Τα πιόνια στη σκακιέρα

Πέρασαν 6 χρόνια από το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου, όταν το Οχι νικούσε πανηγυρικά. Ηταν εκείνη η νύχτα, όμως, που χωρίς κανείς να το καταλαβαίνει τότε, έμπαιναν οι βάσεις για κάτι πολύ μεγαλύτερο, που θα άλλαζε για πάντα την πορεία της χώρας. Ενα μέτωπο άρχισε να συγκροτείται, το οποίο αργά και σταθερά γινόταν πλειοψηφικό όσο τελείωνε κάθε αυταπάτη. Ενα μέτωπο που δεν θα επέτρεπε να διακινδυνεύσει ξανά η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και θα στεκόταν σταθερά απέναντι στον λαϊκισμό. Για κάποιους το δημοψήφισμα έπρεπε να γίνει, αν μη τι άλλο για να αποδειχθεί στην πράξη ότι ποτέ δεν υπήρξαν ως ρεαλιστική επιλογή δωρεάν γεύμα, λεφτόδεντρα και μαγικές λύσεις. Μέχρι και την 5η Ιουλίου ένα σεβαστό τμήμα των πολιτών πίστευε πως «θα παίζουμε νταούλια και οι αγορές θα χορεύουν».

Οι δραματικές ώρες όταν η χώρα βρέθηκε με το ένα πόδι έξω από την ΕΕ και το τρίτο και πιο σκληρό μνημόνιο που ακολούθησε ήταν το ορόσημο που γύρισε την κλεψύδρα από την ανάποδη. Οι οιμωγές περί Τσολάκογλου και προδοτών κόπασαν και η βάση του διχασμού έπαψε να υπάρχει. Η σκληρή λιτότητα των επόμενων ετών, η κατάργηση του ΕΚΑΣ, η εξαΰλωση επικουρικών συντάξεων – κατά παραδοχή του ίδιου του τότε υπουργού Εργασίας -, οι κατακόρυφες αυξήσεις εισφορών των ελεύθερων επαγγελματιών, η μείωση του αφορολόγητου, η αύξηση του ΕΝΦΙΑ, η κατάργηση της έκπτωσης φόρου στις ιατρικές δαπάνες, η μείωση 50% στο επίδομα θέρμανσης γιγάντωναν ένα κύμα οργής. Οχι τόσο για τον λογαριασμό όσο για την ανακολουθία. Ισως τελικά για τη διάψευση του ονείρου. Τα διλήμματα που τέθηκαν και ο τρόπος που εν πολλοίς απαντήθηκαν καθόρισαν όχι μόνο την πορεία των κομμάτων, αλλά της ίδιας της χώρας. Ο διχασμός, το μίσος, η θεσμική απονομιμοποίηση, οι αυταπάτες ή οι απάτες, ανάλογα με την πλευρά που τα έβλεπε ο καθένας, οδήγησαν την Ελλάδα να αλλάξει εποχή. Οσοι απευθύνθηκαν και επένδυσαν στο τμήμα πολιτών αποκομμένων από τα συλλογικά αφηγήματα ξέχασαν ότι ήταν αυτοί που θα τους εγκατέλειπαν πρώτοι.

Διάβαζα ξανά το βιβλίο του Ευτύχη Βαρδουλάκη για τα διλήμματα της πενταετίας, όπου υπάρχει μια εκπληκτική φωτογραφία από συνέντευξη του Γ. Βαρουφάκη. Στέκεται μπροστά από μια σκακιέρα με αποφασιστικό βλέμμα και ντύσιμο αντισυμβατικό – έτοιμος να κατατροπώσει τον αντίπαλο. Πλην όμως… η σκακιέρα ήταν στημένη λάθος. Το ίδιο και τα πιόνια. Περίπου δηλαδή αυτό που ζήσαμε στη χώρα.