Η ARTE στους Δελφούς

Ακόμα και αν δεν ενδιαφέρεται κανείς για κλασική μουσική, ακόμα και αν τυχαία παρακολούθησε στην ΕΡΤ-2 τη συναυλία, θα πρέπει να αισθάνθηκε τη θεία αρμονία τοπίου, ορχήστρας και χορού.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το σημαντικότερο πολιτιστικό κανάλι της Ευρώπης είναι δημιούργημα της Γαλλίας και της Γερμανίας. Η έδρα της διακρατικής τηλεόρασης είναι το Στρασβούργο, πόλη-σύμβολο της γαλλογερμανικής αντιπαλότητας. Τα πράγματα άλλαξαν μετά τον πόλεμο και την ίδρυση της ΕΕ και με απόφαση των Κολ – Μιτεράν ως πολιτιστικό κανάλι άρχισε να εκπέμπει στις δύο γλώσσες.

Με τον καιρό το κανάλι πέρασε και στην πολιτική. Διακριτικά. Τα ντοκιμαντέρ, η ερευνητική δημοσιογραφία για πολιτικά και άλλα θέματα αντικατοπτρίζουν εμφανώς τις βασικές αξίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης που συνοψίζονται στη φράση «φιλελεύθερη Δημοκρατία». Σε ορισμένες εκπομπές προσεγγίζουν τα θέματά τους από γεωπολιτική ή ακόμα και γεωστρατηγική σκοπιά.

Συχνά, καθώς θίγει θέματα που ενοχλούν, έχει κατηγορηθεί κατά καιρούς ως ελιτίστικο, αριστερό ή ακόμα και φιλοεβραϊκό Μέσο. Ωστόσο βρίσκεται με τη θεματολογία της αντιμέτωπη με ισχυρά βιομηχανικά λόμπι. Είτε σε σχέση με τη ρύπανση του περιβάλλοντος, είτε με αποκαλύψεις για τις βιομηχανίες τροφίμων, είτε για την ερημοποίηση κ.λπ., δεν μασάει τα λόγια της.

Την εποχή της πτώχευσης της χώρας μας τα ρεπορτάζ ήταν καταπέλτης για τον ρόλο των τραπεζών, του ΔΝΤ κ.λπ. Για να είμαστε ειλικρινείς, πολλές φορές έχει υποπέσει σε λάθη. Αλλά αυτό είναι προσωπική μου άποψη.

Σε αυτό το πλαίσιο πήρε μια πρωτότυπη πρωτοβουλία. Για τον εορτασμό του Ετους Μπετόβεν ανέθεσε σε εννέα χώρες την εκτέλεση ζωντανά και στη διάρκεια της ίδιας ημέρας των εννέα συμφωνιών του ιδιοφυούς μουσικού. Αρχίζοντας από τη Βόννη, γενέτειρά του, και καταλήγοντας στη Βιέννη, όπου έζησε τη ζωή του. Είναι γνωστό το πικρό αστείο: «Δεν καταλαβαίνουμε πώς οι Αυστριακοί κατόρθωσαν να θεωρείται ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν Αυστριακός και ο Χίτλερ Γερμανός!».

Στις οκτώ ώρα Ελλάδος ήρθε η σειρά της χώρας μας. Σε εμάς έπεσε το λαχείο της Εβδόμης Συμφωνίας που ήταν και είναι από τις πιο λαοφιλείς διά μέσου των αιώνων. Το αποτέλεσμα ήταν μια αποθέωση της Αρχαίας Ελλάδας. Με τα drones να αναβιώνουν το θέατρο και το μοναδικό περιβάλλον των Δελφών, έδωσαν την ευκαιρία στον διάσημο έλληνα μαέστρο Θεόδωρο Κουρεντζή να δέσει την ορχήστρα και τη χορευτική ομάδα με το τοπίο σε ένα ενιαίο σύνολο που έκοβε την ανάσα.

Χωρίς να υποτιμήσουμε τις υπόλοιπες ορχήστρες, η ελληνική συμμετοχή υπήρξε η κορυφαία.

Θα πρέπει να αναφερθούμε και στη συμβολή του Μεγάρου Μουσικής, αλλά και στην εντυπωσιακή μαέστρο, την Αμερικανίδα ελληνικής καταγωγής κυρία Καρίνα Κανελλάκη που διηύθυνε την Ενάτη Συμφωνία. Επίσης θυμίζω ότι η «Ωδή στη χαρά» είναι ο επίσημος ύμνος της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το ότι επελέγη ως ύμνος οφείλεται στο γεγονός ότι ο Μπετόβεν ήταν υπέρ του Ναπολέοντα, οι δε στίχοι του Φρίντριχ Σίλερ αναφέρονταν υπέρ της ενότητας των λαών της Ευρώπης. Ηταν τότε που ο Ναπολέων – που γιορτάστηκε εφέτος από τη Γαλλική Δημοκρατία -, στην πρώτη φάση των πολέμων του κατά των Αυτοκρατοριών, ήταν ο εκφραστής του Διαφωτισμού και του φιλελευθερισμού και ενέπνευσε πολλούς στη δημιουργία εθνικών κρατών.

Πολλές φορές έχω αναρωτηθεί γιατί η Ελλάδα δεν προωθεί τη δημιουργία ενός παρόμοιου εγχειρήματος στα Βαλκάνια ως αντίδοτο στην τουρκική διείσδυση στις γείτονες χώρες. Βλέπετε, ο πολιτισμός μακροπρόθεσμα είναι ένα αποτελεσματικό όπλο αμοιβαίας αναγνώρισης και σεβασμού των ταυτοτικών ιδιομορφιών των εθνών. Ισως θα ήταν χρήσιμο η κυβέρνηση και η ΕΡΤ να εξετάσουν το ζήτημα και να το εντάξουν στη μακροχρόνια «στρατηγική πρόβλεψη» της ομάδας Foresight.

O Αντώνης Τριφύλλης είναι μέλος της διαΝΕΟσις και του ΕΛΙΑΜΕΠ