Η πολυκύμαντη επίσκεψη

Στο πεδίο των ελληνοτουρκικών σχέσεων και για την ακρίβεια στο επίπεδο των διπλωματικών κινήσεων και επαφών έχουν, από καιρό τώρα, παγιωθεί μερικά σταθερά χαρακτηριστικά. Σε έναν εξωτερικό και νηφάλιο παρατηρητή τα τελευταία θα δημιουργούσαν ίσως την αντίληψη ότι ανάμεσα στις δύο πλευρές υπάρχει μια προφανής διαφορά χρονισμού. Για να το πούμε όσο πιο απλά γίνεται, εννοούμε, ότι η μεν μια πλευρά προσβλέπει στα προσερχόμενα και εργάζεται γι’ αυτά ενώ, η άλλη πλευρά, ατενίζει προς τα απελθόντα, τα όσα δηλαδή υπήρξαν κάποτε στο πολιτικό σκηνικό – και με αυτά πορεύεται.

Να το πούμε ίσως αλλιώς. Η τουρκική πλευρά δεν είναι ικανοποιημένη με την κατάσταση που υπάρχει σήμερα. Θέλει να την αλλάξει. Για να την αλλάξει έχει διαμορφώσει μια στρατηγική την οποία, ανάλογα με την περίσταση, εξειδικεύει σε πολιτικούς στόχους. Οι στόχοι αυτοί προσβλέπουν στο μέλλον. Στο να διαμορφωθεί δηλαδή ένα νέο περιβάλλον πιο σύμφωνο με τις τουρκικές επιθυμίες και επιδιώξεις. Στην εδώ πλευρά οι πολιτικοί στόχοι υπάρχουν, είναι διαυγείς και σταθεροί.

Η ελληνική πλευρά αντίθετα δεν διακρίνεται για τη διαύγεια των στόχων της. Για το τι επιθυμεί και τι σε τελευταία ανάλυση θέλει. Αναμασά έννοιες που ίσως κάποτε είχαν σοβαρή αξία πλην όμως σήμερα μάλλον δεν γοητεύουν ιδιαίτερα: το «ευρωπαϊκό κεκτημένο» είναι η μία από αυτές. Επιχείρημα που είχε αξία όσο κρατούσε ο ενθουσιασμός του Μάαστριχτ. Σήμερα; Η δε άλλη είναι το διεθνές δίκαιο. Υποθέτουμε το δίκαιο της θάλασσας. Αυτό είχε την πρώτη του δυναμική πριν από δύο δεκαετίες επίσης. Τότε οι χώρες έσπευσαν να το αξιοποιήσουν επεκτείνοντας χωρικά ύδατα και ΑΟΖ. Ελάχιστες, πιθανόν μόνο μία, η Ελλάδα, άφησαν την ευκαιρία και τον ενθουσιασμό να περάσουν. Σήμερα που πλήθος νομολογίες και αμφισβητήσεις έχουν σχετικοποιήσει την αξία του το επικαλείται η ελληνική διπλωματία!

Η μία πλευρά ξέρει τι θέλει, η άλλη όχι. Η μία πλευρά έχει βάλει πολιτικούς στόχους, η άλλη όχι. Οπως είναι φυσικό μέσα σε αυτό το πλαίσιο η κάθε διπλωματική επαφή προκαλεί εύλογο πανικό. Για τον ένα είναι ευκαιρία για την προώθηση της πολιτικής του, για τον άλλον είναι απλά «κέρδος χρόνου», έτσι ώστε το παρελθόν και οι ευκαιρίες του να μην απομακρυνθούν περισσότερο στο παρελθόν.

Ο Τσαβούσογλου τελικά θα έρθει στην Αθήνα. Εκεί θα «επισημοποιηθεί». Μετά θα πάει στη Θράκη. Εκεί θα «επισημοποιήσει». Στην Αθήνα, στο όνομα της αμοιβαιότητας θα δει τον Πρωθυπουργό (όπως ο κος Δένδιας συνάντησε τον Ερντογάν). Ακόμα και αν ο εν λόγω Πρωθυπουργός δεν διαπράξει καμία από τις συνήθεις γκάφες του, θα έχει πιστοποιήσει το θεσμικό επίπεδο της επίσκεψης. Μετά θα πάει στη Θράκη – «ιδιωτικά». Εκεί θα εξαργυρώσει το θεσμικό επίπεδο της προηγουμένης με τις συνήθεις δηλώσεις-προώθηση θέσεων και στόχων.

Τι θα κερδίσει η ελληνική διπλωματία από όλα αυτά; Τίποτε. Θα είμαστε απλά ευτυχισμένοι αν χάσει τα λιγότερο δυνατά!

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης