«Μια χούφτα χώμα από το βουνό μου…»

Ο Βίλι Μπραντ είχε εξομολογηθεί σε μια συνέντευξή του ότι η μεγάλη του απόδοση οφειλόταν στο γεγονός ότι είχε έναν πολύ καλό, μέσα στο εικοσιτετράωρο, δεκάωρο ύπνο. Εσάς πώς είναι ο ύπνος σας;

Πόσον χρόνων ήταν ο Βίλι Μπραντ όταν έκανε αυτή την εξομολόγηση; Και κυρίως πόσον χρόνων ήταν τα παιδιά του; Η αλήθεια είναι πως όταν πετυχαίνω το εξάωρο χαίρομαι. Μάλλον κάτι λάθος κάνω.

Ποιος είναι ο ζωγραφικός πίνακας που πιστεύετε πως θα μπορούσατε να περάσετε ώρες μπροστά του;

Το έργο που δεν έχω συναντήσει ακόμα. Μέχρι τότε, μάλλον θα επέλεγα και λόγω ιδιότητας, τη μεγαλύτερη ελαιογραφία για την Αθήνα, που εκτίθεται στο Μουσείο της Πόλης των Αθηνών. «Ο μαρκήσιος de Nointel, πρεσβευτής του Λουδοβίκου ΙΔ’ στην Κωνσταντινούπολη, και η ακολουθία του με φόντο την Αθήνα και την Ακρόπολη» του Jacques Carrey. Απεικονίζει, μεταξύ των άλλων, περιηγητές, οθωμανούς αξιωματούχους, γενίτσαρους, μοναχούς, απλούς κατοίκους και τον Παρθενώνα άθικτο και ακέραιο μόλις κάποια χρόνια πριν από τον βομβαρδισμό των Βενετών το 1687. Μικρή ζωντανή λεπτομέρεια: εικάζεται πως μεταξύ των εικονιζόμενων είναι ο Γάλλος Antoine Galland, γνωστός και ως πρώτος Ευρωπαίος ο οποίος μετέφρασε τις «Χίλιες και μία Νύχτες».

Ποιο θεωρείτε ότι είναι το υπαρξιακότερο ή μάλλον η πιο δραματική διερώτηση του ανθρώπου ώστε ό,τι κάνει κανείς να μπορεί να λογαριαστεί πως είναι για να γίνεται η διερώτηση αυτή λιγότερο πιεστική;

Η καλύτερη απάντηση έχει δοθεί με τη μορφή προσευχής. Αυτής του ταπεινού. Ενός σπουδαίου Ευρυτάνα, του Ζαχαρία Παπαντωνίου:

«Κύριε, σαν ήρθεν η βραδιά, σου λέω την προσευχή μου.
Αλλη ψυχή δεν έβλαψα στον κόσμο απ’ τη δική μου…

Τώρα δεν έχω τίποτα να διώξω ή να κρατήσω.

Δεν περιμένω ανταμοιβή. Πολύ ‘ναι τέτοια ελπίδα.

Ευδόκησε ν’ αφανιστώ χωρίς να ξαναζήσω…

Σ’ ευχαριστώ για τα βουνά και για τους κάμπους που είδα».

Αν μετά τη λήξη της θητείας ως δημάρχου, τύχαινε να επισκεφτείτε το δημαρχιακό μέγαρο, και δεν υπήρχε η φωτογραφία σας στη σειρά των δημάρχων που είναι αναρτημένες, θα σας πίκραινε αυτό;

Μα θα με ανακούφιζε… Αλλωστε, έχω ήδη ξεκαθαρίσει πως δεν επιθυμώ να αναρτηθώ ούτε ως πίνακας, ούτε ως φωτογραφία. Συνολικά, η λογική του «επί δημαρχίας του…» μου προκαλεί, ενδεχομένως κακώς, μειδίαμα.

Υπάρχει ένα γεγονός που μεγαλώνοντας να το συνειδητοποιήσατε ως ένα ανεπούλωτο τραύμα της παιδικής σας ηλικίας;

Τόσο κόπο κάνω να προσποιηθώ πως το έχω επουλώσει. Γιατί να μιλήσω για αυτό και να αναγκαστώ να βγάλω το χανζαπλάστ;

Είναι ιδιαίτερα γνωστός και δημοφιλής ο στίχος του Διονύση Σαββόπουλου «η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική σου μελαγχολία». Τι νομίζετε πως έχει περισσέψει στην εποχή μας, οι αλλαγές ή η μελαγχολία;

«Κι έρχεται η στιγμή για ν’ αποφασίσεις, με ποιους θα πας και ποιους θ’ αφήσεις» συνεχίζει ο Σαββόπουλος. Είναι εκείνη η συνειδητοποίηση της ενηλικίωσης, όταν αντιλαμβανόμαστε πως είμαστε προϊόντα των διλημμάτων και των επιλογών μας. Ο,τι περισσεύει λοιπόν, όπως και ό,τι λείπει, επαφίεται σε εμάς.

Αν και η έννοια της «πόλεως» στο ποίημα του Κ. Π. Καβάφη έχει ακραιφνώς συμβολικό χαρακτήρα, εσάς τι αισθήματα σας δημιουργεί η ανάγνωση του ομώνυμου ποιήματος;

Τον τρόμο να «ρημάξει» μια ζωή. Τη βαθιά ανάγκη για συνεχή και αέναη προσπάθεια, διανοητική και συναισθηματική. Με συμμάχους την αμφισβήτηση, τον αναστοχασμό και την αυτοκριτική.

Από τον Ροβινσώνα Κρούσο έως τον «Ναυαγό» με τον Τομ Χανκς, παρατηρεί κανείς να έχει εξοριστεί η έννοια της πόλης. Ποια η σχέση σας με τη λογοτεχνία, με την τέχνη γενικότερα, που διακρίνονται για κάτι αντίστοιχο;

Αυτή η αποξένωση είναι παρά φύση και είμαι ακόμα σχετικά νέος για να αισθάνομαι τάσεις αναχωρητισμού. Μην ξεχνάτε πως η πόλη είναι κατά τον Αριστοτέλη «η πασών κυριωτάτη και πάσας περιέχουσα τας άλλας» μορφή συνύπαρξης ταυτισμένη με την κοινωνία και την πολιτική ή όπως έγραψε ο Μπουκόφσκι «Ενα ποίημα είναι μια πόλη».

Φεύγοντας για το Παρίσι μέσα στη χούντα ο Γιάννης Τσαρούχης έχει πάρει μαζί του μια φωτογραφία της Κατίνας Παξινού στον ρόλο της Ηλέκτρας για να του θυμίζει την Ελλάδα. Εσείς σε μια παραμονή σας στο εξωτερικό, που θα προβλεπόταν μακροχρόνια, τι θα παίρνατε μαζί σας;

Ισως μια χούφτα χώμα από τον τόπο μου, το βουνό μου. Για να μην ξεχνάω ποτέ ποιος είμαι πραγματικά. Από πού προέρχομαι και πού θα καταλήξω.