Ο δρόμος της απεξάρτησης από το κάπνισμα

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος που εορτάστηκε στις 31 Μαΐου – με το μήνυμα να είναι πιο επίκαιρο από ποτέ – τρεις ειδικοί που βρίσκονται στο πλευρό των καπνιστών οι οποίοι επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα αναλύουν τις δυσκολίες και τις «παγίδες» του εθισμού και χαρτογραφούν τον δρόμο για την επόμενη ημέρα χωρίς εξαρτήσεις.

Παρασκευή Κατσαούνου

Δημιουργούμε δίκτυα υποστήριξης

Επί του παρόντος, πάνω από το 70% των καπνιστών παγκοσμίως δεν έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες διακοπής του καπνίσματος και μόνο το 5% των καπνιστών στην Ευρώπη χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες διακοπής του καπνίσματος. Αυτό το χάσμα επιδεινώθηκε περαιτέρω τον τελευταίο χρόνο καθώς οι επαγγελματίες υγείας, και δη οι πνευμονολόγοι, έχουν αφοσιωθεί στην αντιμετώπιση της πανδημίας. Τώρα που τα επιστημονικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι οι καπνιστές νοσούν βαρύτερα από Covid-19 και έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου και που οι υπηρεσίες στα δημόσια νοσοκομεία επανέρχονται σε λειτουργία, oι καπνιστές καλούνται να δώσουν μια ευκαιρία στον εαυτό τους.

Σκοπεύοντας να ενδυναμώσουμε τους καπνιστές, προσπαθούμε να δημιουργήσουμε δίκτυα υποστήριξης και να αυξήσουμε την πρόσβαση στις υπηρεσίες διακοπής του καπνίσματος λανσάροντας καινοτόμες ψηφιακές υπηρεσίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρότυπο πρόγραμμα διακοπής καπνίσματος της Μονάδος Πνευμονολογίας και Αναπνευστικής Ανεπάρκειας της Α’ Κλινικής Εντατικής Θεραπείας του ΓΝΑ Ευαγγελισμός όπου οι διαβητικοί ασθενείς λαμβάνουν δωρεάν τρίμηνη φαρμακευτική αγωγή για τη διακοπή του καπνίσματος, έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούνται διαδικτυακά και επιτυγχάνουν κατά 65% να διακόψουν χωρίς να αυξήσουν το βάρος τους.

Αλλωστε, η λήψη βάρους αποτελεί αντικίνητρο τόσο για τις γυναίκες, όσο και για τους διαβητικούς ασθενείς. Ομως υπάρχει δυνατότητα να επιτευχθούν και τα δύο παράλληλα. Για κάθε καπνιστή υπάρχει προσωπικό κίνητρο και όφελος και αυτό είναι το οποίο ανιχνεύεται από την ομάδα των ειδικών σε ένα κλίμα σεβασμού και συνεργασίας. Οποιαδήποτε αλλαγή απαιτεί τον χρόνο της. Ομως η διακοπή του καπνίσματος πλέον χρειάζεται τη δέσμευση του καπνιστή να ακούσει τις εναλλακτικές από τους ειδικούς και να δοκιμάσει να τους εμπιστευτεί.

Αναπληρώτρια καθηγήτρια Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, Μονάδα Πνευμονολογίας και Αναπνευστικής Ανεπάρκειας Α’ ΚΕΘ ΓΝΑ Ευαγγελισμός, μέλος ΔΣ ΕΠΕ, τ. πρόεδρος Ομάδος Προαγωγής Υγείας, Ιατρικής Εκπαίδευσης και Διακοπής Καπνίσματος Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας

Δρ Σταµατούλα Τσικρικά

«Δεσμεύομαι και Σταματώ» το τσιγάρο

Κάθε χρόνο 31 Μαΐου ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τιμά την Παγκόσμια Ημέρα Διακοπής Καπνίσματος με στόχο την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του ευρύ κοινού για τις βλαβερές επιπτώσεις του καπνού στον οργανισμό. Το φετινό μήνυμα είναι «Δεσμεύομαι και Σταματώ» και αφορά την παρότρυνση των καπνιστών να απεξαρτηθούν από όλα τα καπνικά προϊόντα μέσω προσωπικής δέσμευσης και με όραμα να κερδίσουν πίσω την καθαρή ανάσα τους.

