Η Ελλάδα του Βοσκόπουλου

Παρότι αδιαφιλονίκητο λαϊκό είδωλο, ο Τόλης Βοσκόπουλος δεν μου ήταν οικείος, δεν με συγκίνησε το ιδίωμα που τραγουδούσε, μου ήταν αδιάφορο το σταριλίκι του και εξίσου αδιάφορες οι επιλογές της ζωής του. Οι έρωτές του έφτιαχναν ωραία παραμύθια για τα λαϊκά περιοδικά, τα τραγούδια του τα μεγέθυναν, αλλά τα χρόνια που μαθαίναμε τις πρωτοπορίες θα έπρεπε να ήμασταν άξιοι της μοίρας μας για να ταυτιστούμε με τα σκάνδαλα ενός τραγουδιστή. Δεν προστάτευσε την ιδιωτική του ζωή από την αδιακρισία. Κι η νύχτα, η βιομηχανία της διασκέδασης την οποία συνδιαμόρφωσε, αισθητικά και οικονομικά, για κάτι τύπους σαν κι εμένα ήταν κάτι σαν τουριστικός προορισμός.

Αλλ’ η Ελλάδα του Βοσκόπουλου δεν είχε καμία σχέση με την αίσθηση της κωμωδίας μερικών «ψαγμένων» που παρατηρούν αφ’ υψηλού και καμιά φορά «λερώνονται» επισκεπτόμενοι, πάντα αφ’ υψηλού, τους χώρους του σόου των λαϊκών ειδώλων. Η Ελλάδα που ήταν, είναι, σούμπιτη μέσα στο μελόδραμα της στιχουργικής, και της μουσικής και του σόου του Βοσκόπουλου είναι η πλειοψηφική Ελλάδα – και είναι διακομματική, αν κρίνει κανείς από τη βιασύνη με την οποία έσπευσαν τα κόμματα να δηλώσουν «ανεπανάληπτος» υποκλινόμενα στη λαϊκότητα του εκλιπόντος.  Φυσικά, καθένας και καθεμιά προτάσσουν την ξεχωριστή, δική τους εκδοχή της λαϊκότητας. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τον θεωρεί αυθεντικό, η Φώφη Γεννηματά γνήσιο και ο ΣΥΡΙΖΑ αδιαμφισβήτητο είδωλο, τονίζοντας επιπλέον το αριστερό μελόδραμα, «από τον Πειραιά και τη λαχαναγορά στα Λεμονάδικα έως το Ηρώδειο».

Πολύ άστοχη η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ. Ο τραγουδιστής δεν επέδειξε ποτέ ούτε τη λαχαναγορά ούτε τα Λεμονάδικα, και το Ηρώδειο ήταν γι’ αυτόν μια ευρύχωρη πίστα όπου εμφανίζονται οι μεγάλοι, σύμβολο επιβεβαίωσης της απήχησής τους. Ο Βοσκόπουλος ήταν ένα μέινστριμ που ξεχωρίζει, λάμπει και λατρεύεται. Ανέβηκε της κοινωνίας τα σκαλιά και, πλέον, πόζαρε αυτοδημιούργητο – αδιαφορώντας αν το δόξασαν η ακαλλιέργητη προφάνεια, αν ήταν είδωλο μιας κουλτούρας της επίδειξης. Πρόβλημά μας, όχι πρόβλημά του.

Μπορεί να έγραψε ωραία λαϊκά τραγούδια, κάποια απ’ τα οποία τα τραγούδησαν άλλοι (όπως ο Στράτος Διονυσίου). Στον ίδιο δεν πήγαινε η δωρική λαϊκότητα.  Αντίθετα, του πήγαινε το σόου, η θεατρική διάσταση της παρουσίας του. Μαθητής του Ζαμπέτα, ο Βοσκόπουλος ήξερε ότι μέρος της δουλειάς του στην πίστα ήταν η θεατρικότητα. Στην πορεία έγινε ο ρόλος του: «ο πρίγκιπας» όπως κωδικοποιημένα τον αποκαλούν.  Το θέατρό του ήταν ένα είδος μπουλβάρ – πρωτίστως αστικό είδος. Χρειαζόταν να τον δεις στη σκηνή για να καταλάβεις – να δεις τις χειρονομίες, πώς έπιανε το μικρόφωνο, τον τρόπο που του περνούσαν τα λουλούδια. Επαιζε θαρρείς στα τηλεοπτικά σύμπαντα του Φώσκολου: δίνοντας τόση έμφαση στον ρόλο ώστε αυτός να λειτουργεί και δραματικά αλλά και εκτονωτικά, αστεία.

Ο Τόλης, όπως τον έλεγαν οι θαυμαστές του, δεν διεκδίκησε συνειδητά ρόλο στο πεδίο της λαϊκότητας. Το αντίθετο. Δεν ήταν σταρ των φτωχών, αλλά της τάξης που ανέβηκε – κι όσων φαντασιώνονται την άνοδο. Δεν τραγούδησε κανέναν κομματικό στόχο, καμία εθνική προοπτική, δεν είχε θέση στον χώρο της επιδοτούμενης διασκέδασης. Δεν εξέφρασε ανησυχίες, δεν καθρέφτισε πνευματικά αιτήματα και επαναστάσεις. Εγραφε, τραγουδούσε, έπαιζε για μια Ελλάδα αυτάρκη που ξοδεύει απ’ το περίσσευμα – και κανείς δεν αναρωτιέται πού τα βρήκε. Απ’ αυτή την άποψη, έκανε σχολή.