Θάνατοι προβλέψιμοι και αποτρέψιμοι

Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να κατανοήσουμε τις συνέπειες της αρνήσεως εμβολιασμού από τα συγκριτικά στοιχεία μεταξύ περιοχών που πλήττονται από το τέταρτο κύμα. Ετσι, διαβάζουμε ότι στο συντηρητικό, ρεπουμπλικανικό και αγροτικό Αρκάνσας των ΗΠΑ πλήρως εμβολιασμένο είναι το 35% του πληθυσμού, ενώ στο Βερμόντ των βόρειων ακτών του Ατλαντικού το 67%. Και οι δύο πολιτείες πλήττονται από τη μετάλλαξη Δέλτα με πολλαπλασιαστική αύξηση του αριθμού των κρουσμάτων. Ωστόσο, στο Αρκάνσας  έχουμε τις τελευταίες ημέρες αύξηση των νοσηλευόμενων κατά 88% ενώ στο Βερμόντ μείωση κατά 36%. Και οι θάνατοι στο Αρκάνσας κυμαίνονται σε 7,4 ημερησίως ενώ στο Βερμόντ σε 0,1. Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά, αποδίδουν ωστόσο γενικότερη τάση. Στις περιοχές που ο γενικός πληθυσμός δεν εμβολιάζεται, έχουμε δραματικά περισσότερες νοσηλείες και συγκριτικά ακόμη μεγαλύτερη θνητότητα.

Η κατανόηση αυτών των δεδομένων θέτει επιτακτικά όχι μόνο τη σημασία της δημόσιας πολιτικής, αλλά και την ευθύνη όσων μετέχουν στον δημόσιο βίο και τη δημόσια κουλτούρα να αποκηρύξουν την άρνηση εμβολιασμού με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο. Δεν δικαιολογείται να χαϊδεύουμε τους ανεμβολίαστους. Ακόμη κι αν επαπειλούνται δυσμενείς σε βάρος τους έννομες συνέπειες, όπως η αναστολή σχέσεων εργασίας; Διότι βεβαίως προηγείται η πειθώς του εξαναγκασμού, αλλά δεν μπορούμε, στο ιδεώδες του συναινετικού κράτους, να παραβλέπουμε την πραγματικότητα: ότι έχουμε ενώπιόν μας θανάτους προβλέψιμους και αποτρέψιμους. Οι οποίοι δεν έρχονται από τον ουρανό, αλλά με μετάδοση από ανθρώπινο φορέα.

Θα μας αντιλεχθεί ότι αυτά ακούγονται πατερναλιστικά, αν όχι «αυταρχικά». Η γνώμη μου είναι ότι δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε κάθε ζήτημα δημόσιας πολιτικής με τη δυσπιστία που μας καλλιέργησαν οι αναμνήσεις του μεταπολεμικού αυταρχικού ελληνικού κράτους. Δεν παρέχουμε άκριτη πίστη στην εξουσία. Αλλά δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε την πραγματικότητα. Η χαλαρότητα αντιμετώπισης των ανεμβολίαστων έχει κοινωνικό και πολιτισμικό πρόσημο, το οποίο δυστυχώς είναι αρνητικό. Το δείχνει η αντιπαραβολή ανάμεσα στο αγροτικό, συντηρητικό Αρκάνσας και το κοσμοπολίτικο Βερμόντ. Διεθνώς, οι ανεμβολίαστοι προέρχονται συγκριτικά πολύ περισσότερο από χαμηλότερα εισοδηματικά και μορφωτικά στρώματα ή από ευάλωτες κοινωνικά και πολιτισμικά ομάδες. Υπεκφυγές στον δημόσιο λόγο που καλλιεργούν κατανόηση στην άρνηση εμβολιασμού, καλλιεργούν συνάμα και κοινωνική απόσταση σε βάρος αυτών των ομάδων. Και αυτή η παρατήρησή μας απευθύνεται ιδίως σε όσους ιδεολογικά πιστεύουν στη δύναμη του διαφωτισμού, σε όσους παραδοσιακά θεωρούσαν ότι η επιστήμη είναι όπλο ωρίμανσης των κοινωνιών, απέναντι στη δεισιδαιμονία και την αυθεντία.

Ο Νίκος Παπασπύρου είναι επίκουρος καθηγητής δημοσίου δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