Ο κίνδυνος εμφάνισης νοσημάτων που οφείλονται στο κάπνισμα, είναι ανάλογος της έκθεσης στον καπνό, των ετών της καπνιστικής έξης, του είδους των καπνικών προϊόντων καθώς και της έκθεσης στο παθητικό κάπνισμα. Ο εθισμός στη νικοτίνη σε μικρή ηλικία και πριν από την εγκατάσταση της πλήρους συνειδητοποίησης και απόκτησης γνώσης της καταστροφικής επίδρασης στον οργανισμό, την καθιστά εκτός από επικίνδυνη και πιθανά δύσκολη και επίπονη τη διαδικασία απεξάρτησης και διακοπής της στη μετέπειτα ζωή. Η διαδικασία της διακοπής του καπνίσματος δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση και απαιτεί και τη συναίνεση, επιθυμία και δέσμευση του ίδιου του καπνιστή. Είναι σημαντικό να κατανοήσουν οι καπνιστές ότι δεν είναι μόνοι τους σε αυτή την προσπάθεια, αλλά έχουν πλέον τις δυνατότητες πρόσβασης σε υπηρεσίες και προγράμματα βοήθειας διακοπής καπνίσματος. Τα τελευταία έτη έχουν δημιουργηθεί σε ολόκληρη τη χώρα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος τα οποία ενημερώνουν τους καπνιστές για τις επιπτώσεις του καπνίσματος, τον μηχανισμό εξάρτησης, τις επιδράσεις του παθητικού καπνίσματος, διαλύοντας τους «μύθους» και τις απορίες που πιθανόν έχουν καθιερωθεί σχετικά με το κάπνισμα, ενώ παράλληλα οι καπνιστές έχουν τη δυνατότητα να λάβουν εξατομικευμένη και τεκμηριωμένη φαρμακευτική αγωγή όπου κρίνεται απαραίτητο και πάντα λαμβάνοντας υπόψη και την επιθυμία και τις ανάγκες του ίδιου του καπνιστή. Η μεθοδολογία παρεμβάσεων διακοπής καπνίσματος, η δημιουργία ιατρικού φακέλου, η ανίχνευση πρώιμων παθολογικών επιπτώσεων στην υγεία, η αντιμετώπιση μελλοντικών υποτροπών και του στερητικού συνδρόμου, αλλά και η ανάπτυξη δεξιοτήτων κινητοποίησης, ψυχολογικής υποστήριξης και παγίωσης της νέας απεξαρτημένης συμπεριφοράς ολοκληρώνουν την ολιστική προσέγγιση του καπνιστή στα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος. Σε όλη τη χώρα υπάρχουν Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος τόσο σε δημόσιες όσο και ιδιωτικές δομές υγείας με υψηλότατα ποσοστά επιτυχίας στην αποχή, ξεπερνώντας πολλά αντίστοιχα κέντρα της Ευρώπης. Την περίοδο της παγκόσμιας πανδημίας από τον νέο κορωνοϊό, το φετινό μήνυμα «Δεσμεύομαι και Σταματώ» φαίνεται να είναι περισσότερο επίκαιρο και αναγκαίο από ποτέ.

