Το «ήσυχο καλοκαίρι» και οι πονηρές παγίδες

Σύμφωνα με τις φειδωλές σχετικές ανακοινώσεις, το ουσιώδες αποτέλεσμα της πρόσφατης συνάντησης κορυφής Μητσοτάκη – Ερντογάν, ήταν η συμφωνία για τη μείωση της οξύτητας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ώστε να διασφαλιστεί ένα κλίμα συνεργασίας και ένα «ήσυχο καλοκαίρι». Εκ πρώτης όψεως το αποτέλεσμα της συνάντησης αυτό καθαυτό μπορεί να χαρακτηριστεί ως, κατ’ αρχήν, ικανοποιητικό. Πρώτον, λόγω της υψηλής έντασης που είχε δημιουργηθεί στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και δεύτερον, λόγω των τουρκικών υποσχέσεων που συνιστούν θεαματική αλλαγή τόνου στην έως τώρα προκλητική τουρκική στάση. Πρόκειται για αλλαγή που θυμίζει την άνωθεν επιφοίτηση του «θείου πνεύματος» με εμφανή όμως παρέμβαση του «πονηρού». Τούτο όμως δεν αρκεί καθώς το θέμα παρουσιάζει και άλλες σοβαρές πτυχές που εγείρουν σκεπτικισμό και επιβάλλουν ορισμένες παρατηρήσεις:

Η σκόπιμα διαφημιζόμενη από την Αγκυρα μεταστροφή ηπιότητας είναι αόριστη και δεν περιλαμβάνει ούτε μία, έστω συμβολικού τύπου, κατευναστική ενέργεια, που θα πιστοποιούσε την καλή της πρόθεση.

Και προ της συναντήσεως αυτής αλλά και κατόπιν αυτής, αξιωματούχοι της Αγκυρας τόνιζαν ότι οι τουρκικές θέσεις που συγκροτούν την απαράδεκτη για τη χώρα μας πολιτική της, δεν πρόκειται να αλλάξουν ούτε κατ’ ελάχιστον και ότι το αφήγημα των τουρκικών απαιτήσεων στο Αιγαίο, στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Κυπριακό θα παραμείνει αμετάβλητο.

Μάλιστα, για να μην υφίσταται καμία περί τούτου αμφιβολία, ο τούρκος ΥΠΕΞ, στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα, διακήρυξε ότι το απαράδεκτο όραμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» αποτελεί μόνιμο στόχο της εξωτερικής πολιτικής της Αγκυρας. Πρόσθεσε δε, ότι σφάλλουν όσοι στην Ελλάδα εκτιμούν ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις θα αφορούν μόνο σε ορισμένα νησιά και σε τμήμα θαλάσσιου χώρου. Δηλαδή ανήγγειλε ότι οι τουρκικές βλέψεις θα γίνουν ακόμα πιο προκλητικές από όσο έως τώρα γνωρίζουμε.

Και ο τούρκος πρόεδρος στις δηλώσεις του μετά τη Συνάντηση ανέφερε ότι η διένεξη με τη χώρα μας πρέπει να εξετάζεται αποκλειστικά εντός διμερούς πλαισίου, χωρίς παρέμβαση τρίτων, δηλαδή της ΕΕ και άλλων συμμαχικών χωρών, λόγω της έστω και διστακτικής υποστήριξης που παρέχουν προς την Ελλάδα. Επίσης τούρκοι αξιωματούχοι δηλώνουν απερίφραστα ότι η χώρα του θα συνεχίσει να μην αναγνωρίζει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.

Σε ό,τι δε αφορά το Κυπριακό, οι τουρκικές θέσεις γίνονται ολοένα και περισσότερο αδιάλλακτες. Τα συμπεράσματα που ευχερώς προκύπτουν από τις ανωτέρω διαπιστώσεις είναι αποκαλυπτικά των προθέσεων της Αγκυρας και δείχνουν:

Α. Οτι η αλλαγή στη στάση της είναι κατά πάσα πιθανότητα προσχηματική και προσωρινή και πάντως αμφίβολης ειλικρίνειας.

Β. Οτι η επίδειξη μετριοπάθειας δεν οφείλεται σε διάθεση καλής γειτονίας. Αποσκοπεί σε μείωση των επικρίσεων που δέχεται από τις ΗΠΑ και στην πρόθεσή της να καλλωπίσει την εικόνα της ενόψει της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ ώστε να εξασφαλίσει τη λεγόμενη «θετική ατζέντα» που της είναι απαραίτητη και άκρως σημαντική.

Ορθώς δεχόμαστε τον διάλογο και τις επαφές, αλλά παράλληλα χρειάζεται να ενεργούμε με ευφυή ρεαλισμό ζητώντας προαπαιτούμενα και ανταλλάγματα για κάθε ευρωπαϊκή παροχή προς την Τουρκία. Η συγκυρία είναι ευνοϊκή και πρέπει οπωσδήποτε να την αξιοποιήσουμε με σχέδιο και τόλμη, και όχι με πνεύμα αφελούς κατευνασμού που στις διεθνείς σχέσεις χαρακτηρίζει συνήθως τους άτολμους και τους, σε βάθος χρόνου, ηττημένους.

Ο Δημήτρης Καραϊτίδης είναι πρέσβης ε.τ.