Μητσοτάκης και Τσίπρας, δύο ξένοι στην έρημη πόλη

Ξαφνικά το πολιτικό σκηνικό φαίνεται να «ζωντανεύει». Μικρές περιοδείες από την κυβερνητική πλευρά, η Προγραμματική Συνδιάσκεψη από την αξιωματική αντιπολίτευση. Και οι δύο ετοιμάζονται για ένα δύσκολο φθινόπωρο, το οποίο όμως, είναι απίθανο να περιλαμβάνει και εκλογές.

Η δραστηριότητα που αναπτύσσουν δείχνει τις διαφορετικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν. Η διαχείριση ενός καλοκαιριού που φαινόταν πως θα ήταν καλύτερο, η συμμετοχή στο σχέδιο ανάκαμψης της κοινωνίας (και ας σχεδιάστηκε σχεδόν ερήμην της), η επιστροφή σε μια κανονικότητα που θα μειώσει σταδιακά τις δαπάνες και η υλοποίηση πολιτικών πέραν της πανδημίας, είναι στην ατζέντα του Πρωθυπουργού. Η καθημερινότητα των πολιτών, η οικονομία και οι αβεβαιότητες που η πανδημία έχει προσθέσει, είναι τα προβλήματα που πρέπει να διαχειριστεί. Ταυτόχρονα, η απόσταση που χωρίζει την πολιτική του λογική αλλά και ρητορική, σε μια σειρά θεμάτων, από τμήματα της κοινοβουλευτικής του ομάδας γίνεται εμφανής. Από την εξωτερική πολιτική, το Μεταναστευτικό και την ενσωμάτωση έως τα δικαιώματα, ακούγονται δύο φωνές, όχι όμως στο πλαίσιο ενός εσωκομματικού διαλόγου, αλλά υπαρκτών διαφορών που – ακόμα – καλύπτονται από την πολιτική του κυριαρχία και την εξουσία.

Η ανασύνταξη, η ενοποίηση προγραμματικά όσων θέσεων έχει ήδη παρουσιάσει, η ανάκτηση της αξιοπιστίας, η (επανα)σύνδεση με κοινωνικά στρώματα και επαγγελματικές ομάδες, η εύρεση του σημείου ισορροπίας ανάμεσα σε έναν ριζοσπαστισμό (που δεν αμφισβητεί πλέον το πλαίσιο) και σε κεντρώους πολίτες που βρέθηκαν απέναντι από τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά δεν χαρακτηρίζονται από μια αντι-ΣΥΡΙΖΑ λογική, είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Η απόσταση όμως από μια ατζέντα διακηρύξεων έως μια ατζέντα μετρήσιμων προγραμματικών στόχων είναι μεγάλη. Απαιτούνται βεβαίως πολιτικές θέσεις, απαιτείται όμως και η ικανότητα μετατροπής τους σε συγκεκριμένο σχέδιο που θα μπορεί να πείσει τόσο για τη δυνατότητα να υλοποιηθεί, όσο και για τα αποτελέσματα που θα παραγάγει. Ταυτόχρονα, όλα αυτά, θα πρέπει να γίνουν σε ένα πολιτικό περιβάλλον επαναπροσέγγισης πολιτών, σε ένα περιβάλλον που θα απομακρύνεται από διαχωριστικές γραμμές του παρελθόντος που είτε εξάντλησαν τη δυναμική τους, είτε διαψεύστηκαν στην πράξη. Αυτό απαιτεί η αξιωματική αντιπολίτευση να αλλάξει τη ρητορική της και να απομονώσει όσους (στο εσωτερικό της) την αναπαράγουν. Ισως η τελετουργική (πολιτική) θυσία του επιδραστικότερου εκπροσώπου αυτής της ρητορικής να βοηθούσε σημαντικά προς αυτή την κατεύθυνση.

Την ίδια ώρα, οι πολίτες νιώθουν έντονη την αβεβαιότητα. Τόσο για το υγειονομικό κομμάτι όσο και για την οικονομία. Νιώθουν αγωνία για το πόσες επιχειρήσεις θα μείνουν τελικά ανοικτές στο τέλος αυτής της περιόδου, τους φόβους για ένα 4ο πανδημικό κύμα, την εργασιακή ανασφάλεια, τις λίγες καλές δουλειές. Ο φόβος της γενιάς των 30-40 ότι τα δημιουργικότερα χρόνια τους χάνονται, η αγωνία των 20άρηδων για τις σπουδές αλλά και την αγορά εργασίας που θα βρουν μπροστά τους. Τα ίδια προβλήματα αναπαράγονται στον χρόνο δημιουργώντας ματαιώσεις. Σε ένα τέτοιο προβληματικό πλαίσιο, η ζωή του καθενός εξαρτάται όλο και περισσότερο από τη «θέση εκκίνησης», παρά από τις ικανότητές του.

Οι απαντήσεις των κομμάτων σε αυτά μοιάζουν ξύλινες και αδιάφορες. Στα παιδικά δωμάτια, που πολλοί 35άρηδες ακόμα μένουν, η αξιοπιστία των πολιτικών είναι ανύπαρκτη. Στις παρέες που βρίσκονται, οι συζητήσεις περιλαμβάνουν τα προβλήματα, αλλά όχι το πολιτικό σύστημα. Θα μπορέσουν μέσα από αυτές τις διαδικασίες τα κόμματα να ανταποκριθούν στις ανάγκες μιας κοινωνίας που – όλο και πιο πολύ – αποσύρεται από τη διαμορφωμένη πολιτική διαδικασία; Οσο και αν το ελπίζουμε, δεν το πιστεύουμε.

Η Αθηνά Δρέττα είναι πρόεδρος του «The Catalyst» και ο Πάνος Μανωλάκος, κοινωνιολόγος, αντιπρόεδρος του «The Catalyst»