Γραμματέας της Ομάδας Ελέγχου Καπνού της Πανευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας, πνευμονολόγος Νοσοκομείου ΣΩΤΗΡΙΑ και πρόεδρος της Ενωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας

Δήμητρα Μπουσίου

Οι έφηβοι και ο εθισμός στη νικοτίνη

Η νόσος του καπνίσματος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «παιδιατρική» εφόσον η έναρξή της συμβαίνει στην πλειονότητα των περιπτώσεων κατά την κρίσιμη περίοδο της εφηβείας. Οι νέοι ακόμη και όταν είναι ενήμεροι για τα επακόλουθα του καπνίσματος, υποτιμούν τον κίνδυνο του εθισμού τους στη νικοτίνη, παραβλέπουν το μελλοντικό κόστος των συνεπειών και τη δυσκολία αναίρεσης της απόφασής τους να γίνουν καπνιστές. Η χρήση του καπνού προσελκύει το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των νέων ανθρώπων, λαμβανομένου υπόψη ότι σχεδόν 80.000-100.000 έφηβοι κάθε ημέρα παγκοσμίως ξεκινούν το κάπνισμα, αντιμετωπίζοντας τον κίνδυνο να εθιστούν σε σύντομο χρονικό διάστημα στη νικοτίνη, να γίνουν βαρείς καπνιστές και να πεθάνουν πρόωρα από νόσους που οφείλονται στον καπνό.

Το εφηβικό κάπνισμα αποτελεί ισχυρό προβλεπτικό του καπνίσματος στην ενήλικο ζωή, δεδομένου ότι ακόμη και ο απλός πειραματισμός με λίγα τσιγάρα μπορεί να 16πλασιάσει την πιθανότητα εξακολούθησης της χρήσης καπνού και μετά την ενηλικίωση.

Και ενώ οι ολέθριες συνέπειες του καπνίσματος στην ενήλικο ζωή είναι απολύτως τεκμηριωμένες και ευρύτατα γνωστές, τα σοβαρά προβλήματα από τη χρήση καπνού κατά την περίοδο της εφηβείας, που περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ισχυρής εξάρτησης στη νικοτίνη, το μειωμένο επίπεδο αναπνευστικής λειτουργίας και ανάπτυξης των πνευμόνων, τις συχνότερες λοιμώξεις του αναπνευστικού, τις πρώιμες καρδιαγγειακές βλάβες, τη μειωμένη αντοχή, την κακή φυσική κατάσταση και χαμηλή αθλητική απόδοση, όπως και τη στυτική δυσλειτουργία, είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστα και υποτιμώνται από τους νέους καπνιστές.

Η χρήση καπνού από γονείς και φίλους, οι δεσμοί της οικογένειας, η ποιότητα της σχέσης γονέων και παιδιών, η διαθεσιμότητα και η πρόσβαση στα τσιγάρα όπως και η τήρηση του κανόνα της απαγόρευσης του καπνίσματος στο σπίτι, φαίνεται πως επηρεάζουν σημαντικά την απόφαση των εφήβων να γίνουν καπνιστές. Οι γονείς, ωστόσο, ανεξάρτητα από το εάν καπνίζουν οι ίδιοι, έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν θετική επιρροή και να απομακρύνουν τα παιδιά από το κάπνισμα, ακολουθώντας σαφή αντικαπνιστική στάση, αφιερώνοντας τον ελεύθερο χρόνο τους στην οικογένεια, αναπτύσσοντας διάλογο για θέματα υγείας και ενθαρρύνοντας την επιλογή ομόζυγων ως προς την υγεία συμπεριφορών όπως η συμμετοχή σε άθληση και φυσικές δραστηριότητες. Η μείωση ή η διακοπή του καπνίσματος από τους γονείς, η τήρηση αντικαπνιστικών κανόνων στο σπίτι, το ανοιχτό κλίμα επικοινωνίας με την καλλιέργεια προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων και η επιτήρηση των παιδιών, σχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο εφηβικού καπνίσματος.

Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία υλοποιεί στα σχολεία όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης το βιωματικό πρόγραμμα πρόληψης του καπνίσματος «ΠΑΡΕ ΑΝΑΣΑ», συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση και τον έλεγχο της νόσου του καπνίσματος, που αποτελεί έναν ευρέως προωθημένο στόχο της δημόσιας υγείας.

Πνευμονολόγος – συγγραφέας, υπεύθυνη του προγράμματος πρόληψης του καπνίσματος «ΠΑΡΕ ΑΝΑΣΑ» της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας