμα «άπαξ δάσος πάντα δάσος» θα πρέπει να συμπληρωθεί και με τη λέξη «βιώσιμο» δάσος. Ο σχεδιασμός των αναδασώσεων είναι επιτακτικό να γίνει με βλάστηση η οποία δεν έχει εμπρηστικές ιδιότητες τόσο μεγάλες όσο το μείγμα που βλέπουμε σε πολλές μεσογειακές χώρες και κυρίως στη χώρα μας.

Νομίζω έπειτα από τις βιβλικές καταστροφές που ζούμε αυτές τις μέρες, ήρθε η ώρα για έναν σοβαρό επανασχεδιασμό του τι θα φυτεύουμε από εδώ και πέρα στις αναδασώσεις. Είναι πολύ εύκολο να αναδασώσει κανείς με ένα δενδρύλλιο το οποίο αν είναι εύφλεκτο θα γιγαντωθεί και θα δημιουργήσει άλλη μία εστία εκρηκτικής μετάδοσης κάποιας μελλοντικής δασικής πυρκαγιάς.

Οπως έλεγε και ο αείμνηστος συνάδελφος και φίλος Νίκος Μάργαρης «… ξερές πευκοβελόνες φθάνουν και συχνά γεμίζουν τις παρυφές του οδοστρώματος στο οποίο τόσο ο αμελής που πετά το αναμμένο τσιγάρο όσο και ο κακοήθης που στοχεύει στον εμπρησμό έχουν αυξήσει κατακόρυφα την πιθανότητα πυρκαγιάς». Στο όλο σκηνικό έρχεται η δόμηση και οι απαγορεύσεις προστασίας των κατοικιών από τα κλαδιά δένδρων τα οποία σε πολλές περιπτώσεις ακουμπούν επάνω τους.

Οπως θα έλεγε η λαϊκή ρήση, πάμε γυρεύοντας για να τα κάψουμε όλα. Επανασχεδιασμός λοιπόν, όχι μόνον του τι φυτεύουμε στις αναδασώσεις αλλά και επανασχεδιασμός του καθαρισμού των αστικών και περιαστικών δασών, ιδίως σε μεικτές χρήσεις δασικών και αστικών χώρων όπως αυτά που είδαμε να καίγονται φέτος και σε πάρα πολλές περιπτώσεις σε προηγηθείσες πυρκαγιές. Το πρώτο βήμα έχει γίνει με τη μετατροπή του ποινικού κώδικα όπου ο «εξ αμελείας» εμπρησμός δάσους από πλημμέλημα θα μετατραπεί σε κακούργημα.

Ας ευχόμαστε όλοι ότι θα γίνει χωριό-χωριό και δάσος-δάσος σε κάθε βουνό και σε κάθε πλαγιά και κοιλάδα της χώρας μας μια πλήρης και σοβαρή αντιμετώπιση των δασικών αλλά και μεικτών πυρκαγιών που καίνε όχι μόνο το ελληνικό οικοσύστημα αλλά και τις περιουσίες και δυστυχώς ακόμα και κατά περίπτωση και τους ίδιους τους κατοίκους.

Εχουμε χρέος όλοι οι επιστήμονες που διακονούμε τις επιστήμες του περιβάλλοντος είτε δασολόγοι, είτε οικολόγοι, είτε μετεωρολόγοι, είτε ειδικοί σε φυσικές καταστροφές, να ενώσουμε τις δυνάμεις και τη φωνή μας μαζί με έγκριτους νομικούς ώστε να τακτοποιηθεί επιτέλους αυτό το μεγάλο πρόβλημα που έχει η χώρα μας.

Η χώρα μας δεν χρειάζεται μόνον δασικούς χάρτες. Χρειάζεται επαναπροσδιορισμό του πώς και πού θα φυτευθούν ασφαλή για το οικοσύστημα και τους ανθρώπους φυτά, τα οποία και θα διατηρήσουν την ομορφιά του ελληνικού τοπίου αλλά και θα προσφέρουν προστασία στους κατοίκους. Χρειάζεται ευρύτερη Παιδεία, ευρύτερη γνώση, θα πρέπει και οι δημοτικοί άρχοντες να ενημερωθούν αλλά και οι παρεπιδημούντες εν Ελλάδι. Τέλος, χρειάζονται τοπικά σχέδια διασώσεως από εδάφους, αέρος και θαλάσσης. Και προπαντός χρειάζεται νέα νομοθεσία για να μπουν τα πράγματα στη θέση τους.

Ο καθηγητής Χρήστος Ζερεφός είναι γενικός γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών και εθνικός εκπρόσωπος για την κλιματική αλλαγή