Κερδισμένοι και χαμένοι στη μεταπανδημική εποχή

Οι ελπίδες αυξάνονται. Στις ΗΠΑ η μείωση των κρουσμάτων, τα υψηλά ποσοστά εμβολιασμού, η αυξημένη εμπιστοσύνη των καταναλωτών και των επιχειρήσεων και οι εκτεταμένες επιπτώσεις της δημοσιονομικής και νομισματικής επέκτασης θα οδηγήσουν σε μια ισχυρή ανάκαμψη φέτος. Εδώ, ο κύριος κίνδυνος είναι η υπερθέρμανση. Η πρόσφατη αύξηση του πληθωρισμού θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο επίμονη από την αναμενόμενη από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και οι σημερινές αφρώδεις χρηματοοικονομικές αγορές θα μπορούσαν να υποστούν διόρθωση, αποδυναμώνοντας έτσι την εμπιστοσύνη.

Στην Κίνα και στις οικονομίες που συνδέονται στενά με αυτήν, η ανάκαμψη οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην επιτυχία των Αρχών στον περιορισμό του ιού νωρίς. Ομως, τα υψηλά επίπεδα χρέους και μόχλευσης σε ορισμένα τμήματα του κινεζικού ιδιωτικού και δημόσιου τομέα θα δημιουργήσουν κινδύνους καθώς η Κίνα προσπαθεί να διατηρήσει ισχυρότερη ανάπτυξη. Γενικότερα, η προοπτική μιας κλιμακούμενης αντιπαλότητας – ενός ψυχρότερου πολέμου – μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας θα απειλήσει την κινεζική και παγκόσμια ανάπτυξη, ιδιαίτερα εάν οδηγεί σε μια πληρέστερη οικονομική αποσύνδεση και ανανεωμένο προστατευτισμό. Η Ευρώπη είναι σε χειρότερη κατάσταση, έχοντας υποστεί διπλή ύφεση το τελευταίο τρίμηνο του 2020 και το πρώτο τρίμηνο του 2021. Η ανάκαμψη θα παραμείνει αδύναμη έως το δεύτερο τρίμηνο, αλλά θα μπορούσε να επιταχυνθεί το δεύτερο εξάμηνο του έτους, εάν τα ποσοστά εμβολιασμού συνεχίσουν να αυξάνονται και η μακροοικονομική πολιτική παραμείνει εξυπηρετική. Χωρίς μακροχρόνιες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, τμήματα της ευρωζώνης θα συνεχίσουν να καταγράφουν χαμηλή πιθανή ανάπτυξη και υψηλούς δείκτες δημόσιου χρέους. Η νομισματική υποστήριξη θα πρέπει τελικά να σταματήσει και τα ελλείμματα θα πρέπει να μειωθούν. Και το φάντασμα των λαϊκιστικών ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων που θέλουν να εκμεταλλευτούν την κρίση θα συνεχίσει να υφίσταται.

Οι προοπτικές είναι πιο εύθραυστες για πολλές αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπου η υψηλή πυκνότητα του πληθυσμού, τα ασθενέστερα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και τα χαμηλότερα ποσοστά εμβολιασμού θα συνεχιστούν.

Μεταξύ των πιο προβληματικών οικονομιών είναι η Ινδία, η Ρωσία, η Τουρκία, η Βραζιλία, η Νότια Αφρική, πολλά μέρη της Υποσαχάριας Αφρικής. Περισσότεροι από 200 εκατομμύρια άνθρωποι κινδυνεύουν να επιστρέψουν στην ακραία φτώχεια. Συνδυάζοντας αυτές τις ανισότητες, οι χώρες που είναι πιο ευάλωτες στην πείνα και στις ασθένειες τείνουν επίσης να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη απειλή από την κλιματική αλλαγή και έτσι θα παραμείνουν πιθανές πηγές αστάθειας. Η κρίση COVID-19 πιθανότατα θα οδηγήσει σε αύξηση της ανισότητας εντός και μεταξύ των χωρών. Οσο περισσότερο μένουν πίσω οι ευάλωτες ομάδες τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος κοινωνικής, πολιτικής και γεωπολιτικής αστάθειας στο μέλλον.

Ο Νουριέλ Ρουμπινί είναι καθηγητής Οικονομικών στη Stern School of Business του New York University και πρόεδρος της Roubini Macro Associates.