«Πήγασος»

Η δημοκρατία βασίζεται στην ισότητα των όπλων. Από τη στιγμή που οι κυβερνήσεις καταφέρνουν να αποκτήσουν πολιτικά όπλα τα οποία δεν είναι διαθέσιμα στους αντιπάλους τους, καθίσταται πιο δύσκολο να εκδιωχθούν. Σήμερα δε, κατέχουν τόσο πολλά που αρχίζω να αναρωτιέμαι πώς ένα αποτελεσματικό αυταρχικό καθεστώς θα μπορούσε, από τη στιγμή που εγκαθιδρύεται, να ανατραπεί.

Τα νέα εργαλεία παρακολούθησης έρχονται να συμπληρώσουν μια εντυπωσιακή γκάμα σύγχρονων όπλων. Σκοτεινές διαφημίσεις στα κοινωνικά μέσα, δεξαμενές σκέψης που χρησιμοποιούν μαύρο χρήμα για να μετατρέψουν εξωφρενικές ιδέες υπέρ των αρχουσών τάξεων σε κοινό αίσθημα, καταπίεση των ψηφοφόρων, όπως και έξυπνα καθοδηγούμενους πολιτιστικούς πολέμους – αυτά και άλλα είναι τα πιο εξελιγμένα εργαλεία των αυταρχικών δυνάμεων στις κατ’ όνομα δημοκρατίες.

Το σύστημα «Πήγασος» αποτελεί την πιο πρόσφατη παραλλαγή αυτής της ασύμμετρης δύναμης. Η δυνατότητα διείσδυσης στη ζωή κάποιου από απόσταση, καταγράφοντας κάθε του κίνηση, λέξη και πρόθεση, προσφέρει στους αυταρχικούς ηγέτες μια άνευ προηγουμένου δύναμη. Κανείς από όσους τίθενται στο στόχαστρο αυτού του μηχανισμού κατασκοπείας δεν μπορεί πλέον να σχεδιάσει, όσο ειρηνικά και δημοκρατικά και αν επιδιώξει να το κάνει, να αντικαταστήσει μια κυβέρνηση χωρίς τα σχέδιά του να είναι εκ των προτέρων γνωστά και, κατά πάσα πιθανότητα, να αποτραπούν.

Από την περίοδο της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου, αυτού του είδους οι ηγέτες έχουν επεξεργαστεί μια νέα στρατηγική ώστε να κυβερνούν αενάως: Να διατηρούν σε ισχύ τη φαινομενική διαδικασία της δημοκρατίας – συμπεριλαμβανομένων των εκλογών και της ύπαρξης κοινοβουλίων – διασφαλίζοντας παράλληλα ότι δεν θα λειτουργεί. Η εξουσία αφαιμάσσει τις δημοκρατικές δομές και μεταφέρεται σε σημεία όπου πολύ δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί: Εναν εσωτερικό κύκλο προστατευμένο από την αντιπολίτευση μέσω μιας ζώνης ασφαλείας που συγκροτούν τα χρήματα και οι πελατειακές σχέσεις, ένα υποτακτικό δικαστικό σώμα και τα αδίστακτα ΜΜΕ. Ο Ναρέντρα Μόντι, ο Βίκτορ Ορμπάν, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Αλεξάντερ Λουκασένκο γνωρίζουν όλοι καλά πώς δουλεύει αυτό το σύστημα.

Οι διαμαρτυρίες, όπως έχουμε διαπιστώσει από τη Λευκορωσία μέχρι το Χονγκ Κονγκ, συχνά καθίστανται αναποτελεσματικές. Τεράστιοι αριθμοί ανθρώπων βγαίνουν στους δρόμους, ενεργοποιούν τη δημοκρατική ηθική διαδικασία που έχει ανατρέψει τόσο πολλά καθεστώτα στο παρελθόν, ωστόσο τίποτε δεν συμβαίνει τελικά. Οι αυταρχικοί ηγέτες κάθονται και περιμένουν να εξανεμισθεί η ενέργεια των διαμαρτυριών, σπάζουν κεφάλια και φυλακίζουν τους ηγέτες τους, γνωρίζοντας ότι δεν είναι πια αναγκασμένοι να φοβούνται τον λαό. Πλέον, διαθέτουν τα μέσα είτε για να κερδίσουν τις εκλογές μέσω νοθείας, καταστολής ή εξαπάτησης ή ακόμη και να αγνοήσουν το αποτέλεσμά τους εφόσον ηττηθούν. Το τόξο της ιστορίας δεν δείχνει πλέον προς την κατεύθυνση της δικαιοσύνης.